Zamknij

Złość – jakie mogą być jej prawdziwe przyczyny? 6 głównych powodów

01.02.2022
Aktualizacja: 06.02.2022 09:59

Masz problem ze złością? Twoi bliscy odsuwają się od ciebie z powodu napadów złości? Spróbuj ocenić, co jest PRAWDZIWĄ przyczyną twojego zachowania i poproś o pomoc specjalistę. 

Złość - jakie są jej przyczyny
fot. Shutterstock

Czy często wybuchasz złością? A może wybuchasz złością z absurdalnych powodów? Mówisz lub robisz rzeczy, których potem żałujesz, ale za chwilę robisz to samo? Straciłaś/ Straciłeś swojego partnera/ partnerkę, pracę lub nawet wolność, bo nie potrafisz zapanować nad złością? Dowiedz się, jakie są te prawdziwe przyczyny złości.

Każdy z nas od czasu do czasu się złości, ale większość z nas wie, jak nad złością zapanować. Identyfikuje problem, który wywołał tę emocję i podejmuje odpowiednie działania.

Mechanizm złości – jak to działa?

Zdaniem Rona Pottera-Efrona, autora książki "Życie ze złością" normalny, zdrowy łańcuch złości działa według poniższego schematu:

  • Złość informuje nas, że mamy problem.
  • Zastanawiamy się, jak go rozwiązać.
  • Sprawdzamy rezultaty naszego działania.
  • Pozwalamy złości przeminąć.

Niestety u niektórych osób ten mechanizm nie działa prawidłowo. U osób, które mają problem z gniewem, łańcuch złości wygląda inaczej.

  • Złość sprawia, że wszystko jest problemem.
  • Myślimy o tym bez przerwy.
  • Nie zmieniamy swoich działań.
  • Nie pozwalamy, by złość odeszła.

Wiele osób łatwo wpadających w złość jest nadmiernie wrażliwa, łatwo je dotknąć, urazić, zranić, a więc złoszczą się z powodów, których inni ludzie nawet nie dostrzegają (np. kawa jest za gorąca lub za zimna, zupa za słona, ktoś zajechał im drogę, dzieci wciąż bawią się, chociaż zawołano je na obiad). Niektórzy wpadają z tego powodu w szał, zaślepia ich furia, tracą panowanie nad sobą. Obrażają ludzi wokół, zdarza się, że niszczą różne rzeczy, a nawet stosują przemoc fizyczną.

6 głównych przyczyn złości w życiu

Jeśli czujesz, że złość zdominowała twoje życie, i chcesz to zmienić, musisz najpierw sobie uświadomić, dlaczego wiecznie się złościsz. Ta emocja do czegoś zawsze służy. Ron Potter-Efron wyróżnił 6 głównych powodów złości, choć podkreśla, że może ich być znacznie więcej:

  1. Żądza władzy i kontroli – większość ludzi złości się, by zmusić inne osoby do zrobienia tego, czego oni chcą. Chcą o wszystkim decydować, nad wszystkim mieć kontrolę, chcą mieć możliwość narzucenia swojej woli. Złoszczą się, krzyczą, obrzucają obelgami, a nawet biją, by móc kontrolować innych. Niestety tylko przez chwilę. Takie zachowania sprawiają, że ludzie zaczynają się od złośników odwracać.
  2. Odrzucanie odpowiedzialności – obwinianie innych, złoszczenie się na nich jest sposobem na uniknięcie odpowiedzialności za swoje decyzje i działania. "Chyba przez ciebie oszaleje, to wszystko twoja wina" – to jedna z ulubionych kwestii wypowiadanych przez patologicznych złośników. Oni czują się męczennikami, poświęcają swoje życie innym, ale nie są doceniani. Na przykład uważają, że rodzice w dzieciństwie byli dla nich podli, rodzeństwo zbierało wszystkie pochwały, natomiast złośnikowi nikt nie poświęcał uwagi. Są/ byli zawsze poszkodowani, więc mają oni pełne prawo, by się teraz złościć.
  3. Słabe umiejętności komunikacyjne – przyczyną złości może być brak umiejętności porozumiewania się. Takie osoby zwykle nie potrafią podzielić się swoimi uczuciami, mają problemy z ekspresją swoich potrzeb oraz pragnień. To ich doprowadza do wściekłości. Przykład: para ma inny pomysł na spędzenie weekendu, np. ona chce spotkać się ze znajomymi, on zostać w domu. Powstała różnica zdań, ale on nie potrafi wyjaśnić, dlaczego chce zostać w domu, nie potrafi wyjaśnić, o co mu chodzi. I choć rozmowa zaczyna się spokojnie, to po kilku minutach dochodzi do wybuchu złości, pokrzykiwania. Złośnik dąsa się, ale nadal nie wie, jak wytłumaczyć, o co mu tak naprawdę chodzi.
  4. Unikanie innych uczuć lub ludzi – niektórzy złością próbują ukryć inne uczucia, takie jak strach, niepokój, smutek, a nawet radość czy szczęście. Nie chcą, aby ktoś odkrył, że ich doświadczają. Dlatego reagują złością w sytuacjach zaniepokojenia (np. nastolatek nie wrócił na określoną godzinę do domu, przeciąga się ogłoszenie wyników jakiegoś zdarzenia). Złość to jedyne uczucie, z którym potrafią działać. Nie chcą/ nie potrafią stawiać czoła smutkom i radościom życia codziennego. Złość również może przykrywać coś innego, np. pragnienie bliskości, miłości. Te uczucia go przerażają. Złośnik boi się odkryć przed drugą osobą, by nie zostać zranionym, boi się dopuścić ją bliżej siebie, więc złością buduje dystans.
  5. Przyzwyczajenie – nawyki to zachowania odruchowe, nie musimy myśleć, co robimy, po prostu to robimy. Nawyki są pożyteczne (np. nawyk porannego mycia zębów, włączania ekspresu, by zrobić kawę, składania łóżka). Czasami jednak bywają szkodliwe, np. gdy takim nawykiem stanie się złość. Złośnik wścieka się na okrągło, odruchowo, i na wszystko, nawet o tym nie myśląc. Dla niego złość jest czymś naturalnym, znajomym, jest częścią codziennej rutyny. Zdaniem Rona Pottera-Efrona bardzo trudno pozbyć się złości, jeśli jest ona nawykiem.
  6. Gorączka złości – to stan, który jest uzależnieniem od złości, tak jak od substancji psychoaktywnych. Niektórych złośników złość pobudza, czują nagły przypływ adrenaliny, ożywia ich, sprawia, że krew szybciej krąży w organizmie. Złość jest dla nich sprawdzonym uczuciem, jeśli chcą "odlecieć" zawsze mogą na nią liczyć. Dla takich osób zwykle intymność oznacza intensywność. Nie dążą do bliskich, bezpiecznych związków, bo są one dla nich monotonne. Pragną intensywnych przeżyć, a złość i nierzadko związane z nią rękoczyny, takich przeżyć im dostarczają. Ta złość jest dla nich "narkotyk", są od niej uzależnieni.

Czy ty też zauważyłeś/ zauważyłaś u siebie napady złości? Czy złość pojawia się w opisanych powyżej sytuacjach? Jeśli tak, to poproś o pomoc psychologa lub psychoterapeutę. Złośnicy, którzy nie potrafią zapanować nad złością, bardzo często zostają sami. Nikt nie potrafi żyć długo (a na pewno nie szczęśliwie!) z taką osobą.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Życie ze złością. Odzyskaj spokój i kontrolę nad swoim życiem", Ron Potter-Efron, Wydawnictwo GWP, Sopot 2020