Zamknij

Oni najrzadziej chorują na demencję i Alzheimera. Co ich wyróżnia?

14.03.2022
Aktualizacja: 14.03.2022 12:45

Rdzenni mieszkańcy Amazonii rzadko chorują na choroby otępienne, w tym Alzheimera. Naukowcy analizują ich styl życia, by móc wskazać kluczowe czynniki wpływające na mniejsze ryzyko zachorowania. 

Te ludy najrzadziej chorują na Alzheimera
fot. Shutterstock

Choroby otępienne, w tym choroba Alzheimera, są niezwykle rzadkie wśród rdzennych mieszkańców Amazonii. Szacuje się, że tylko 1 proc. starszych osób ze szczepów Tsimane i Moseten, zamieszkujących boliwijską Amazonię, cierpi na demencję – poinformowała na łamach "Alzheimer's & Dementia" grupa międzynarodowych naukowców. Ich zdaniem badania dotyczące stylu życia tej grupy mogą pomóc w zapobieganiu chorobom otępiennym w innych częściach świata.

Badacze wykazali, że u osób starszych należących do szczepów Tsimane i Moseten choroby otępienne występują niezwykle rzadko. Szacuje się, że demencja pojawia się tylko u 1 proc. tej ludności. Dla porównania w Stanach Zjednoczonych aż 11 proc. osób w wieku 65 lat i starszych cierpi z powodu demencji (dane Alzheimer’s Association).

Demencja wśród rdzennych plemion Amazonki jest bardzo rzadka

Do diagnozowania demencji i zaburzeń poznawczych wśród osób z tych plemion naukowcy wykorzystali obrazy skanów mózgu wykonane metodą tomografii komputerowej (CT), oceny poznawcze i neurologiczne oraz odpowiednie kulturowo kwestionariusze – wspomagane przez lokalny zespół wyszkolonych tłumaczy i boliwijskich lekarzy. Badano wszystkie osoby po 60. roku życia.

Demencję zdiagnozowano zaledwie u 5 osób z plemienia Tsimane (na 435 badanych) oraz u jednej osoby z plemienia Moseten (na 169 osób badanych). Natomiast łagodne zaburzenia poznawcze (MCI), definiowane jako pogorszenie pamięci oraz spadek zdolności poznawczych, takich jak język lub percepcja przestrzenna, widoczne były u 8 proc. badanych osób z Tsimane i u 10 proc. Moseten. Osoby te w badaniach obrazowych miały nietypowe, ale wyraźne zwapnienia tętnic wewnątrzczaszkowych i wykazywały objawy parkinsonizmu podczas badań.

Autorzy porównali własne wyniki z systematycznym przeglądem 15 badań rdzennych populacji z Australii, Ameryki Północnej, na Guam i w Brazylii. Ten wcześniejszy przegląd wykazał, że częstość występowania demencji wśród osób starszych z rdzennych populacji wynosi od 0,5 do 20 proc. Wyższe wskaźniki demencji rdzennych populacji w innych częściach świata mogły wynikać z częstszych kontaktów z napływowymi sąsiadami i ich stylem życia, a także większego ryzyka cukrzycy, nadciśnienia tętniczego i chorób układu krążenia, otyłości i nadużywania alkoholu – czynników ryzyka bardzo rzadkich w przypadku Tsimane i Moseten.

Co wyróżnia plemiona Tsimane i Moseten?

– Coś w przedindustrialnym stylu życia wydaje się chronić starszych Tsimane i Moseten przed demencją – uważa Margaret Gatz, główna autorka badania i profesor psychologii, gerontologii i medycyny prewencyjnej University of Southern California.

Co wyróżnia plemiona Tsimane i Moseten? Przede wszystkim osoby należące do tych plemion są bardzo aktywne fizycznie przez całe życie. Tsimane to plemię bardziej odizolowane niż Moseten. Ci pierwsi mieszkają w głębi dżungli, jedzą to, co ofiaruje im natura: łowią ryby, polują, uprawiają ziemię za pomocą narzędzi ręcznych oraz zbierają żywność z lasu. Natomiast ci drudzy mieszkają bliżej miast, mają szkoły, dostęp do czystej wody i usług medycznych.

Ten tryb życia przełożył się w przypadku Tsimane na bardzo dobry stan zdrowia. Jak wykazały wcześniejsze badania opublikowane w "The Lancet", ludzie z tego plemienia mają wyjątkowo zdrowe serca w starszym wieku i najmniejszą częstość występowania miażdżycy naczyń wieńcowych wśród wszystkich populacji znanych nauce. Inne badanie, opublikowane w zeszłym roku w "The Journal of Gerontology", wykazało, że Tsimane doświadczają mniejszej atrofii mózgu, niż ich amerykańscy i europejscy rówieśnicy.

Liczba osób z demencją na świecie może się wkrótce potroić

To potwierdza od dawna znaną prawdę, że czynniki związane ze stylem życia w krajach o wyższych dochodach, przede wszystkim brak aktywności fizycznej i dieta bogata w cukry oraz tłuszcze, przyczyniają się do chorób serca i mogą również przyspieszać starzenie się mózgu.

Jak wskazują prognozy, do 2050 roku starzenie się globalnej populacji wraz z rozpowszechnieniem modyfikowalnych czynników ryzyka doprowadzi do potrojenia liczby osób z demencją na całym świecie – do ponad 152 milionów.

Starzenie się jest najważniejszym znanym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera i innych demencji. Ale nie tylko. Na liście są też: nadciśnienie tętnicze i cukrzyca w wieku średnim, choroby układu krążenia, brak aktywności fizycznej oraz zanieczyszczenie powietrza. Na starzenie nie mamy wpływu, ale pozostałe czynniki są modyfikowalne.

– Bierzemy udział w wyścigu, którego celem jest znalezienie zapobieganie wciąż rosnącej częstości występowania choroby Alzheimera i powiązanych demencji – powiedział Hillard Kaplan, współautor badania i profesor ekonomii zdrowia i antropologii na Uniwersytecie Chapman, i dodał: – Obserwowanie tych zróżnicowanych populacji zwiększa i przyspiesza nasze zrozumienie tych chorób i generuje nowe spostrzeżenia.

Podobnego zdanie jest Benjamin Trumble, współautor badania i profesor nadzwyczajny w School of Human Evolution and Social Change oraz Center for Evolution and Medicine na Arizona State University: – Pracując z populacjami takimi jak Tsimane i Moseten, możemy lepiej zrozumieć globalną zmienność człowieka i to, jak wyglądało ludzkie zdrowie w różnych środowiskach przed industrializacją. Wiemy, że siedzący tryb życia, miejski, przemysłowy jest całkiem nowy w porównaniu z tym, jak nasi przodkowie żyli przez ponad 99 proc. istnienia ludzkości.

Źródło: PAP Paweł Wernicki/