Zamknij

W Polsce każdego dnia kilkoro dzieci chce odebrać sobie życie. Jak rozpoznać zagrożenie?

09.02.2022 09:20

W 2021 roku niemal 1,5 tysiąca dzieci i nastolatków podjęło próbę samobójczą, z czego 127 prób zakończyło się śmiercią. Najnowszy raport jest tragiczny – w porównaniu do zeszłego roku wskazuje na znaczny wzrost zachowań samobójczych. Jakie są najważniejsze sygnały zagrożenia samobójczego?

Coraz więcej prób samobójczych wśród dzieci: ważne sygnały ostrzegawcze
fot. Shutterstock
  1. W Polsce średnio czworo dzieci dziennie próbuje odebrać sobie życie
  2. Dlaczego dzieci decydują się na tak dramatyczny krok?
  3. Próby samobójcze wśród dzieci i młodzieży: ważne sygnały świadczące o zagrożeniu
  4. Gdzie szukać pomocy?

Według najnowszego raportu opublikowanego przez serwis  „Życie warte jest rozmowy”, coraz więcej dzieci i nastolatków nie otrzymuje pomocy na czas. Statystyki przerażają: w zeszłym roku aż 1496 nastolatków podjęło próbę samobójczą, która w przypadku 127 osób zakończyła się śmiercią. W stosunku do 2020 roku jest to wzrost odpowiednio o 77 procent zachowań samobójczych oraz o 19 procent śmierci samobójczych – zaznaczyli autorzy. Próby samobójcze dotyczą coraz młodszych dzieci, decydują się na nie nawet siedmiolatkowie. Szczególnie niepokojący jest wzrost dotyczący podejmowania zachowań samobójczych w grupie dziewczynek – w 2021 roku Komenda Główna Policji zarejestrowała wzrost o 101 proc.

Dane statystyczne mogą być zaniżone

W raportach dotyczących prób samobójczych przedstawione są wyłącznie przypadki, które zostały zgłoszone na policję. Oznacza to, że dane statystyczne mogą być bardzo zaniżone.

– Dane Komendy Głównej Policji pokazują nam tylko te próby oraz śmierci samobójcze, o których zostały powiadomione organy ścigania. Według Światowej Organizacji Zdrowia na każdą odnotowaną w oficjalnych rejestrach śmierć samobójczą młodej osoby przypada od 100 do 200 prób. Jeśli założymy, że współczynnik ten jest adekwatny do Polski, to próbę odebrania sobie życia w ubiegłym roku podjęłoby od 12 700 do 25 400 osób poniżej 18. roku życia – stwierdzili autorzy raportu.

Jak wyjaśnili, sygnałami, które mogą zapowiadać podjęcie takiej próby przez dziecko, są m.in. długotrwała zmiana nastroju, zmiany sposobu odżywiana się, trudności z koncentracją, niechęć do rozmów i spotkań czy nagłe akty agresji lub autoagresji.

Dlaczego dzieci decydują się na tak dramatyczny krok?

W Polsce dzieci nie otrzymują odpowiedniej, specjalistycznej opieki na czas. Na pomoc specjalisty trzeba niekiedy czekać kilka miesięcy, co w przypadku zaburzeń psychicznych stanowi niebezpieczeństwo. Problemy dzieci pogłębiła również pandemia, która spowodowała, że najmłodsi często są przymusowo zamykani w przemocowych domach.

– Dziecko żyje w domu z rodzicami, którzy się kłócą, często na 30-40 metrach – mówi "Gazecie Wyborczej" dr Halszka Witkowska. – Często wydaje mu się, że jeśli zniknie, wszystkim będzie lepiej – dodaje.

Inne, długotrwałe czynniki ryzyka to m.in. depresja, lęk, zaburzenia psychiczne, uzależnienia, status społeczno-ekonomiczny. Najważniejsze, krótkoterminowe czynniki ryzyka, to m.in. stresujące wydarzenia życiowe, nadużycia fizyczne i seksualne, gorsze funkcjonowanie z powodu chorób somatycznych, trudności interpersonalne i dostęp do narzędzi umożliwiających samobójstwo.

Próby samobójcze wśród dzieci i młodzieży: ważne sygnały świadczące o zagrożeniu

Ze względu na utrudniony kontakt ze specjalistami,  bardzo ważna jest uważna obserwacja dziecka.  O ile dziecko czy nastolatek nie powie wprost o swoich planach, istnieją pewne zachowania, które mogą wskazywać na niebezpieczeństwo. Według autorów najnowszego badania główne sygnały zagrożenia samobójczego to m.in.:

  • odmowa przyjmowania lekarstw lub przyjmowanie większych dawek
  • rozkojarzenie, nieobecność
  • długotrwała zmiana nastroju (większa płaczliwość, niepokój, przygnębienie)
  • zmiana sposobu odżywiania się (najczęściej rezygnacja z posiłków)
  • niechęć do rozmów i spotkań z rodziną i rówieśnikami
  • utrata dotychczasowych zainteresowań
  • ataki agresji
  • sięganie po substancje psychoaktywne
  • mówienie o beznadziei, bezsensowności istnienia
  • nieustanne zmęczenie, poczucie braku energii
  • gromadzenie leków (lub innych przedmiotów, które umożliwiają próbę samobójczą)
  • przygotowywanie listów, notatek i pożegnań w różnych formach
  • deprecjonowanie samego siebie, poczucie bycia ciężarem dla otoczenia

Gdzie szukać pomocy?

Autorzy wskazali, że pomocy dla dziecka należy szukać m.in. w aktualnie działających Centrach Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży, szkolnych gabinetach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, poradniach zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży, ośrodkach interwencji kryzysowej i pomocy społecznej i powiatowych centrach pomocy rodzinie.
Poinformowali również, że pomoc można uzyskać, dzwoniąc na jeden z telefonów zaufania: 800702222, 116 213, 800121212 lub 116 111.

Źródło: PAP, instagram.com/zyciewartejestrozmowy/