Samobadanie jest ważne w profilaktyce chorób. Na co powinny zwrócić uwagę kobiety?

15.05.2020
Aktualizacja: 05.11.2020 20:37
Samobadanie kobiet - na co zwracać uwagę?
fot. Shutterstock

W profilaktyce wielu chorób bardzo ważne jest regularne wykonywanie badań. Jednak zdaniem lekarzy, równie ważne są samoobserwacja i samobadanie. Przykładowo 80 proc. wszystkich przypadków raka piersi było wykrywane przez kobiety podczas samobadania lub podczas kąpieli czy zabiegów kosmetycznych. Na co powinny zwracać uwagę kobiety?

W przypadku wielu nowotworów ogromne znaczenie w leczeniu ma czas wykrycia choroby. Im wcześniej, tym szanse wyzdrowienia są większe. Jakie więc badania kobieta może wykonać w domu i jak często?

Samobadanie sromu jako profilaktyka raka sromu – na co zwracać uwagę?

Badanie sromu należy do badań ginekologicznych, ale powinno być też wykonywanie przynajmniej raz na kwartał w domowych warunkach. To badanie możemy wykonać na dwa sposoby: albo kucając, albo leżąc na plecach. Potrzebne będzie nam do tego lusterko, które – w zależności od przyjętej pozycji – położymy na podłodze (kucki) lub będziemy trzymać w dłoni (na leżąco). W lusterku powinniśmy widzieć całą waginę.

Podczas samobadania sromu, zwróć szczególną uwagę:

  • Czy błona śluzowa wygląda zdrowo, czy nie zmieniła koloru?
  • Czy na powierzchni błony i skóry nie ma żadnych guzków?
  • Czy w pachwinach nie ma bolesnych lub bezbolesnych guzków?

Wszelkie zmiany, które pojawią się podczas takiej obserwacji, omów koniecznie ze swoim ginekologiem.

Samobadanie piersi jako profilaktyka raka piersi – na co zwracać uwagę?

Badanie piersi powinno być wykonywane raz na miesiąc, najlepiej pomiędzy 7. a 9. dniem po menstruacji, bo w tym czasie piersi najlepiej poddają się badaniu.
Podczas samobadania piersi, zwróć szczególną uwagę na:

  • Zgrubienia, które nie znikają po zakończonym cyklu menstruacyjnym. Sprawdź, czy te zmiany powiększają się z miesiąca na miesiąc, czy są wyczuwalne w tym samym miejscu.
  • Zmiany na skórze lub na sutku, np. jakieś wgłębienia, zmiany koloru.
  • Zmiany w kształcie i rozmiarze piersi lub ich kolorze.

Jak wykonać to badanie?

  1. Stań nago przed lustrem z rękoma opartymi na biodrach i sprawdź wygląd piersi (czy się powiększyły, zmieniły kształt, kolor)
  2. Unieś ramiona i ułóż ręce na szyi. Sprawdź, czy w tej pozycji widoczne są jakieś zmiany w kształcie, kolorze, wyglądzie piersi.
  3. Dotknij jedną pierś i wykonując koliste, pionowe i poziome ruchy, sprawdź, czy nie ma na nich jakiś zgrubień. Pamiętaj o pachach, sprawdź, czy tam też nie ma żadnych zmian. Później zbadaj w podobny sposób drugą pierś.
  4. Pochyl się do przodu. Jedną ręką podtrzymuj pierś, a drugą ręką, wykonując koliste, pionowe i poziome ruchy, sprawdź, czy wyczuwasz jakieś zmiany. Zmień później pierś i wykonaj te same czynności.
  5. Będąc w pozycji pochylonej do przodu, sprawdź skórę pod pachami, czy wyczuwasz tam jakieś zgrubienia.

Obserwacja stolca w profilaktyce nowotworów przewodu pokarmowego – na co zwrócić uwagę?

Obserwacja własnego stolca jest bardzo ważna w profilaktyce nowotworów układu pokarmowego.

Sprawdzając stolec, należy zwrócić uwagę:

  • Jaka jest jego konsystencja? Czy nie ma w nim niestrawionych resztek, śluzu lub krwi, a jeśli jest w nim krew, to czy jest ona wymieszana ze stolcem czy jest świeża?
  • Jaki jest jego kształt? Czy stolec jest uformowany (pojedynczy lub składający się ze zbitych kulek) czy nieuformowany (np. przy biegunce)?
  • Jaki ma kolor? Czy stolec ma kolor żółty, brązowy, malinowy, a może czarny? Kolory dają wiele informacji o kondycji naszego układu pokarmowego, np. stolec malinowy może sugerować problemy w esicy, czarny stolec może świadczyć o problemach w górnej części układu pokarmowego, np. w żołądku lub dwunastnicy, a jasny, słomkowy o problemach w drogach żółciowych, wątrobie lub trzustce.

Obserwacja moczu – na co zwrócić uwagę?

W profilaktyce zdrowotnej bardzo ważna jest również obserwacja moczu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na:

  • Kolor moczu – prawidłowy mocz ma kolor słomkowożółty i jest przezroczysty. Będzie on intensywniejszy, jeśli mało pijesz. Na zmianę koloru mogą mieć również wpływ leki, kawa czy herbata.
  • Zapach moczu – normalnie powinien być on ledwo wyczuwalny. Jeśli wydziela intensywny zapach, zrób badanie moczu w laboratorium medycznym.

Obserwacja zmian na skórze – na co zwracać uwagę?

Obserwacja skóry jest bardzo ważnym elementem profilaktyki raka skóry, np. czerniaka (bardzo agresywny rodzaj nowotworu skóry). Lekarze stworzyli tzw. czerniakowe abecadło, czyli kryteria czerniaka, które są pomocne w obserwacji zmian.

Na co zwrócić uwagę?

  • A – jak asymetria. Obejrzyj znamiona na skórze, czy mają one asymetryczny kształt, np. "wylewają się" na jedną stronę.
  • B – jak brzegi znamion. Sprawdź, czy znamiona są mają nieregularne, nierównomierne brzegi, czy mają zgrubienia.
  • C – jak czerwony i czarny. Jeśli znamię ma niejednolity kolor, zgłoś się do lekarza.
  • D – jak duży... rozmiar. Jeśli zmiana ma więcej niż 0,5 cm pokaż ją lekarzowi.
  • E – jak ewolucja. Jeśli znamiona się zmieniają, koniecznie idź do lekarza.

Ważne! Nie każda zmiana świadczy o nowotworze. Nie diagnozuj się na własną rękę, tylko idź do lekarza, którzy zleci odpowiednie badania, a potem dostosuje leczenie, jeśli w ogóle będzie ono potrzebne.