Zamknij

Jak reagować widząc przemoc wobec dziecka? 5 schematów działania

10.11.2022
Aktualizacja: 10.11.2022 12:01

Coraz więcej Polaków opowiada się za prawnym zakazem stosowania przemocy wobec dziecka. Niestety nadal niewielu z nich reaguje, gdy jest świadkiem takiej sytuacji. Dowiedz się, co zrobić, gdy widzimy, że dziecku dzieje się krzywda. 

Przemoc wobec dziecka
fot. Shutterstock

Blisko 70 proc. Polaków opowiada się za prawnym zakazem bicia dziecka w twarz, mocnego bicia ręką, pasem lub innym przedmiotem, ciągnięcia za włosy lub ucho, potrząsania lub popychania – tak wynika z najnowszych badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. To zdecydowanie więcej niż jeszcze 5 lat temu (w 2017 r. było to 49 proc.). Na poziomie deklaracji są postępy, ale na poziomie praktyki i funkcjonowania systemu ochrony dzieci już tak nie jest.

Wśród badanych nadal ponad 30 proc. osób uważa, że są sytuacje, kiedy przemoc wobec dziecka jest usprawiedliwiona, a 6 proc. badanych to zdecydowani zwolennicy bicia dzieci za karę. Osoby te były zdania, że bicie może być stosowane za każdym razem, gdy rodzic uzna, że będzie skuteczne.

Chrońmy dzieci przed przemocą

Aż 60 proc. Polaków przyznało, że zetknęło się z sytuacją krzywdzenia dziecka. Połowa respondentów (51 proc.) była świadkiem sytuacji, gdy osoba dorosła krzyczała na dziecko i/lub obrażała je, a 39 proc., gdy dyscyplinowała dziecko, używając kar fizycznych. Niestety znaczna część świadków pozostała wobec tych zachowań bierna. Niektórzy ze strachu, niektórzy z przekonania, że to nie ich sprawa. Wiele osób uważało też, że wychowanie dziecka to sprawa rodzica.

Zdaniem ekspertów z fundacji konieczne jest wprowadzenie zmian w prawie, które nadal nie chroni wystarczająco praw dziecka, a także ciągła edukacja społeczeństwa, że stosowanie przemocy, zwłaszcza wobec osób najsłabszych, dzieci, jest nieakceptowalne.

– Obecnie, jeśli jakiś dorosły nie zainterweniuje w przypadku przemocy rodzica wobec dziecka, to ono jest bezradne, nie ma do kogo się zwrócić – uważa Jolanta Zmarzlik, psycholog z Fundacji Dajemy dzieciom Siłę, i dodaje: – Dorośli mają wiele różnych możliwości. Mogą wziąć adwokata, mogą zbierać dowody, ale dziecko nie ma takich możliwości, umiejętności.

Zdaniem ekspertki, konieczna jest zmiana w postawie sędziów rodzinnych.

– Dziecko ma prawa, nie jest kimś, kto mniej czuje, kimś, kto nie przeżywa emocji w trudnej sytuacji. Sądy rodzinne powinny słuchać dzieci, a nie tylko ich rodziców – podkreśla Jolanta Zmarzlik i dodaje, że to jeden z powodów stworzenia kampanii społecznej "REAGUJ na przemoc wobec dzieci".

"Przemoc niszczy dzieciństwo i pozostawia trwały ślad na całe życie" – napisano na stronie fundacji (REAGUJ.fdds.pl) i dodano: "Reaguj zawsze, gdy wiesz lub podejrzewasz, że bezpieczeństwo dziecka jest zagrożone".

Jak Polacy karcą dzieci?

Z badania płyną jeszcze inne ciekawe wnioski. Mimo deklaratywnego sprzeciwiania się karom wobec dzieci wiele osób nadal stosuje te metody. W 2022 roku aż 70 proc. rodziców co najmniej kilkukrotnie karciło swoje dzieci słownie i stosowało zakazy i ograniczenia. A 39 proc. badanych więcej niż raz dyscyplinowało swoje dzieci za pomocą kar cielesnych. Najczęstszą metodą dyscyplinowania dziecka z użyciem siły było karcenie klapsem – 36 proc. badanych osób stosowało tę metodę. Do częstego dyscyplinowania fizycznego swoich dzieci przyznało się w tegorocznym badaniu aż 6 proc. rodziców.

Przeważająca część badanych osób (70 proc.) opowiedziała się za prawnym zakazem stosowania kar fizycznych. Ale opinie na temat prawnych regulacji dotyczących stosowania klapsów były wśród respondentów bardzo podzielone. Połowa z nich (50 proc.) prawny zakaz uznała za słuszny, ale aż 43 proc. uważa, że klaps to metoda dyscyplinowania dzieci, która nie powinna być prawnie zabroniona.

Widzisz przemoc, zaREAGUJ!

– W naszym społeczeństwie ciągle jest wiele obaw związanych z reagowaniem w sytuacjach, gdy dziecko doświadcza przemocy ze strony rodziców lub opiekunów. Brak reakcji często wynika z przeświadczenia, że nie powinniśmy się wtrącać w prywatne sprawy rodziny. To nieprawda. Reagowanie na przemoc wobec dzieci to nasz społeczny obowiązek. Dzieci same nie potrafią się obronić. To rolą osób dorosłych jest ochrona dzieci – uważa dr Monika Sajkowska, prezeska Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, i dodaje: – Zdajemy sobie sprawę, że bycie świadkiem przemocy może być trudnym doświadczeniem, że ludzie nie wiedzą, jak zareagować lub brakuje im odwagi, dlatego fundacja podpowiada jak to zrobić prawidłowo.

Osoby, które są świadkami przemocy, mogą znaleźć ścieżkę postępowania na stronie fundacji (REAGUJ.fdds.pl) lub skorzystać z pomocy konsultantów, dzwoniąc na numer 800 100 100 (telefon jest bezpłatny, anonimowy, działa od poniedziałku do piątku w godzinach 12-15, a w czwartek dodatkowo 16:30-20:30).

Jesteś świadkiem przemocy wobec dziecka? Zacznij działać

  1. Gdy jesteś świadkiem sytuacji zagrażającej życiu dziecka, nie zastanawiaj się – natychmiast wezwij policję, dzwoniąc pod numer 112 lub 997.
  2. Gdy podejrzewasz, że dziecko doświadcza w rodzinie przemocy fizycznej lub psychicznej, poinformuj o swoich podejrzeniach dzielnicowego, ośrodek pomocy społecznej, sąd rodziny, ewentualnie żłobek, przedszkole lub szkołę, do której chodzi dziecko.
  3. Gdy widzisz przemoc wobec dziecka ze strony rodzica lub opiekuna w przestrzeni publicznej, zareaguj osobiście lub zadzwoń na policję.
  4. Gdy widzisz, że dziecko jest rażąco zaniedbane, np. rodzice zostawiają je bez opieki, nie interesują się nim, narażają na niebezpieczeństwo, nie zapewniają mu jedzenia, odpowiedniego ubrania, leczenia, zawiadom opiekę społeczną lub sąd rodzinny.
  5. Gdy widzisz, że dziecko jest wykorzystywane seksualnie, zawiadom prokuraturę lub policję.
loader

Pamiętaj! Twoja reakcja na krzywdę przywraca dziecku poczucie bezpieczeństwa i daje szansę na lepszą przyszłość. Każda forma przemocy ma nie tylko natychmiastowy wpływ na dziecko, ale też odroczone konsekwencje, takie jak:

  • niska samoocena,
  • trudności relacyjne,
  • obniżona umiejętność przyswajania wiedzy,
  • większe prawdopodobieństwo zachowań agresywnych i autodestrukcyjnych.

Źródło: "Postawy wobec kar fizycznych i ich stosowanie. Raport z badań", Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Warszawa 2022/ Radio ZET Anna Józefowicz