Zamknij

Jedzenie też uzależnia. Oto lista produktów, które działają jak używki

29.11.2022
Aktualizacja: 29.11.2022 10:20

Gdy mówimy o używkach, zwykle mamy na myśli alkohol lub papierosy. Tymczasem to, co mamy w lodówce, również może uzależniać. Nie chodzi tu sporadyczną chęć na dany smakołyk., ale wręcz odczuwanie przymusu, by go zjeść. Jakie są najgorsze produkty, których lepiej unikać?

Jakie produkty najbardziej uzależniają?
fot. Shutterstock
  1. Lista produktów, na które powinniśmy uważać
  2. Jak rozpoznać uzależnienie od jedzenia?

Chociaż czekolada czy paczka czipsów to dla niektórych z nas dobry sposób na poprawę humoru, w pewnym momencie taki nawyk może zmienić się w… uzależnienie, czyli przymus. Niebezpieczne są nawet te produkty, które wielu z nas ma w domu. Jeżeli widzisz, że coraz trudniej przetrwać Ci dzień bez ulubionej przekąski albo specjalnie idziesz do do sklepu, bo w domu zabrakło cukierków, to sygnał alarmowy. Dlaczego jedzenie uzależnia?

Po zjedzeniu niektórych produktów, w organizmie wydziela się dopamina, czyli hormon, na którego brak cierpi wielu z nas. Dzięki temu przez chwilę czujemy nagły przypływ szczęścia. Jeśli często nagradzamy się w ten sposób, a ciężki dzień musimy zwieńczyć miską frytek czy tabliczką czekolady, pojawia się mechanizm przypominający uzależnienie od alkoholu czy papierosów. Coraz trudniej zrezygnować nam z nawyku, do którego powoli zaczynamy dopasowywać całe swoje życie. Podatność na uzależnienie może być związana również z czynnikami biologicznymi (np. problemy z gospodarką hormonalną), na które nie mamy wpływu. Eksperci alarmują: aż 20% ludzi może być uzależnionych od jedzenia lub wykazywać uzależniające zachowania żywieniowe. Co najbardziej uzależnia?

Lista produktów, na które powinniśmy uważać

Naukowcy ostrzegają, że najbardziej uzależnia jedzenie ze sztucznymi dodatkami, wysoko przetworzone. Badania przeprowadzone jakiś czas temu przez specjalistów z University of Michigan, które opierały się na skali Uzależnień od Żywności Yale (YFAS) wykazały, że produkty, które działają jak używki, to najczęściej:

  • pizza
  • czekolada
  • chipsy
  • ciasteczka
  • lody
  • frytki
  • cheeseburgery
  • słodkie napoje
  • ciasto
  • ser
  • boczek
  • smażony kurczak
  • słodkie bułeczki
  • popcorn maślany
  • płatki śniadaniowe
  • żelki
  • steki
  • babeczki

Tego typu żywność zwykle zawiera bardzo dużą ilość cukrów i ulepszaczy smaku. Substancje te szybko powodują uczucie zadowolenia, zwiększają też apetyt (mamy ochotę jeść je coraz częściej i w większych ilościach).

Jak rozpoznać uzależnienie od jedzenia?

W diagnostyce warto wykorzystać wskaźniki opracowane przez Aviela Goodmana, austriackiego psychiatry, który uważany jest twórcę kryteriów uzależnień behawioralnych. Co może świadczyć o uzależnieniu? Powinniśmy poszukać pomocy, gdy:

  • nie umiemy oprzeć się impulsom, które “zmuszają” nas do jedzenia
  • podczas jedzenia odczuwamy wyraźną ulgę
  • czujemy napięcie bezpośrednio przed sięgnięciem po przekąskę
  • nie mamy kontroli nad ilością spożywanego pokarmu, jemy znacznie więcej, niż planowaliśmy
  • zjedzenie przekąski staje się jedynym sposobem łagodzenia emocji
  • ograniczamy swoje dawne aktywności, by móc w spokoju jeść ulubione produkty
  • jemy zbyt dużo, mimo że zdajemy sobie sprawę z pogarszającego się stanu zdrowia
  • jesteśmy niespokojni, nieszczęśliwi, gdy w domu brakuje ulubionych produktów

Źródło: healtline.com; B.Lelonek-Kuleta, Uzależnienia behawioralne – podstawy teoretyczne, depot.ceon.pl [dostęp 29.11.2022]; E.M. Schulte, A. N Gearhardt, Which Foods May Be Addictive? The Roles of Processing, Fat Content, and Glycemic Load, PLOS ONE, [dostęp 29.11.2022]