Zamknij

Twoje dziecko kłamie? To może świadczyć o prawidłowym rozwoju

14.11.2022 10:30

Pierwsze kłamstwa dziecka to trudny moment dla rodziców. Choć staramy się uczyć dzieci prawdomówności, nie sposób uchronić je przed poznaniem korzyści, jakie płyną z oszukiwania: to naturalny etap rozwoju. Czy powinniśmy się martwić, gdy dziecko często kłamie? Naukowcy tłumaczą, że rodzice małych kłamczuchów mogą być spokojni…

Dlaczego dzieci kłamią? Według naukowców, to może być korzystne
fot. Shutterstock

Chociaż od najmłodszych lat dzieci słyszą od nas, że kłamstwo jest czymś złym, niestety zdarza nam się je oszukiwać. Niewinne kłamstwa dotyczące św. Mikołaja czy „wróżki zębuszki” w końcu wychodzą na jaw… Nic dziwnego, że w pewnym momencie maluch zaczyna testować taką strategię, na przykład po to, by osiągnąć jakiś cel. Zdolność do świadomego oszukiwania u dzieci kształtuje się ok. 4 roku życia; wcześniej dzieciom trudno odróżnić rzeczywistość od fikcji.

Jak reagować na kłamstwa dziecka? Przede wszystkim warto zacząć… od siebie! To, jak sami postrzegamy prawdomówność, ma odzwierciedlenie w zachowaniach dziecka. Dlatego starajmy się dotrzymywać składanych obietnic, chwalmy dziecko za szczerość (nawet wtedy, gdy ma nam do powiedzenia coś nieprzyjemnego lub gdy przyznaje się do błędu). O ile warto tłumaczyć maluchowi, że kłamstwa nigdy nie kończą się dobrze, według specjalistów nie powinniśmy przesadnie przejmować się sporadycznym mijaniem się z prawdą… Co więcej, dzieci, którym zdarza się kłamać, mogą lepiej radzić sobie w dorosłym życiu. 

Jakie korzyści może dawać kłamstwo?

Dziecięce kłamstwa dokładnie zbadał Kang Lee, profesor psychologii z Uniwersytetu w Toronto. Naukowiec spędził niemal 20 lat, analizując, jak i dlaczego kłamią dzieci. Odkrył, że
wśród trzylatków około 50 procent potrafi z powodzeniem kłamać. A do czwartego roku potrafi to zrobić około 80 procent. Dlaczego dzieci to robią? Głównie ze względu na to, że czują dumę z powodu opanowania nowego sposobu komunikacji z opiekunami.
Zdolność do przekonującego kłamstwa jest oznaką dwóch ważnych kamieni milowych w rozwoju dziecka. Te ważne kroki, to:

  • umiejętność rozpoznania, że to, co dzieje się we własnym umyśle, różni się od tego, co dzieje się w umyśle kogoś innego
  • zdolność do regulowania swojego zachowania i działania

Dzieci, które umieją kłamać, są doskonałymi obserwatorami otoczenia. Umieją rozpoznać, co chcieliby usłyszeć dorośli i dostosowują się do ich potrzeb. Choć oczywiście notoryczne kłamstwa mogą świadczyć o problemach, pojedyncze przypadki nie stanowią powodu do obaw.

– Dzieci, które się rozwijają, zazwyczaj opowiadają dobre kłamstwa. Jesteśmy istotami społecznymi i musimy współpracować z innymi. W niektórych sytuacjach być może będziemy musieli kłamać, aby osiągnąć ten cel  – mówi  profesor Lee, dodając, że te „dobre” kłamstwa są tak ładnie wymyślone, że nawet dorośli często nie są w stanie stwierdzić, że dzieci kłamią.

Tak zwane „białe kłamstwa”, które pomagają nam funkcjonować w społeczeństwie, to m.in. dziękowanie za prezenty, które nam się nie podobają (by nie zranić innych). Profesor Kang Lee podkreśla również, że cechą, która może utrudnić kontakty z innymi, jest brutalna szczerość.

Źródło: cbc.ca; K. Lee, Little Liars: Development of Verbal Deception in  Children, semanticscholar.org [dostęp 13.11.2022]