Czym jest astma aspirynowa i jakie leki mogą ją wywołać?
Czym jest astma aspirynowa? Jak się ją diagnozuje? Jakie leki mogą wywołać astmę aspirynową i jakie jest zalecane postępowanie w przypadku tej choroby? Wyjaśniamy.
Astma aspirynowa to choroba polekowa. Jej przyczyną jest nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy (popularna aspiryna) oraz inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Po przyjęciu tabletki takiego leku może dojść do gwałtownego, zagrażającego życiu napadu duszności. To o tyle niebezpieczne, że leki te są powszechnie dostępne i możne je kupić bez recepty.
Astma aspirynowa – na skróty:
- Astma aspirynowa – objawy
- Astma aspirynowa – diagnoza
- Astma aspirynowa – postępowanie
- Astma aspirynowa – leczenie
Szacuje się, że ta choroba stanowi 7-15 proc. wszystkich przypadków astmy u osób dorosłych (niektóre źródła mówią nawet o 28 proc.), przy czym astma aspirynowa jest trzykrotnie częstsza u kobiet niż u mężczyzn. Co ciekawe, pierwsze objawy choroby pojawiają się po 30. lub 40. roku życia, najczęściej u osób chorujących na astmę, przewlekły nieżyt nosa i zatok przynosowych, a także polipy nosa i zatok. Nadwrażliwość na aspirynę i NLPZ utrzymuje się do końca życia chorego.
Astma aspirynowa – jakie są objawy?
Objawy astmy aspirynowej zwykle pojawiają się po przyjęciu tabletki aspiryny lub leków przeciwbólowych z grupy NLPZ.
Dominujące objawy astmy aspirynowej to:
- duszność i ucisk w klatce piersiowej,
- silny nieżyt nosa objawiający się wyciekiem z nosa i jego blokadą,
- pogorszenie węchu,
- podrażnienie spojówek (przekrwienie, świąd, łzawienie),
- zaczerwienienie, obrzęk twarzy,
- objawy skórne ( pokrzywka, zaczerwienienie, świąd),
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka),
- pełnoobjawowy wstrząs anafilaktyczny z utratą przytomności (skrajne przypadki).
Objawy te w różnym stopniu nasilenia mogą wystąpić w ciągu kilkunastu minut do kilku godzin po przyjęciu leku. W skrajnym przypadku mogą prowadzić do nawet śmierci.
Astma aspirynowa – jak wygląda diagnoza?
W diagnostyce astmy aspirynowej ważną rolę dogrywają tzw. próby prowokacyjne, czyli podawanie małych dawek aspiryny i monitorowaniu reakcji organizmu. Dzieli się je (w zależności od drogi podania kwasu acetylosalicylowego) na:
- doustne – gdzie u pacjenta obserwuje się występowanie objawów ze strony dróg oddechowych (ocena za pomocą spirometrii), jak również ogólnych np. zmiany skórne,
- wziewne – ocena głównie objawów bronchokonstrykcyjnych (spirometrycznie),
- donosowe – ocena zmian w obrębie śluzówki nosa (rinometria).
Inne badania diagnostyczne to: test uwalniania leukotrienów, aktywacji bazofilów czy ASPITest (Aspirin Sensitive Patient Identification Test).
Astma aspirynowa – postępowanie
Postępowanie terapeutyczne polega przede wszystkim na działaniu prewencyjnym u osób ze stwierdzoną nadwrażliwością, czyli unikaniu stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych.
Na liście leków przeciwwskazanych są preparaty zawierające: ketoprofen, aceklofenak, acemetacyna, deksketoprofen, diklofenak, indometacyna, fenylbutazon, flurbiprofen, ibuprofen, kwas mefenamowy, kwas tolfenamowy, lornoksykam, meloksykam, nabumeton, naproksen, piroksykam.
W przypadku konieczności stosowanie leków przeciwbólowych lekiem z wyboru powinien być paracetamol. Chory może przyjmować również salicylan choliny oraz leki przeciwbólowe z grupy pochodnych opioidów.
Astma aspirynowa – leczenie
Leczenie farmakologiczne pacjentów z astmą aspirynową jest analogiczne, jak w astmie o innej etiologii, przy czym ze względu na większe nasilenie procesów zapalnych wymagane są zwykle wyższe dawki leków.
Źródło: "Wybrane choroby i zaburzenia polekowe – możliwości profilaktyki i leczenia", Jacek Sapa, Pracownia Wstępnych Badań Farmakologicznych Katedry Farmakodynamiki UJ CM w Krakowie, Farmacja Polska
