Zamknij

Giętkość woskowa to najdziwniejszy objaw w psychiatrii. Na czym polega?

29.11.2022
Aktualizacja: 29.11.2022 09:12

Giętkość woskowa to objaw, który zadziwia lekarzy. Pojawia się zwykle w przebiegu bardzo poważnych zaburzeń psychicznych. Może również wystąpić w odmiennym stanie świadomości, na przykład podczas hipnozy.

Giętkość woskowa: na czym polega dziwny objaw?
fot. Shutterstock
  1. U kogo występuje giętkość woskowa?
  2. Jak rozpoznać katalepsję?
  3. Giętkość woskowa: na czym polega leczenie?

Katalepsja to pojęcie, które określa zaburzenia ruchowe związane z chorobami psychicznymi, należy do katatonii. Wyróżniamy dwa rodzaje katalepsji: to giętkość woskowa i sztywna, które same w sobie nie są stanem chorobowym, a jedynie objawem. Z giętkością woskową mamy do czynienia, gdy pacjent zastyga w pozycji, która została nadana przez inną osobę. Napięcie mięśni jest wzmożone, ale plastyczne: ułożenie ciała można nieznacznie zmienić.. Ciało przypomina wosk, stąd nazwa. W przypadku katalepsji sztywnej ciało całkowicie stawia opór: pozostaje w stałym bezruchu. Zdarza się, że chorzy przyjmują dziwaczne pozycje, w których mogą znajdować się przez bardzo długi czas. W obu przypadkach chora osoba nie może sama wykonać żadnego ruchu. Pacjenci nie reagują na żadne bodźce zewnętrzne, nawet na drastyczne zmiany temperatury.

U kogo występuje giętkość woskowa?

Giętkość woskowa występuje między innymi w hipokinetycznej postaci schizofrenii katatonicznej. Może pojawić się również w przypadku innych zaburzeń neurologicznych, takich jak choroba Parkinsona, epilepsja. Zesztywnienie może być wywołane również nagłym odstawieniem narkotyków czy silnych leków. Katalepsja jest jednym z objawów zatrucia grzybami, a także przedawkowania leków przeciwpsychotycznych. Zesztywnienie występuje też w  psychozach atypowych, chorobach afektywnych (depresja, choroba dwubiegunowa). Również zaawansowana demencja może powodować tego typu objawy. Co ciekawe, do katalepsji można doprowadzić daną osobę pod wpływem hipnozy.

Jak rozpoznać katalepsję?

Osoba, u której występuje giętkość woskowa lub sztywna, wygląda bardzo nienaturalnie i przyjmuje pozycje, które trudno byłoby utrzymać w “normalnym” stanie przez tak długi czas. Może na przykład stać z wygiętymi kończynami. Czynności ruchowe są całkiem zablokowane, chorzy są pozbawieni mimiki, nie wykonują  żadnych, nawet drobnych gestów. Serce zaczyna wolniej bić, pacjent bardzo wolno oddycha. Może wystąpić również tzw. objaw poduszki powietrznej: oznacza to, że gdy wyjmiemy poduszkę spod głowy pacjenta, głowa nadal utrzymuje się ona nad łóżkiem.
Osoby doświadczające giętkości woskowej zwykle są bardzo posłuszne, może u nich wystąpić również nagły mutyzm.

Giętkość woskowa: na czym polega leczenie?

By leczyć giętkość woskową i sztywną, należy poznać przyczynę, która wywołuje taki stan. Jedynie terapia podstawowej choroby umożliwia złagodzenie dziwnych objawów. Zazwyczaj stosowane są leki przeciwpsychotyczne, w skrajnych przypadkach wykorzystuje się elektrowstrząsy.
Obecnie giętkość woskowa jest objawem występującym niezwykle rzadko, ze względu na skuteczność leczenia farmakologicznego. Stanowi jednak problem w krajach rozwijających się.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Youngson R., Collins; Słownik Encyklopedyczny; Medycyna, RTW, 1997; A. Bilikiewicz Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa 2006; Brendan T. Carroll, MD, Joseph W.Y. Lee, MBBS, MRCPsych, FRANZCP, Francisco Appiani, MD, Christopher Thomas, PharmD, BCPP, Farmakoterapia katatonii, podyplomie.pl [dostęp 29.11.2022]; M.Urban –Kowalczyk, M.Kotlicka-Antczak, Psychopatologia cz. 2 - III i VI.pdf, [dostęp 29.11.2022]