Zamknij

Silny stres może prowadzić do przedwczesnej menopauzy, ale nie tylko on

03.08.2022
Aktualizacja: 03.08.2022 14:30

Menopauza przed 40. rokiem życia? To możliwe. Może się ona pojawić w sposób naturalny lub być wynikiem leczenia, radioterapii czy zabiegu chirurgicznego. Czy ten proces można odwrócić? Wyjaśniamy.

Przedwczesna menopauza przyczyny
fot. Shutterstock

O menopauzie możemy mówić, gdy kobieta nie miesiączkuje co najmniej od roku. Stan ten zwykle pojawia się około 50. roku życia lub później, ale może również pojawić się u kobiet młodszych. Mowa wtedy o menopauzie wczesnej lub przedwczesnej (inaczej przedwczesne wygasanie czynności jajników, POF od ang. Premature Ovarian Failure). Szacuje się, że przedwczesna menopauza może dotykać nawet 10 proc. kobiet przed czterdziestką, ale tylko w przypadku 1-2 proc. z nich możemy mówić o prawdziwej przedwczesnej menopauzie, czyli o stanie nieodwracalnym.

Jakie mogą być przyczyny przedwczesnej menopauzy?

Przedwczesna menopauza może pojawić się z przyczyn naturalnych lub być wynikiem leczenia, radioterapii czy leczenia chirurgicznego. Przy czym najczęstszymi przyczynami menopauzy przedwczesnej jest zwykle farmakoterapia lub interwencja chirurgiczna.

Menopauza wywołana chirurgicznie ma miejsce w przypadku całkowitego usunięcia obu jajników. Zabieg ten wykonuje się np. z powodu nowotworów lub zapalenia jajników czy torbieli, które mogą uszkadzać jajniki. Przyczyną może być również gruczolistość śródmaciczna (endometrioza). Wtedy jajniki usuwa się wraz z macicą, choć – na szczęście – jest to coraz rzadsze zjawisko. Skutki operacji są zwykle widoczne w dniu jej przeprowadzenia. Następuje gwałtowny spadek poziomu hormonów, zarówno estrogenów, jak i androgenów.

Przedwczesna menopauza może być również efektem leczenia farmakologicznego (efektem ubocznym lub zamierzonym), np. w przypadku endometriozy czy nowotworu piersi. Na szczęście w większości przypadków jest to proces odwracalny (tzw. menopauza odwracalna).

Jeszcze innymi przyczynami przedwczesnej menopauzy mogą być radioterapia w okolicach miednicy oraz chemioterapia. Obie te metody mogą doprowadzić do uszkodzenia jajników (czasowego lub trwałego). W takich przypadkach menopauza może pojawić się natychmiast lub po kilku miesiącach od stosowania terapii.

Przedwczesna menopauza może się również pojawić bez ingerencji zewnętrznej, ale w wyniku chorób na tle autoimmunologicznym, np. chorób tarczycy (Hashimoto), reumatoidalnego zapalenia stawów czy tocznia rumieniowatego układowego, bielactwa, cukrzycy typu 1. Dzieje się tak wtedy, gdy układ immunologiczny kobiety zaczyna wytwarzać przeciwciała na własne tkanki i to one atakują jajniki, uszkadzając je i doprowadzając do menopauzy.

Inne przyczyny są związane ze stylem życia. Wiele kobiet stosuje drastyczne diety odchudzające, głodówki, co wiąże się z niedoborem wielu niezbędnych organizmowi składników odżywczych. To może mieć fatalne i – co najważniejsze – nieodwracalne konsekwencje. Takie diety wyniszczają organizm, doprowadzają do zaburzeń w wydzielaniu hormonów.

Jajniki są też wrażliwe na toksyny, palenie papierosów, narkotyki. Zasada jest prosta: im więcej palisz, im więcej pijesz alkoholu, im mniej posiadasz tkanki tłuszczowej, tym szybciej możesz się spodziewać menopauzy. Te czynniki nie mogą raczej wywołać przedwczesnej menopauzy, ale mogą sprawić, że przestaniemy miesiączkować rok czy dwa lata wcześniej niż wynikałoby to z naturalnego starzenia się organizmu.

Do przedwczesnego wygaszenia funkcji jajników może dojść także w wyniku silnego stresu. Psychiczny uraz może sprawić, że oś przysadka – podwzgórze – jajnik przestaje działać. Tak silny stres może wywołać śmierć bliskiej osoby, wojna, gwałt.

A co w przypadku młodych kobiet, które nie miesiączkują? To na szczęście dość rzadkie zjawisko, ale możliwe. Przyczyn może być kilka.

Do przedwczesnej menopauzy może dojść z powodu wirusa wywołującego świnkę. Może on prowadzić do zapalenia jajników i nieodwracalnego uszkodzenia pęcherzyków. U dziewczynki, która jeszcze nie miesiączkowała, choroba ta może spowodować częściowe lub całkowite uszkodzenie jajników. To dlatego szczepienia przeciwko śwince są obowiązkowe.

Inna przyczyna to czynniki genetyczne, z powodu których jajniki nie pracują prawidłowo. U takich dziewczynek powinna być wdrożona terapia hormonalna, aby zachować prawidłowe funkcje organizmu.

Przedwczesna menopauza – z jakimi wiąże się to problemami?

Przedwczesna menopauza wiąże się z wieloma dokuczliwymi objawami. Mogą pojawić, m.in.:

Wczesna menopauza wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem:

  • osteoporozy (co może odbić się na stanie uzębienia, kości etc.),
  • chorób sercowo-naczyniowych, w tym udaru,
  • depresji i stanów lękowych (utrata płodności, zwłaszcza u kobiet nieposiadających dzieci, może być przeżyciem traumatycznym i prowadzić do depresji),
  • zaburzeń seksualności (u wielu kobiet pojawia się niskie poczucie własnej wartości).

Ważne!

W przypadku podejrzenia przedwczesnej menopauzy warto skonsultować się z lekarzem. To ważne, bo zastosowane leczenie (terapia hormonalna) może znacznie poprawić funkcjonowanie organizmu i samopoczucie. Ważna jest również odpowiednia dieta, bogata w antyoksydanty. To substancje neutralizujące wolne rodniki, które przyspieszają procesy starzenia i podnoszą ryzyko rozwoju wielu chorób.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Menopauza. Poradnik dla kobiet" pod redakcją dra Robina N. Philipsa, Wydawnictwo Muza SA, Warszawa 2011/ Wysokie Obcasy, "Menopauza przed czterdziestką? To możliwe. Przyczynami mogą być silny stres, drastyczna dieta, chora tarczyca"