Zamknij

"Święta dołują". Jak rozpoznać świąteczną depresję?

21.12.2022
Aktualizacja: 21.12.2022 16:14

Święta nie u wszystkich wywołują pozytywne emocje. Niektórzy doświadczają tzw. świątecznego bluesa. Dowiedz się, czym się objawia świąteczna depresja i jakie są jej powody.

Świąteczna depresja
fot. Shutterstock
  1. Depresja świąteczna – skąd się bierze?
  2. Świąteczna depresja (świąteczny blues) – jakie są objawy?
  3. Jak złagodzić objawy świątecznej depresji?
  4. Depresja świąteczna to depresja sezonowa?

"Święta dołują" – to dość częste stwierdzenie wśród moich znajomych. Okazuje się, że u wielu osób okres świąteczny, zwłaszcza ten bożonarodzeniowy i noworoczny, wywołuje przygnębienie, uczucie osamotnienia oraz dojmującego smutku. Jest to tak powszechne, że otrzymało nawet swoją nazwę "świąteczny blues". Jak sobie radzić ze stanami depresyjnymi podczas świąt? Podpowiadamy.

Okres świąteczny to czas radości i rodzinnych spotkań – tak przynajmniej wynika z przekazu medialnego. W telewizji, kolorowej prasie pojawiają się reklamy roześmianych szczęśliwych ludzi przy świątecznym stole lub choince. W radiu słychać świąteczne przeboje, a w telewizji można obejrzeć świąteczne filmy. Gdyby wierzyć tym medialnym przekazom, święta to radość, szczęście i nieustająca zabawa. Tymczasem wiele osób ma zupełnie inne odczucia. Dla nich ten czas to okres frustracji, zmęczenia, smutku, konieczności dostosowania się do oczekiwań innych ludzi, niekończących się przyjęć i nieznośnych obowiązków rodzinnych. Jednym słowem doświadczenie przytłaczające i przygnębiające, które wiążą się z ogromnym stresem.

Depresja świąteczna – skąd się bierze?

Zdaniem psychologów, wszechobecne reklamy promujące przesłodzoną wersję świątecznej atmosfery mogą pogarszać nastrój osób chorych na depresję lub odpowiadać za depresyjny nastrój u pozostałych. Dlaczego? Wiele osób czuje, że nie jest w stanie spełnić wysokich oczekiwań stawianych podczas świąt czy w okresie okołoświątecznym. Chodzi o dekorowanie mieszkań, wspólne gotowanie i przede wszystkim o bycie szczęśliwym i wesołym, gdy tak się nie czujemy. Ale to nie jedyne powody. W okresie świąt potęguje się uczucie straty i żalu po rozstaniu. Tęsknimy za osobami, które zmarły, odeszły lub z którymi straciliśmy kontakt. Towarzyszy temu poczucie osamotnienia, wyobcowania.

Świąteczna depresja (świąteczny blues) – jakie są objawy?

Świąteczna depresja ma objawy podobne do depresji sezonowej. W okresie świątecznym depresyjny nastrój się nasila. Proste czynności, takie jak wstanie z łóżka, zrobienie obiadu czy nawet spacer, stają się trudniejsze do wykonania niż zwykle.

Inne objawy świątecznego bluesa to:

  • uczucie większego zmęczenia niż zwykle,
  • utrata zainteresowania rzeczami, które kiedyś sprawiały radość,
  • problemy z koncentracją.

Jak złagodzić objawy świątecznej depresji?

Bądźmy szczerzy, osoby, które mierzą się z depresją świąteczną, potrzebują pomocy psychologa, by wspólnie z nim omówić przyczyny tego stanu. Świąteczny blues ma zwykle przyczyny głębsze niż lukrowane reklamy świąteczne. Rady typu: posłuchaj ulubionej muzyki, poczytaj ulubioną książkę lub spakuj plecak i wyjedź, nie pomogą, a jeśli już to tylko na chwilę. Problem będzie wracał jak bumerang, co roku.

Jeśli doświadczamy tego uczucia co roku w okresie świątecznym, naprawdę warto poprosić o pomoc specjalistę (może w ramach świątecznego prezentu). Ale musimy mieć świadomość, że niektóre rzeczy mogą nasilać nasz depresyjny nastrój. Co znajduje się na liście?

  1. Alkohol – wbrew obiegowej opinii, alkohol nie poprawia nastroju. Picie go w nadmiarze przyczyni się do nasilenia objawów świątecznej depresji, zwłaszcza następnego dnia, gdy pojawi się kac.
  2. Brak snu – niestety problemy ze snem mają fatalny wpływ na nasz organizm. Brak snu wpływa nie tylko na nasze fizyczne zdrowia (brak sił, zmęczenie), ale też nasila problemy psychiczne (problemy z pamięcią, koncentracją).
  3. Brak asertywności – nieumiejętność mówienia "nie" pogłębia depresyjny nastrój. W okresie świątecznym bierzemy na siebie zbyt wiele obowiązków i czujemy się później zmęczeni i sfrustrowani. Ustalajmy priorytety, mówmy "nie" i bądźmy stanowczy przy tym.
  4. Trzymanie się kurczowo tradycji – to bywa bardzo często przyczyną frustracji. Na stole wcale nie musi być 12 potraw, podłoga nie musi lśnić, a pierogi można kupić w sklepie. Spędzaj święta tak, jak ty chcesz, a nie jak tego oczekuje otoczenie. Nie tłumacz się, jeśli zamiast choinki, wolisz palmę na plaży...
  5. Nieproszenie o pomoc i wsparcie – jeśli boisz się samotności w święta, otwórz się na innych. Zapytaj przyjaciół, czy ktoś z nich zostaje w domu i chciałby spędzić z Tobą czas. Wbrew pozorom samotnych osób w święta jest bardzo wiele, zwłaszcza wśród osób starszych.
  6. Brak aktywności fizycznejintensywny spacer pomoże nie tylko poprawić nastrój, ale też spalić nadmierne kalorie. Dlatego, gdy czujesz, że atmosfera przy stole lub w domu się zagęszcza, wstań i wyjdź na spacer. Szybki 10-minutowy spacer przyspieszy tętno i wyzwoli poprawiające nastrój endorfiny.
  7. Przejadanie się – nadmiar jedzenia działa jak nadmiar alkoholu. Następnego dnia czujesz się fatalnie, jesteś ociężały i obolały.
  8. Poddawanie się społecznej presji – jeśli nie czujesz się komfortowo w danym miejscu lub towarzystwie, nie zmuszaj się do tego. Zdobądź się na odwagę, by powiedzieć: "nie jestem na to gotowa/gotowy". Inni powinni to zrozumieć, jeśli nie... to ich problem, nie twój.
  9. Nieangażowanie się w pomoc innym – pomagając innym, można pomóc też sobie. Możesz pomóc w jadłodajni, przygotowując posiłki dla potrzebujących, włączyć się w organizację zbiórki prezentów czy kiermasze świąteczne, możesz też pomóc sąsiadowi (np. przynieść mu zakupy lub choinkę).
  10. Angażowanie się w konflikty rodzinne – okres świąteczny to czas na niewygodne pytania: "kiedy się wreszcie ustatkujesz", "czy masz już chłopaka/dziewczynę", "kiedy będziecie mieć dziecko", "a czym ty się w ogóle zajmujesz" etc. Najlepszą metodą jest ignorowanie ich lub odpowiadanie żartem. Możesz też korzystać z formułki: „Porozmawiajmy o tym innym razem”. Jeśli to nie pomaga, możesz odejść od stołu i albo porozmawiać z kimś innym, albo iść na spacer. Nikt nie ma prawa cię krytykować lub osądzać. Stawiaj granice i daj grzecznie, acz stanowczo znać otoczeniu, gdy ktoś je przekroczy.
  11. Dążenie do ideału – "nikt nie jest doskonały" to kultowe powiedzenie z filmu "Mężczyźni wolę blondynki" idealnie oddaje istotę rzeczy. Gonienie za ideałem może zmęczyć i sfrustrować. Po prostu bądź wystarczająco dobry/dobra... dla siebie. To wystarczy.
loader

Depresja świąteczna to depresja sezonowa?

Świąteczny blues to rodzaj depresji sezonowej, czyli obniżenia nastroju związanego ze zmianą pór roku. U wielu osób niepokojące objawy depresji pojawiają się w okresie jesienno-zimowym i znikają w okresie wiosenno-letnim, gdy na zewnątrz jest więcej słońca, robi się cieplej. W łagodzeniu dolegliwości pomocna bywa zmiana diety, terapia światłem, psychoterapia, a w skrajnych przypadkach również farmakoterapia.

Ważne!

Jeśli pojawią się u ciebie myśli samobójcze, skontaktuj się natychmiast z lekarzem.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło:

"Come rain or come shine: individual differences in how weather affects mood [Abstract]", Klimstra, T. A., Frijns, T., Denissen, J. J., Raaijmakers, Q. A., van Aken, M. A., Koot, H. M., & Meeus, Emotion,11(6), 2011, December, 1495-1499
"Seasonal affective disorder (SAD)", Mayo Clinic,
"Seasonal affective disorder: An overview and update", Roecklein, K. A., & Rohan, K. J. (2005, January), Psychiatry, 2(1), 20-26