Zamknij

Dieta na odporność. Wynalazek polskich naukowców oceni, jakie produkty są najlepsze

07.12.2022 10:23

Jakie produkty najskuteczniej wspierają odporność jesienią i zimą? Polscy naukowcy opracowali właśnie indeks POLA, dzięki któremu sprawdzimy, czy nasza dieta dostarcza nam odpowiedniej ilości składników niezbędnych do funkcjonowania układu odpornościowego. Jak działa to narzędzie?

Dieta na odporność: przełomowy wynalazek polskich naukowców
fot. Shutterstock

To, co jemy jesienią i zimą, ma ogromny wpływ na to, w jaki sposób przechodzimy ten trudny czas. Prawdziwą plagą w ostatnich tygodniach są infekcje układu oddechowego. Dieta jest ważnym elementem, który może chronić przed rozwojem choroby. Co dokładnie powinniśmy jeść? W doborze składników zimowego jadłospisu w najbliższej przyszłości pomoże przełomowy wynalazek polskich naukowcówz Zakładu Badań nad Żywieniem i Lekami Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Jak podaje serwis Nauka w Polsce,  krakowscy badacze pod kierownictwem dr. n. o zdrowiu Pawła Jagielskiego, opracowali specjalny indeks, dzięki któremu można ocenić potencjał immunomodulujący diety oraz zidentyfikować osoby, których sposób żywienia charakteryzuje się licznymi niedoborami składników pokarmowych istotnych dla prawidłowego działania układu odpornościowego.
Indeks POLA pomoże lekarzom i dietetykom

W oparciu o wyniki indeksu POLA dietetycy i lekarze będą mogli proponować pacjentom zmiany zachowań żywieniowych w celu poprawy odporności i zmniejszenia ryzyka infekcji.

– Nasz indeks jest propozycją kierowaną m.in. do dietetyków, których pacjenci lub klienci chcą się dowiedzieć, czy realizują normy żywienia na składniki związane z optymalnym działaniem układu odpornościowego. W stosunkowo łatwy sposób mogą oni następnie zaproponować pewne zmiany w ilości i jakości spożywanych produktów, tak aby było to z korzyścią dla układu odpornościowego pacjentów – mówi w rozmowie z PAP dr Jagielski, główny autor opublikowanego na łamach „Nutrients” badania. 

Jak wyjaśnia, indeks POLA może być wykorzystany w badaniach naukowych poświęconych zależnościom między dietą a ryzykiem zachorowania na wybrane jednostki chorobowe, m.in. infekcje dróg oddechowych. Inspiracją dla naukowców była pandemia COVID-19. Dynamiczny wzrost częstości zakażeń wirusem SARS-CoV-2 zapoczątkował ogólnoświatowe poszukiwania strategii ochronnych przeciwko nowemu patogenowi.

Jak działa indeks POLA?

Jak tłumaczą badacze, na nasz układ odpornościowy wpływa wiele różnych czynników. Niektóre z nich możemy modyfikować.

– Czynniki niemodyfikowalne nie mogą być zmieniane ani kontrolowane i obejmują cechy genetyczne, wiek i stan fizjologiczny. Na drugim biegunie są czynniki modyfikowalne, które mogą być zmieniane w różnym stopniu, a obejmują one m.in. zachowania żywieniowe, aktywność fizyczną, masę ciała, długość snu i stres – wyjaśniają badacze z Krakowa.
Indeks POLA bazuje na 15 składnikach żywieniowych oraz na ilości spożywanych warzyw, owoców i orzechów.

– Wylicza się go na podstawie 5 dzienniczków żywieniowych. W zależności od uzyskanej sumy punktów dana osoba klasyfikuje się do jednej z trzech grup: BIM (sposób żywienia zapewniający optymalne działanie układu odpornościowego), UBIM (żywienie wykazujące elementy niekorzystnej immunomodulacji) lub HUBIM (dieta w znacznym stopniu osłabiająca działanie układu odpornościowego) – tłumaczy dr Jagielski.
Składniki diety, które bierze pod uwagę indeks POLA, to m.in.

  • witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, E i D)
  • witaminy rozpuszczalne w wodzie (C i B)
  • wybrane składniki mineralne (m.in. cynk, żelazo, magnez)
  • prekursory wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 (kwas linolowy i α-linolenowy) oraz błonnik

– Istnieje coraz więcej dowodów naukowych na to, że optymalizacja diety pod kątem składników immunomodulujących może pomóc w zapobieganiu lub łagodzeniu niektórych chorób, w tym wirusowych infekcji dróg oddechowych –podkreśla dr Jagielski, dodając, że chodzi przede wszystkim o składniki dostarczane z codzienną dietą, a nie za pomocą suplementów.
Naukowiec przypomina też, że choć koncepcja immunomodulacji jest dobrze znana, brakowało narzędzi, które pomagałyby ocenić wpływ sposobu odżywiania na działanie układu odpornościowego. Indeks POLA został zaprojektowany tak, aby uwzględniać liczne związki biologicznie czynne, które zawarte są głównie w warzywach, owocach i orzechach, a które nie są jeszcze ujęte w żywieniowych bazach danych, choć ewidentnie wpływają na odpowiedź immunologiczną.

– Naszym celem było opracowanie wskaźnika, który na podstawie spożycia poszczególnych składników pokarmowych z produktów spożywczych będzie mierzył potencjał immunomodulujący diety, czyli, mówiąc w uproszczeniu, pokaże zachowania żywieniowe, które powinny zapewnić optymalne działanie naszego układu odpornościowego. W spożywanej przez nas żywności, szczególnie warzywach, owocach, orzechach, zawarte są bowiem liczne związki o działaniu antyoksydacyjnym, przeciwwirusowym, antybakteryjnym, przeciwzapalnym, itd., które synergistycznie wspierają optymalne działanie układu odpornościowego, a w szerszym aspekcie wpływają na nasze zdrowie – wyjaśnia dr Jagielski.