Zaburzenia rytmu serca a udar mózgu. Te leki zmniejszają ryzyko
Niedokrwienny udar mózgu to choroba, której konsekwencją może być niepełnosprawność, a nawet śmierć. Okazuje się, że jednym z czynników znacznie zwiększającym ryzyko pojawienia się udaru jest migotanie przedsionków serca (zaburzenie rytmu serca). Dowiedz się, jaki mechanizm zachodzi w tej relacji i jakie leki skutecznie to ryzyko minimalizują.
Udar niedokrwienny mózgu jest chorobą, której przyczyną jest zablokowanie przepływu w tętnicach doprowadzających krew do mózgu. To, co najczęściej blokuje przepływ krwi, to skrzeplina tzw. sercowo-pochodna. Powstaje ona w sercu, a konkretnie w uszku lewego przedsionka (inaczej kieszonka przegrodowa – dopisek redakcji), czyli w niewielkim ślepo zakończonym fragmencie, którego dokładana funkcja nie jest znana.
Skąd się biorą skrzepliny w uszku przedsionka?
Skrzepliny w uszku lewego przedsionka mogą powstać z kilku powodów. Najważniejszy z nich to zaburzenie rytmu serca, które nazywamy migotaniem przedsionków. Arytmia ta charakteryzuje się chaosem elektrycznym w przedsionkach. Pobudzenie elektryczne, zamiast rozchodzić się w sposób uporządkowany po przedsionku, powodując jego skurcz i wypompowanie krwi do lewej komory, powoduje tylko niewielkie drżenie przedsionka. Brak aktywnego skurczu przedsionka powoduje zastój krwi w przedsionku, a w szczególności w jego lewym uszku.
Migotanie przedsionków a udar mózgu – jaki mają one związek?
Do udaru niedokrwiennego mózgu najczęściej dochodzi, gdy skrzeplina, która wytworzy się w uszku, przedostanie się do przedsionka, stamtąd do lewej komory i z biegiem krwi przez zastawkę aortalną do aorty, a następnie do tętnic szyjnych doprowadzających krew do mózgu.
Oczywiście nie każde migotanie przedsionków to wstęp do udaru mózgu, ale ryzyko rośnie gdy:
- starzejemy się,
- mamy nadciśnienie tętnicze,
- mamy cukrzycę,
- przeszliśmy już udar albo zawał,
- mamy niewydolność serca,
- mamy zwężenia w tętnicach obwodowych np. w nogach.
Wymienione czynniki znacznie zwiększają ryzyko udaru mózgu, zwłaszcza gdy występują z migotaniem przedsionków.
Co może obniżać ryzyko udaru mózgu w przypadku arytmii? Leczenie
Nie jesteśmy bezbronni w przypadku wykrycia migotania przedsionków. Do leków znacznie obniżających ryzyko wystąpienia udaru mózgu należą leki przeciwkrzepliwe. Osłabiają one krzepliwość krwi, przez co w uszku lewego przedsionka nie dochodzi do powstawania skrzepliny. Jednak leki te są bronią obosieczną – zabezpieczają przed krwawieniem, a jednocześnie znacznie zwiększają ryzyko krwawienia. Stosując je, możemy zaobserwować pozornie błahe incydenty, które pojawiają się znacznie częściej niż normalnie, np.:
- łatwe do opanowania krwawienie z nosa,
- krwawienie z dziąseł,
- trudność z zatrzymaniem krwawienia spowodowanego np. zacięciem przy goleniu.
Powyżej wymienione incydenty, oprócz swojej uciążliwości, nie mają większego wpływu na zdrowie. Jednak leki przeciwkrzepliwe mogą powodować także poważne krwawienie, takie jak:
- udar krwotoczny,
- krwawienie z wrzodów żołądka i dwunastnicy,
- krwawienie z jelita grubego.
Stąd nasuwa się pytanie, czy warto używać tych leków. Decyzja zawsze należy do lekarza prowadzącego, który weźmie pod uwagę ryzyko ich stosowania. Oczywiście w zdecydowanej większości przypadków ryzyko poważnego krwawienia jest niewielkie, natomiast udaru niedokrwiennego przy migotaniu przedsionków bardzo duże.
Jakie leki stosuje się w ryzyka udaru mózgu w przypadku migotania przedsionków?
Pierwszymi lekami stosowanymi w zapobieganiu udarom niedokrwiennym w migotaniu przedsionków były leki blokujące witaminę K, czyli tzw. antagoniści witaminy K – acenokumarol i warfaryna. Obecnie te leki są rzadko stosowane z powodu swojej ograniczonej skuteczności i zwiększonemu ryzyku krwawienia. Główną uciążliwością w ich stosowaniu była konieczność oznaczania tzn. INR- parametru, który ocenia stopień krzepliwości krwi i modyfikacji dawki według tego wskaźnika.
Obecnie stosuje się znacznie nowocześniejsze leki, których dawkowania nie trzeba modyfikować, a ryzyko zarówno poważnego krwawienia, jak i udaru jest znacznie niższe w porównaniu do warfaryny czy acenokuamarolu. Obecnie w Polsce są dostępne trzy takie leki: Xarelto®, Pradaxa® i Eliquis®. Każdy z nich ma nieco inną specyfikę, a kardiolog dobierze najlepszy do konkretnego pacjenta.
Zamknięcie uszka w lewym przedsionku – kiedy się to stosuje?
Gdy pacjent ma zbyt duże ryzyko krwawienia, alternatywą jest zamknięcie uszka lewego przedsionka (miejsce, gdzie powstaje skrzeplina) przy pomocy specjalnie zaprojektowanego okludera w kształcie parasola. Jest to jednak leczenie inwazyjne.
Kardiolog inwazyjny przez żyłę udową przedostaje się do lewego przedsionka i zakłada specjalnie dobrany okluder. Ta opcja jest jednak zarezerwowana wyłącznie dla pacjentów, którzy mają przeciwwskazania do stosowania leków przeciwkrzepliwych.
Na szczęście dzięki rozwojowi biologii molekularnej, biotechnologii i coraz lepszemu poznawaniu biologii człowieka przed nami III generacja leków przeciwkrzepliwych opartych na przeciwciałach monoklonalnych, które dają szansę na pozbycie się działań niepożądanych leków przeciwkrzepliwych, czyli krwawień przy jednoczesnej doskonałej ochronie przed udarem. Leki te są w trakcie testów klinicznych, które jeśli okażą się pozytywne, będą przełomem w zapobieganiu udarom z powodu migotania przedsionków.
