Obserwuj w Google News

„Mózg skąpany w ketaminie”. Mogą wystąpić objawy schizofrenii

3 min. czytania
Aktualizacja 07.12.2023
07.12.2023 13:42
Zareaguj Reakcja

Coraz częściej stosowany w medycynie psychodeliczny związek ketamina powoduje rozległe zmiany w działaniu mózgu, a konkretnie w systemie zależnym od dopaminy. To odkrycie może pomóc w opracowaniu precyzyjniej działających terapii, aby zapobiec niekorzystnym skutkom ubocznym działania leku oraz ograniczyć jego stosowanie jako narkotyku.

Mężczyzna ze schizofrenią słyszy głosy
fot. Shutterstock

Ketamina to stosowana w anestezjologii substancja, która znana jest też z nielegalnego użycia jako narkotyku. Zdobywa również coraz większą popularność w medycynie – głównie w terapii lekoopornej depresji, a także jako silny środek przeciwbólowy. Zespół naukowców z Columbia University w eksperymentach na myszach odkrył, że przy dłuższym stosowaniu ketamina silnie zmienia w mózgu system zależny od dopaminy. Wskazują oni na potrzebę opracowania terapii, w których ketamina będzie oddziaływała na wybrane części mózgu, a nie na jego całość. Badanie zostało opisane na łamach „Cell Reports”.

Ketamina – objawy przypominające schizofrenię

Badanie wskazało, że powtarzająca się ekspozycja na ketaminę prowadzi do zmniejszenia liczby zależnych od dopaminy neuronów w obszarach mózgu odpowiedzialnych za nastrój, a jednocześnie rośnie liczba tego typu neuronów w rejonach regulujących podstawowe funkcje organizmu, takie jak metabolizm czy homeostaza.

Wcześniejsze prace wskazywały już na zmniejszenie stężenia dopaminy w śródmózgowiu pod wpływem działania ketaminy. Może to tłumaczyć, dlaczego jej długotrwałe stosowanie powoduje czasem objawy podobne do symptomów schizofrenii. Nowe odkrycie, że pod wpływem ketaminy rośnie stężenie dopaminy w rejonach kontrolujących metabolizm, może natomiast tłumaczyć obiecujące wyniki terapii zaburzeń odżywiania.

– Zamiast kąpać cały mózg w ketaminie, jak to robi obecnie większość terapii, nasze dane z mapowania całego mózgu wskazują, że bezpieczniejszym podejściem byłoby skierowanie leczenia na konkretne części mózgu, aby zminimalizować niezamierzone skutki w innych obszarach mózgu, zależnych od dopaminy – mówi Raju Tomer, główny autor odkrycia.

Zmian w mózgu jest jednak więcej. Okazuje się, że pod wpływem ketaminy spada liczba aksonów (długie wypustki, którymi neurony przekazują sygnały) w rejonach odpowiedzialnych za przetwarzanie bodźców słuchowych i wzrokowych, a rośnie ich liczba w obszarach związanych z intelektem. Może to tłumaczyć zmiany w zachowaniu u ludzi stosujących ketaminę.

Ketamina – skutki uboczne widać po kilku dniach

Naukowcy podkreślają, że większość zmian w mózgu, które po przyjęciu ketaminy zachodzą u pacjentów, można było zauważyć dopiero po kilku dniach stosowania leku. Podobne efekty były przy tym widoczne przy stosowaniu dawek typowych dla leczenia depresji oraz takich, jakich używa się w anestezjologii.

– Ketamina szybko pomaga wielu pacjentom z depresją lekooporną i obecnie prowadzone są badania nad jej dłuższym stosowaniem w celu zapobiegania nawrotom. Niniejsze badanie pokazuje, w jaki sposób ketamina zmienia połączenia w mózgu przy jej wielokrotnym stosowaniu. To kluczowy krok w kierunku opracowania ukierunkowanych terapii, które skutecznie leczą depresję, eliminując niepożądane skutki uboczne podawania ketaminy – mówi Bradley Miller, psychiatra i neurobiolog specjalizujący się w depresji.

A prof. Tomer tak komentuje wyniki najnowszego eksperymentu, w którym brał udział: – To badanie umożliwia nam dokładniejsze spojrzenie na działanie ketaminy, na poziomie całego mózgu. Mamy nadzieję, że przyczyni się ono do lepszego użycia tego bardzo obiecującego leku w różnych sytuacjach klinicznych, a także pomoże zminimalizować jego nadużywanie w celach rekreacyjnych. Ogólniej rzecz biorąc, badanie pokazuje, że te same typy neuronów znajdujące się w różnych regionach mózgu mogą różnie reagować na ten sam lek.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Radio ZET / M. S. Datta, Y. Chen, S. Chauhan, J. Zhang, E. D. De La Cruz, C. Gong, R. Tomer, Whole-brain mapping reveals the divergent impact of ketamine on the dopamine system, Cell Reports, published: December 04, 2023 / PAP/Marek Matacz