Zamknij

Bunt nastolatków to nie koniec świata. Jak go przetrwać?

22.05.2019
Aktualizacja: 04.11.2022 09:38

Bunt nastolatków to nieodłączny element okresu dojrzewania. Młody człowiek zmienia się fizycznie i psychicznie. Szuka swojego miejsca w świecie, stąd eksperymenty z używkami czy seksem. Zobacz, jak poradzić sobie z buntem nastolatków.

zbuntowana nastolatka
fot. Shutterstock

Bunt nastolatków to zmora wielu rodziców. Młody człowiek dorasta i staje się niezależny - szuka więc sposobu, by to wyrazić. Dojrzewanie to czas zmian w wyglądzie zewnętrznym, kwestionowania autorytetów oraz eksperymentów, które nierzadko przysparzają opiekunom wielu nerwów. Jak poradzić sobie z buntem nastolatków? Sprawdź!

Bunt nastolatków - czym jest?

Jak to się dzieje, że grzeczny syn i córka nagle stają się "wcieleniem diabła"? Bunt nastolatków napawa lękiem wielu rodziców, których pociechy zaczęły dorastać. Młodzi ludzie zaczynają wszystko negować, ich słownictwo zdominowane jest przez słowo "nie", a to co do tej pory ich interesowało, odchodzi w zapomnienie. Nastolatkowie przestają słuchać rodziców, nie liczą się z niczyim autorytetem. Dochodzą zmienne nastroje, chaos w umyśle i emocjach, eksperymentowanie na wielu płaszczyznach.

Niektórzy zaczynają palić papierosy i pić alkohol, inni tatuują ciało i fundują sobie kolczyk w nosie. Bunt nastolatków w okresie dojrzewania manifestuje się również przez ryzykowne zachowania seksualne czy chuligańskie. Dlaczego tak się dzieje? Dzięki tym wszystkim zachowaniom nastolatek szuka swojego miejsca w świecie i podkreśla swoją niezależność.

Bunt nastolatków - kiedy się pojawia i ile trwa?

Bunt nastolatków może pojawić się już wieku 12-13 lat. U chłopców zazwyczaj zaczyna się trochę później. Trwa nawet do 17-18 roku życia. Ten trudny okres może zostać zainicjowany przez ważne wydarzenie w życiu młodego człowieka, np. nieszczęśliwą miłość. Do zmian w zachowaniu nastolatka może przyczynić się także grupa, z którą się identyfikuje.

Bunt nastolatków - przyczyny

Aby odpowiedzieć na pytanie, jakie są przyczyny buntu nastolatków, warto wspomnieć o tym, z czym wiąże się okres dojrzewania. Młody człowiek dorasta i przeżywa tzw. kryzys tożsamości. Nie jest już dzieckiem, ale jeszcze nie stał się dorosły. Zmienia się nie tylko ciało nastolatka, ale i jego psychika. Zmiany hormonalne towarzyszą zmianom emocjonalnym.

Młody człowiek potrzebuje środków wyrazu, aby określić siebie i swoje miejsce w świecie. Poszukuje odpowiedzi na pytanie "kim jestem". W tym okresie rozluźnieniu ulegają więzy rodzinne, a zacieśnieniu relacje z przyjaciółmi. Opinia matki i ojca, kiedyś "święta", staje się mniej ważna niż zdanie kolegów.

W głowie młodego człowieka pojawia się konflikt między "ja idealnym" a "ja cielesnym". Nastolatek często nie akceptuje własnego wyglądu, dodatkowo bombardowany jest przez media wzorcami "piękna". 

W okresie dojrzewania dominują ambiwalentne uczucia. Młodzi ludzie mają chwiejne nastroje - w jednej chwili mogą się śmiać do łez, by za chwilę zacząć płakać. Tylko nastolatkowie potrafią jednocześnie kochać i nienawidzić. Oprócz przeżywania przeciwstawnych uczuć młodzi ludzie mają skłonność do filozofowania na swój temat i "ratowania" świata.

Nastolatek potrzebuje autonomii i pragnie być niezależny. Tymczasem rodzice, zazwyczaj zaniepokojeni zmianą jego zachowania, fundują mu coraz więcej zakazów. Taka sytuacja tylko potęguje bunt nastolatków. Pojawia się chęć eksperymentów - z papierosami, narkotykami czy seksem.

Bunt nastolatków - jak sobie radzić?

Bunt nastolatków to nie koniec świata. Aby móc pomóc przejść nastolatkowi przez ten trudny okres, rodzice powinni zastosować się do kilku zasad. Przede wszystkim należy zaakceptować fakt, że ukochany syn czy córka nie są już tak otwarci, jak wcześniej, a na pytanie "co słychać?", potrafią odburknąć. Pamiętajmy, że bunt nastolatków nie jest wymierzony w rodziców, nie jest też ich klęską wychowawczą, tylko naturalnym etapem rozwoju człowieka.

Jak zachować się, kiedy nastolatek się buntuje?

Przede wszystkim nie traktuj zachowania nastolatka jako zdrady. Młody człowiek kiedyś i tak wyfrunie z gniazda. Właśnie przygotowuje się dorosłego życia, a my powinniśmy mu w tym pomóc!

Nie szantażuj nastolatka, aby wymusić na nim określone zachowanie. Nie bądź ironiczny i agresywny.

Nie ośmieszaj nowego wyglądu dziecka. Zachowaj opinię dla siebie, nawet jeśli ci się nie podoba ta zmiana.

Postaraj się zaproponować młodemu człowieku wspólne aktywności. W takiej sytuacji istnieje większe prawdopodobieństwo, że się otworzy i będzie chciał z nami porozmawiać, niż wtedy, gdy zasypiesz go pytaniami!

Bądź czujny i pomocny, ale nie narzucaj się nastolatkowi. Reaguj z wyczuciem i humorem, rozładowując napięcie.

Bądź obserwatorem, nie leć do dzieci z radą w każdej kwestii. Muszą uczyć się na błędach, żeby w przyszłości móc podejmować dobre decyzje.

Staraj się unikać zwrotów "ja w twoim wieku". Jeśli zabraniasz czegoś dziecku, powiedz dlaczego. Nie używaj argumentu "nie, bo nie". Nie pozwól się jednak zmanipulować.

Nie funduj nastolatkowi wykładów, bo osiągniesz odwrotny efekt. Tłumacz ważne dla ciebie kwestie w sposób zrozumiały i prosty.

Staraj się zachować spokój podczas rozmowy. Nie podnoś głosu. Nie neguj wszystkiego. Powiedz np. "Podobają mi się twoje argumenty, ale nie przekonałeś mnie, wrócimy do tej rozmowy".

Jeśli zabraniasz nastolatkowi koncertu, ponieważ późno się kończy, postaraj się go z niego odebrać. Ty będziesz spokojniejszy, a dziecko szczęśliwe.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.