Zamknij

Mały choleryk: masz go w domu? 9 cech trudnego temperamentu u dziecka

04.11.2022
Aktualizacja: 04.11.2022 13:29

Temperament to zespół cech zdeterminowanych genetycznie. Ujawniają się one już w pierwszych chwilach życia, również u zwierząt! To znaczy (niestety), że nie wszystkie zachowania dziecka możemy wytłumaczyć buntem dwulatka czy innym trudnym momentem w dorastaniu. Jak rozpoznać, że masz w domu małego choleryka?

Mały choleryk: 9 cech trudnego temperamentu u dziecka
fot. Shutterstock
  1. Jak rozpoznać, że dziecko może być cholerykiem? 7 zachowań
  2. Jak odróżnić trudny  temperament od przejściowego buntu dziecka?

Temperament jest jedną z cech składowych osobowości. Choć jest uwarunkowany biologicznie i trwały, poprzez odpowiednie nawyki wychowawcze możemy go minimalnie kształtować: zwłaszcza u małych dzieci, które dopiero uczą się funkcjonowania w społeczeństwie. Jak wyjaśnia prof. J.Strelau, twórca regulacyjnej teorii temperamentu, cechy temperamentu w około 40 proc. są zdeterminowane dziedzicznie, a w 50-60 proc. – środowiskowo.  Choć temperament jest względnie stały, inaczej przejawia się u małego dziecka, a inaczej u dorosłego czy osoby starszej.

– Na poziomie dziecka wpływ temperamentu jest bardzo silny. W dalszym rozwoju, na etapie adaptacji do środowiska, czy mówiąc szerzej, społecznej, kształtują się postawy, wartości i inne charakterystyki. Tutaj wpływ temperamentu już nie jest tak spektakularny – tłumaczy prof. Strelau.

Nie musi to oznaczać, że rodzicom dzieci z trudnym temperamentem jest ciężko (i odwrotnie – gdy dziecko ma łatwy temperament, łatwiej się je wychowuje). Na to, jak dogadujemy się z dzieckiem, wpływa wiele różnych czynników. Zdarza się, że to nie temperament dziecka jest największym problemem. Prawdziwym wyzwaniem jest dopasowanie temperamentu dziecka do temperamentu rodzica (nie muszą być jednakowe!).  Warto jednak wiedzieć, w jaki sposób przejawia się konkretny typ temperamentu. Jeśli chcemy określić temperament dziecka, powinniśmy uważnie je obserwować w podobnych, powtarzalnych sytuacjach. Dzięki temu dowiemy się, jak maluch reaguje na konkretne bodźce.

Najważniejsza jest jednak akceptacja faktu, że pewnych cech dziecka nie jesteśmy w stanie zmienić. Możemy po prostu towarzyszyć maluchowi i wspierać go najlepiej, jak umiemy. Drastyczne próby zmiany temperamentu dziecka mogą powodować problemy w jego naturalnym rozwoju.

Jak rozpoznać, że dziecko może być cholerykiem? 9 zachowań

Z dzieckiem o temperamencie choleryka może być trudno się dogadać i zwykle nie dotyczy to samych rodziców, a otoczenia. Po czym poznasz, że masz w domu małego choleryka? Oto jak zachowują się dzieci z takim temperamentem:

  • intensywnie przeżywają trudne emocje (złość, frustracja, rozczarowanie); potrafią obrażać się godzinami
  • dyrygują  innymi, obrażają się, gdy otoczenie nie chce się podporządkować (na przykład inne dzieci na placu zabaw)
  • są nadmiernie ambitne (zarówno w nauce, jak i kontaktach międzyludzkich)
  • cenią towarzystwo innych, nie znoszą samotności
  • są bardzo szczere (nawet jeśli w ten sposób sprawiają przykrość bliskim)
  • cały czas muszą mieć zajęcie, nie lubią nudy, złoszczą się, gdy nie robią nic ciekawego
  • uwielbiają częste pochwały, domagają się ich regularnie
  • muszą mieć poczucie, że rodzic zawsze, w każdej kwestii jest po ich stronie
  • chcą samodzielnie ustalać zasady panujące w domu (i często im się to udaje!)

Jak odróżnić trudny  temperament od przejściowego buntu dziecka?

Każde dziecko, które rozwija się prawidłowo, ma swoje okresy buntu. To, w jaki sposób je przechodzi, ma ogromny związek z temperamentem. O ile u jednych dzieci bunt będzie trwał kilka tygodni i skończy się na kilku kłótniach, u innych może wiązać się z ciągłą frustracją, płaczem, krzykami, a nawet agresją w stosunku do rodziców i rówieśników.

Bunt dwulatka to ciężki (zarówno dla rodziców, jak i dziecka) okres, który jednak mija. Inaczej jest z temperamentem dziecka: jeżeli niektóre zachowania obserwujemy cały czas, trudno tłumaczyć to buntem. O ile nie powinno nas niepokoić np. niejedzenie całej porcji obiadu, awantura o zabawkę czy bałagan w pokoju, alarmująca jest agresja i autoagresja.

Każde dziecko potrzebuje konsekwencji i jasnego stawiania granic, zwłaszcza w pierwszych latach życia. Nawet temperament choleryka nie usprawiedliwia pewnych zachowań. Nie powinniśmy tolerować m.in. agresji, ponieważ nasze przyzwolenie w domu może spowodować kłopoty dziecka w przedszkolu czy szkole. Pamiętajmy, że, tak jak my, dziecko żyje w społeczeństwie.

Z małym cholerykiem warto analizować konkretne sytuacje i uczucia, jakie im  towarzyszą dopiero wtedy, gdy opadną emocje. Rodzice, którzy od najmłodszych lat dziecka starają się modyfikować pewne reakcje, mogą wpłynąć na kształtowanie się temperamentu.

Źródło: web.swps.pl, Strelau J., Psychologia temperamentu, Warszawa 1998, Źródło: Jan Strelau, Temperament w pigułce, 2018 r., [dostęp 3.11.2022 r.]