Gastropareza to nie tylko problem cukrzyków. Jakie są objawy gastroparezy?
Jeśli z nieustalonych powodów masz nudności albo wymioty lub tuż po niezbyt obfitym posiłku czujesz nadmierną pełność w żołądku, być może cierpisz na gastroparezę, czyli zaburzenie związane z opóźnionym opróżnianiem żołądka. Wbrew pozorom mogą na to chorować nie tylko cukrzycy. Jakie są objawy gastroparezy?
Przyczyną gastroparezy może być nie tylko cukrzyca – choć to właśnie diabetycy często cierpią na tę przypadłość. U niemal połowy chorych nie da się ustalić przyczyny dolegliwości, takich jak wymioty, ból brzucha, wzdęcia i uczucie pełności po posiłku. Na szczęście gastroparezę można leczyć za pomocą leków. A dzięki odpowiedniej diecie objawy opóźnionego opróżniania żołądka można złagodzić.
Co to jest gastropareza?
Gastropareza to zaburzenie związane z opóźnionym opróżnianiem żołądka bez żadnej mechanicznej przyczyny. Polega to na tym, że przesuwanie się treści pokarmowej z żołądka do dwunastnicy ulega spowolnieniu, a nawet zatrzymaniu. Dochodzi do tego, gdy nerw błędny, który zawiaduje pracą żołądka, nie działa prawidłowo lub nawet przestaje funkcjonować – wtedy mięśnie żołądka i jelit także nie pracują poprawnie. Gastropareza jest częstym powikłaniem cukrzycy – choroba niszczy bowiem układ nerwowy, zaburzając m.in. prawidłową pracę żołądka. Na gastroparezę cztery razy częściej chorują kobiety niż mężczyźni.
Jakie są objawy gastroparezy?
Głównymi objawami gastroparezy są:
- uczucie pełności po posiłku
- wczesne uczucie sytości w trakcie posiłku (niemożność zjedzenie normalnej porcji)
- nudności
- wymioty
- wzdęcie brzucha
- zgaga
- dysfagia (zaburzenia połykania)
- czkawka
- utrata masy ciała (u osób z długo trwającą chorobą)
- bóle brzucha.
Chociaż bóle brzucha nie są uznawane za typowy objaw związany z gastroparezą, to ten objaw stwierdzany jest u ponad 80 proc. chorych.
Objawy gastroparezy często nasilają się przez współistniejącą depresję, problemy rodzinne i zawodowe. Również objawy gastroparezy, ich uciążliwość i przewlekłość mogą prowadzić u chorego do poczucia wyobcowania, nie tylko pogarszając jego nastrój, ale nawet wywołując objawy depresji.
Jakie są przyczyny gastroparezy?
Za wystąpienie gastroparezy odpowiedzialne jest uszkodzenie części układu nerwowego, która kontroluje pracę żołądka, co przyczynia się do opóźnienia lub zatrzymania jego opróżniania. Powoduje to zaleganie pokarmu w żołądku i wystąpienie objawów choroby. Najczęstsze przyczyny gastroparezy to:
- cukrzyca (25-30 proc.)
- przyjmowane leki (ponad 20 proc.)
- choroby tkanki łącznej (ok. 10 proc.)
- przebyte zabiegi operacyjne (7-13 proc.)
- nowotwory (2,5 proc.).
W przypadku 35 49 proc. chorych nie można jednoznacznie określić przyczyny opóźnionego opróżniania żołądka. Wiadomo jednak, że przejściowe zaburzenia związane z gastroparezą mogą wystąpić po przebytej infekcji wirusowej – jednak objawy ustępują wówczas samoistnie, choć mogą utrzymywać się nawet przez rok.
Gastropareza cukrzycowa – kto choruje najczęściej?
Gastropareza cukrzycowa (objawy są takie same jak w przypadku chorych bez cukrzycy) występuje częściej u osób z cukrzycą typu 1 (u 5 proc. chorych) w porównaniu z chorymi na cukrzycę typu 2 (u 1 proc.). Objawy u diabetyków pojawiają się wcześniej niż u innych pacjentów, ale są mniej nasilone. W niektórych badaniach u chorych z gastroparezą cukrzycową stwierdzano większe nasilenie nudności i wymiotów, natomiast u pacjentów, u których zaburzenia wywołały inne przyczyny, dominowały objawy wczesnej sytości i uczucie pełności po posiłku. Niezależnie od przyczyny objawy opóźnionego opróżniania żołądka znacznie pogarszają jakość życia pacjentów.
Jak leczy się gastroparezę?
Gastroparezę można leczyć farmakologicznie. Leki mają na celu przede wszystkim złagodzenie objawów (leki przeciwwymiotne, przeciwbólowe), przyśpieszenie opróżniania żołądka, leczenie zaburzeń wodno-elektrolitowych i zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Wybór leku zależy od objawów występujących u chorego, chorób współistniejących, stosowanych dotychczas preparatów oraz potencjalnych działań niepożądanych. O konkretnej terapii decyduje lekarz.
Gastropareza – co jeść?
W łagodzeniu objawów gastroparezy ważna jest nie tylko farmakoterapia. Pomóc może również odpowiednia dieta. Najważniejsze zasady diety przy opóźnionym opróżnianiu żołądka to:
- Spożywanie 4-6 małych posiłków dziennie.
- Posiłki należy spożywać powoli, przez około 30 minut, przeżuwając dokładnie każdą porcję.
- Po jedzeniu nie powinno się kłaść nawet przez 1–2 godziny (ale można siedzieć w wyprostowanej pozycji)
- Posiłki powinny zawierać małą ilość tłuszczu i błonnika, ponieważ te składniki dodatkowo wpływają na spowolnienie opróżniania żołądka.
- Wskazane jest unikanie alkoholu i tytoniu.
- Należy unikać pokarmów, które mogą się przyczyniać do powstania bezoarów w żołądku, czyli produktów bogatych w błonnik (włókna pokarmowe), np. pomarańczy, jagód, roślin strączkowych czy orzechów kokosowych.
- Nie należy też żuć gumy, która powoduje połykanie powietrza, czy pić gazowanych napojów uwalniających dwutlenek węgla, który rozpycha żołądek
- Trzeba unikać produktów zmniejszających ciśnienie dolnego zwieracza przełyku, takich jak mięta, czekolada, pieprz czy kofeina.
![Mężczyzna w czapce, uśmiechający się na tle drewnianych budynków i ogrodzeń.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/04/17/720a6fa3/2182515-179x101-25883951b4.png ""Sami swoi"")
