Zamknij

W jakich dolegliwościach pomaga Ashwagandha, czyli indyjski żeń-szeń?

27.04.2020
Aktualizacja: 30.11.2022 21:13

Działanie lecznicze tej rośliny owiane jest legendą – uważa się, że jest remedium na wszelkie dolegliwości. Ashwagandha. Dowiedz się, jak działa ta roślina, w jakich dolegliwościach jest zalecana i jakie ma przeciwwskazania.

Ashwagandha (zeń szeń indyjski)
fot. Shutterstock

Ashwagandha to jedna z najpopularniejszych roślin o prozdrowotnych właściwościach. Znana jest również, jako żeń-szeń indyjski (indian ginseng), witania ospała (łac. Withania somnifera), śpioszyn lekarski, winter cherry, Kanaje Hindi i Samm Al Ferakh. Dzięki medycynie ajurwedyjskiej ashwagandha zawdzięcza swoją popularność. W celach leczniczych wykorzystuje się ją w formie sproszkowanej (owoce i korzeń ashwagandhy). Dowiedz się więcej na temat właściwości witanii ospałej.

Jakie właściwości ma ashwagandha, czyli indyjski żeń-szeń?

Właściwości lecznicze ashwagandhy to zasługa zawartych w niej substancji, takich jak:

  • witanolidom – mają one właściwości przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe, znajdują się one w zielu ashwagandhy,
  • glikowitanolidom – zaliczają się do nich sitoindozydy oraz witanozydy, które odpowiadają za właściwości adaptogenne tej rośliny; znajdują się one w korzeniu ashwagandhy i wspomagają odporność organizmu, mają silne właściwości antyoksydacyjne, pomagają usunąć z organizmu toksyny, zwiększają wydolność fizyczną organizmu i poprawiają funkcje mózgowe, mają też działanie przeciwstresowe oraz działają pobudzająco na procesy zapamiętywania i kojarzenia.

Jakie ashwagandha wykazuje działanie?

Lista dolegliwości, w których Ashwagandha (withania somnifera) może pomóc, jest bardzo długa. Warto tu wymienić:

  • przewlekłe problemy z wątrobą – żeń-szeń indyjski chroni wątrobę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez toksyny i metale ciężkie,
  • problemy z płodnością u mężczyzn – ashwagandha zwiększa liczbę i ruchliwość plemników, dlatego zastosowanie ashwagandhy można wykorzystać w leczeniu niepłodności męskiej,
  • dnę moczanową (podagra, artretyzm),
  • zaburzenia snu – preparaty zawierające ashwagandhę ułatwiają zasypianie i poprawiają jakość snu,
  • bóle kręgosłupa, zwyrodnienia stawów – ashwagandha ma działanie neuroprotekcyjne i przeciwzapalne, dzięki czemu chroni przed uszkodzeniem chrząstki w chorobie zwyrodnieniowej stawów i łagodzi bóle kręgosłupa,
  • fibromialgię,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • przewlekłą czkawkę,
  • depresję i nerwicę – witania ospała może być pomocna w leczeniu depresji i stanów lękowych, uważa się, że jej działanie jest zbliżone do działania imipraminy – leku przeciwdepresyjnego,
  • wysoki poziom cholesterolu – ashwagandha pomaga w prawidłowej gospodarce lipidowej, zmniejsza poziom cholesterolu, zwłaszcza złego cholesterolu,
  • w cukrzycy – są badanie wykazujące obniżenie poziomu cukru, a właściwie glukozy we krwi, zmniejszenie insulinooporności,
  • przewlekłym stresie – ashwaganda pomaga obniżać poziom stresu, a także stężenie kortyzolu i wolnych rodników,
  • anemii – ashwaganda jest bogata w żelazo, więc jest polecana osobom z niedokrwistością,
  • neutropenii – zawarte w ashwagandzie substancje hamują postęp neutropenii (zbyt mała ilość białych krwinek). Pacjenci będący w trakcie chemioterapii i przyjmujący jednocześnie suplementy diety zawierające ashwagandhę zgłaszali poprawę samopoczucia.

Właściwości witanii ospałej stosuje się również wspomagająco w leczeniu:

  • gruźlicy,
  • zapalenia oskrzeli,
  • astmy,
  • bielactwa,
  • nowotworów, takich jak: rak piersi, rak jelita grubego, rak płuc czy rak trzustki – zawarte w tej roślinie witanolidy pomagają w zahamowaniu wzrostu wielu nowotworów, bez negatywnego wpływu na komórki zdrowe.

Ashwagandha a zdrowie psychiczne

Zdaniem naukowców, ashwagandha ma niesamowity wpływ na stan umysłu, poprawia wydajność mózgu. Preparaty zawierające ashwagandhę poleca się we wspomaganiu leczenia chorych na schizofrenię, chorych z chorobą afektywną dwubiegunową, a także – jak wspomniano wcześniej – w leczeniu depresji, stanów lękowych, nerwicy.

Ogromne nadzieje wiąże się również ze stosowaniem tej rośliny w chorobie Alzheimera. Wyciąg wodny z witani ospałej może powodować hamowanie tworzenia się peptydu w tkance mózgowej osób cierpiących na chorobę Alzheimera i opóźniać jej rozwój neurodegeneracyjny.

Jak działa na organizm ashwagandha?

Ashwagandhę warto również stosować, by wzmocnić organizm, zwiększyć jego siły witalne, poprawić pracę mózgu, a tym samym pamięć i koncentrację. Pomaga również walczyć ze stresem i osłabieniem organizmu.

Są te badania sugerujące, że ashwaganda pomaga w odchudzaniu. Zwiększa wydajność i sprawność organizmu, a tym samym pozwala na lepsze efekty treningu, większą utratę masy tłuszczowej i zapobiega uszkodzeniom mięśni.

Ashwaganda (indyjski żeń szeń) poprawia również odporność organizmu, chroni przed działaniem wolnych rodników. Napary z ashwagandhy wzmagają aktywność tzw. komórek NK (ang. Natural Killers – naturalni zabójcy), czyli komórek, które odpowiadają za niszczenie szkodliwych wirusów i bakterii przez nasz organizm.

Ashwagandha (żeń-szeń): przeciwskazania

Preparatów zawierających ashwagandhę nie powinny stosować:

  • kobiety w ciąży – żeń-szeń indyjski w większych dawkach może mieć właściwości poronne,
  • kobiety karmiące piersią – nie ma wystarczających dowodów na bezpieczeństwo stosowania tej rośliny u dzieci,
  • dzieci – nie ma wystarczających dowodów na bezpieczeństwo stosowania tej rośliny u dzieci,
  • osoby z wrzodami żołądka – roślina może drażnić błonę śluzową żołądka,
  • osoby z chorobami tarczycy – roślina ta ma działanie stymulujące syntezę i wyrzut hormonów tarczycy,
  • osoby pijące alkohol – ashwagandha ma działanie podobne do alkoholu (choć dużo słabsze), powoduje rozluźnienie i senność.

Ashwagandha działanie leków

W stosowaniu witanii ospałej ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki, takie jak:

  • leki na nadciśnienie – żeń-szeń indyjski może obniżać ciśnienie krwi, więc w połączeniu z lekami na nadciśnienie może zagrażać zdrowiu chorego;
  • leki stosowane w cukrzycy – ashwagandha działa hipoglikemicznie (obniża poziom cukru);
  • leki immunosupresyjne - żeń-szeń indyjski może obniżać skuteczność tych leków;
  • leki uspokajające z grupy benzodiazepin – ashwagandha może potęgować działanie tych środków, skutkując nadmierną sennością,
  • hormony tarczycy – witania ospała może nasilać wytwarzanie endogenne hormonów tarczycy, działanie i skutki uboczne przyjmowanych preparatów oraz komplikować ustabilizowanie gospodarki hormonalnej.

U niektórych osób stosujących preparaty zawierające ashwagandhę mogą pojawić się problemy ze skórą, takie jak: świąd, pieczenie, przebarwienia.

Jak długo można stosować Ashwagandę?

Ashwagandhę, czyli witanię ospałą, należy stosować przez dłuższy czas. Okres ciągłego przyjmowania preparatów zawierających tę roślinę to 6-8 tygodni, po tym okresie należy zrobić miesięczną przerwę, by nie przyzwyczajać organizmu.

Czasami mogą pojawić się działania niepożądane związane ze stosowaniem preparatów zawierających ashwagandhę. Są to: nudności, wymioty, zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Dla wzmocnienia odporności poleca się pić napar z ashwagandhy w okresie jesienno-zimowym, w okresie zwiększonego zachorowania na przeziębienie i grypę. Jak go zrobić? Pół łyżeczki sproszkowanego korzenia ashwagandhy wymieszaj ze szklanką mleka roślinnego oraz odrobiną kurkumy i cynamonu.

Kupując suplement diety zawierający ashwagandhę, zawsze wybieraj sprawdzone źródła, zwracaj też uwagę na producenta (im bardziej znana marka, tym lepiej). Zwracaj uwagę również na zawartość witanolidów – w pojedynczej dawce nie powinno być ich mniej niż 2,5%. Ważne! Stosowanie preparatów z ashwagandhą powinno być zawsze konsultowane z lekarzem. Uważaj też, by nie przedawkować żeń-szenia indyjskiego.

Ashwagandha – dawkowanie

Preparaty zawierające ashwagandhę mogą być w postaci wyciągu, ekstraktu lub w formie sproszkowanej. Zgodnie z uchwałą Zespołu ds. Suplementów Diety NIZP-PZH, na każdym suplemencie diety z Withania somnifera musi się znaleźć informacja dotycząca zawartości witanolidów w przeliczeniu na zalecaną do spożycia dzienną porcję produktu. Ich maksymalna zawartość nie powinna przekraczać 10 mg.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: 

  • Połumackanycz M., Forencewicz A., Wesołowski M. i wsp.: Ashwagandha (Withania somnifera L.) – the plant with proven health-promoting properties. Farmacja polska 2020; (76): 442–447. 10.32383/farmpol/127824
  • Wolski T., Baj T., Ludwiczuk A. i wsp.: Surowce roślinne o działaniu adaptogennym oraz ocena zawartości adaptogenów w ekstraktach i preparatach otrzymanych z rodzaju Panax. Postępy Fitoterapii 2009; 2: 77–97
  • Uchwała nr 4/2020 Zespołu do spraw Suplementów Diety z dnia 7. lutego 2020 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej stosowania Withania Somnifera (L.) Dunal jako składnika suplementów diety