Afazja, czyli na co cierpi Bruce Willis. Jakie są objawy afazji?
O afazji zrobiło się głośno, gdy rodzina słynnego amerykańskiego aktora Bruce’a Willisa poinformowała o powodach, dla których zakończył on karierę. Sam aktor nie wypowiedział się na ten temat, bo zapewne ma z tym trudności. Objawy afazji dotyczą bowiem problemów związanych z mową. Po udarze mózgu cierpiał na nią również pisarz Sławomir Mrożek.
- Jakie są objawy afazji?
- Jakie są przyczyny afazji?
- Jakie są konsekwencje afazji?
- Jak leczy się afazję?
– Afazja nie jest chorobą, ale zestawem objawów, które pojawiają się w wyniku jakiejś choroby ośrodkowego układu nerwowego, najczęściej udaru mózgu – tłumaczył na antenie TVN24 dr n. med. Artur Zaczyński, neurochirurg z Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie. Afazja to zaburzenia mowy i języka, do których dochodzi w wyniku uszkodzenia struktur mózgu odpowiedzialnych za umiejętność mówienia. – Chory może stracić umiejętność rozumienia, jak i wypowiadania się słownego czy na piśmie – wyjaśnia na stronach Wyborcza.pl Marlena Puchowska, neurologopedka z gabinetu Afa-Log w Bydgoszczy. Afazja może objawiać się w różny sposób w zależności od tego, jakie struktury mózgu zostały uszkodzone.
Jakie są objawy afazji?
Afazja, jak większość schorzeń związanych z uszkodzeniami układu nerwowego i mózgu, jest skomplikowaną dolegliwością. Wiąże się nie tylko z trudnościami w wypowiadaniu słów, ale również z problemami ze składnią i logiką zdania czy rozumieniem komunikatów. Afazja może wiązać się też z kłopotami w pisaniu bądź czytaniu, a także z problemami emocjonalnymi. Jej objawy są zróżnicowane w zależności od tego, jakie struktury mózgu zostały uszkodzone. Cechą wspólną są problemy w komunikacji. Wyróżnia się kilka typów afazji, które charakteryzują się odmiennymi objawami.
- Afazja ruchowa (motoryczna, afazja Broca) – rozumienie mowy nie jest zaburzone, problem sprawia mówienie, słownictwo jest ubogie, proste, często dochodzi do pomijania niektórych wyrazów, pomyłek słownych, trudności z prawidłowym nazywaniem, powtarzania słów.
- Afazja czuciowa (sensoryczna, afazja Wernickego) – afatyk nie rozumie innych osób, zachowuje płynność mowy, ale jego wypowiedzi są pozbawione sensu i spójności, ma trudności z nazywaniem, powtarza słowa lub wymyśla nowe, ma trudności w pisaniu i czytaniu.
- Afazja mieszana, czyli ruchowo-czuciowa – zaburzenia dotyczą zarówno mówienia, jak i rozumienia mowy
- Afazja nominalna – chory ma trudności w używaniu nazw i tworzeniu złożonych konstrukcji logiczno-gramatycznych, zachowuje płynność mowy i poprawność gramatyczną, rozumie sens słów, kłopoty z nazywaniem występują podczas mówienia i pisania.
- Afazja globalna – wiąże się z utratą zarówno zdolności mówienia, jak i rozumienia, chorzy zwykle komunikują się za pomocą ograniczonych i powtarzanych słów lub w ogóle nie są do tego zdolni, może u nich także zaniknąć umiejętność czytania i pisania.
Afazja może też występować u dzieci – dość skomplikowany rodzaj afazji. Do 6. roku życia problemy z mową mogą wynikać z opóźnienia w rozwoju struktur mózgowych – mówi się wtedy o afazji rozwojowej. Co ważne, nie występuje tutaj utrata zdolności sprawnego mówienia, po prostu obszary w mózgu rozwijają się nieco wolniej.
Jakie są przyczyny afazji?
Afazja spowodowana jest uszkodzeniem ośrodków w mózgu odpowiedzialnych za mowę i język. Do najczęstszych przyczyn należą:
- udary mózgu, będące konsekwencją naczyniowych chorób mózgu
- urazy czaszkowo-mózgowe, które powstają np. w wyniku wypadku komunikacyjnego
- guzy mózgu, w tym nowotworowe
- stany zapalne mózgu, np. zapalenie opon mózgowych
- choroby neurodegeneracyjne
Powodem afazji u dzieci mogą być schorzenia układu sercowo-naczyniowego, bakteryjne lub wirusowe stany zapalne mózgu, procesy zwyrodnieniowe, zapalenie ślinianek przyusznych, schorzeniami neurologiczne (np. padaczka), zaburzenia endokrynologiczne.
Jakie są konsekwencje afazji?
Afazja zaburza komunikację z otoczeniem. Nie jest jednak chorobą psychiczną, choć z zewnątrz może się tak czasem wydawać. Nie należy jej też mylić z demencją – choć afazja może być konsekwencją schorzeń neurodegeneracyjnych. Zwykle nie wiąże się też z obniżeniem sprawności intelektualnej – osoby z afazją sprawnie myślą, jednak nie mogą się sprawnie komunikować. To rodzi u nich mnóstwo problemów emocjonalnych, które często prowadzą do wycofywania się z aktywnego życia czy depresji. Afatycy są świadomi swoich zaburzeń i wrażliwi na reakcje otoczenia. Potrzebują dużo taktu i cierpliwości, zarówno ze strony terapeutów, jak i najbliższego otoczenia.
Jak leczy się afazję?
Leczenie afazji oparte jest przede wszystkim na terapii logopedycznej – specjaliści, którzy się tym zajmują, to neurologopedzi i logopedzi. W trakcie terapii afatycy na nowo uczą się mowy, słów i ich znaczenia. Dla każdego chorego terapia może wyglądać nieco inaczej w zależności od tego, jakie są objawy. Niekiedy całkowite wyleczenie nie jest możliwe, można jednak znacznie poprawić jakość życia chorego. Ważne jest jak najszybsze podjęcie rehabilitacji, np. po udarze.
![Kobieta z brązowymi włosami, uśmiecha się w otoczeniu zieleni.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/05/28/5a572260/2230900-179x101-add207cac5.jpg "Kadr z serialu "Berlin i Dama z gronostajem"")
