Infekcje dróg moczowych – jak do nich dochodzi i jak się je leczy?

Aleksandra Supryn
30.11.2015
Infekcje dróg moczowych – jak do nich dochodzi i jak się je leczy?
Fot. Zapalenie dróg moczowych - objawy, badania, leczenie i zapobieganie

Zakażenia i infekcje dróg moczowych to najczęstsze choroby u kobiet. Dowiedz się, jak dochodzi do zakażenia dróg moczowych i jak się je leczy. Sprawdź, czy zakażenie dróg moczowych może być niebezpieczne.

Zakażenia dróg moczowych (ZUM) ‒ głównie zapalenie pęcherza moczowego ‒ są u kobiet drugą po klasycznym przeziębieniu najczęściej rozpoznanymi chorobami infekcyjnymi. Szacuje się, że 40-50 proc. z nich co najmniej raz w życiu doświadczyła ZUM. Dowiedz się, czym są zakażenia układu moczowego, jak dochodzi do infekcji dróg moczowych, jakie drobnoustroje mogą powodować ZUM, a także czy powikłania tych infekcji są niebezpieczne.

Czym są zakażenia układu moczowego?

Cechą charakterystyczną zakażenia układu moczowego są częste i nieprzewidywalne nawroty. Zakażenie może dotyczyć absolutnie każdej części dróg moczowych – nerek, moczowodów, pęcherza moczowego czy cewki moczowej. Zapalenie dwóch ostatnich jest bardzo powszechne i łatwo uleczalne, natomiast infekcja obejmująca nerki staje się poważnym problemem wymagającym zazwyczaj pilnej hospitalizacji.

Jak dochodzi do zakażenia dróg moczowych?

Fizjologicznie drogi moczowe, oprócz końcowego odcinka cewki moczowej, są jałowe, czyli nie występują w nich żadne drobnoustroje chorobotwórcze. Okazuje się jednak, że mocz stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii, które mogą się do niego dostać dwiema drogami: przenikając z krwi albo chłonki – płynów ustrojowych krążących po całym organizmie lub tzw. drogą wstępującą, czyli przez cewkę moczową, która ma bezpośredni kontakt ze środowiskiem zewnętrznym.
Ten drugi sposób zakażenia obserwuje się najczęściej, co jednocześnie wpływa na ponad dziesięciokrotnie wyższą zachorowalność wśród pacjentów płci żeńskiej niż męskiej.

Bezpośrednią przyczyną takiej różnicy w zapadalności jest specyficzna budowa anatomiczna ciała kobiety, która sprzyja "wstępowaniu" bakterii pochodzących z okolic sąsiadujących z ujściem cewki, czyli z przedsionka pochwy oraz odbytu.

Jakie drobnoustroje mogą powodować ZUM?

Głównym sprawcą całego zamieszania jest bakteria naturalnie występująca w przewodzie pokarmowym ‒ pałeczka okrężnicy (Escherichia coli) odpowiadająca za 90 proc. wszystkich zakażeń układu moczowego. Znacznie rzadziej w posiewach moczu (czyli badaniach potwierdzających obecność bakterii) znajdują się gronkowce lub paciorkowce, a zupełnie sporadycznie objawy ZUM wynikają z kandydozy (drożdżyca), której źródłem są grzyby Candida.

Objawy infekcji dróg moczowych

Postawienie diagnozy zazwyczaj jest bardzo proste ze względu na niebywale charakterystyczne objawy towarzyszące tym infekcjom. Pacjenci najczęściej skarżą się na:

  • ból i pieczenie w okolicach cewki,
  • częstomocz, czyli częste oddawanie małych ilości moczu,
  • bolesne parcie na pęcherz,
  • nietrzymanie moczu.

Czasami występuje również gorączka, a także ból w dole brzucha (gdy bakterie przemieściły się z cewki do pęcherza moczowego) lub w okolicy lędźwiowej (ból w tym miejscu zawsze powinien być alarmujący, ponieważ wskazuje na proces zapalny rozwijający się w obrębie nerek).

Jak się diagnozuje zakażenie układu moczowego?

Tzw. złotym standardem w rozpoznaniu ZUM jest wykonanie posiewu moczu, dzięki któremu wiemy, ile i jakich drobnoustrojów mieści się w 1 ml moczu. Jednak dostając skierowanie na takie badanie, musimy pamiętać, że materiał na posiew pobiera się rano zaraz po przebudzeniu, ze środkowego strumienia moczu, po uprzednim umyciu krocza. Takie postępowanie zmniejsza ryzyko fałszywie dodatniego wyniku, czyli wyhodowania bakterii naturalnie bytujących na skórze, które nie są odpowiedzialne za rozwój ZUM.

Dowiedz się więcej: Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?

Jak się leczy infekcje dróg moczowych?

W leczeniu ZUM wywołanego bakteriami stosuje się antybiotykoterapię, którą w przypadku zakażeń niepowikłanych przeprowadza się w warunkach domowych. Oprócz antybiotyków przydatne bywają również leki przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe. Bardzo ważne jest też przyjmowanie dużych ilości płynów – zarówno w aktywnym leczeniu, jak i w profilaktyce. Ponadto w kwestii zapobiegania bezwzględnie należy pamiętać o higienie intymnej oraz o regularnym oddawaniu moczu (czyli korzystaniu z toalety zaraz po wystąpieniu parcia).

Zaobserwowano także, że ryzyko wystąpienia ZUM wzrasta podczas stosowania wkładek, podpasek, tamponów czy dezodorantów intymnych. Dlatego właśnie kobiety w trakcie menstruacji muszą zachować szczególną czujność.
W tym miejscu warto także wspomnieć o żurawinie, która spożywana w postaci tabletek, soków lub suszonych owoców (bez dodatku cukru) uniemożliwia bakteriom osiedlanie się w naszych drogach moczowych.

Jakie mogą być powikłania infekcji dróg moczowych?

Nieleczone nawracające zakażenia dróg moczowych są poważnym problemem, który nie tylko upośledza życie codziennie, ale może również doprowadzić do trwałego uszkodzenia całego układu moczowego. Oprócz niewydolności nerek, którą leczy się jedynie dializami lub przeszczepem, innym zagrażającym życiu powikłaniem jest sepsa (gdy bakterie z dróg moczowych przedostają się do krwi), a w przypadku kobiet w ciąży - spontaniczne poronienie.

Zobacz także: Czy stringi to zawsze dobry wybór? Zobacz, kiedy ich nie nosić

___

ZdrowoBardzo / Katarzyna Plewka