W jakich dolegliwościach pomaga Ashwagandha, czyli indyjski żeń-szeń?

27.04.2020
Aktualizacja: 27.04.2020 16:35
Ashwagandha (zeń szeń indyjski)
fot. Shutterstock

Działanie lecznicze tej rośliny owiane jest legendą – uważa się, że jest remedium na wszelkie dolegliwości. Ashwagandha. Dowiedz się, jak działa ta roślina, w jakich dolegliwościach jest zalecana i jakie ma przeciwwskazania.

Ashwagandha to jedna z najpopularniejszych roślin o prozdrowotnych właściwościach. Znana jest również jako żeń szeń indyjski (indian ginseng), witania ospała (łac. Withania somnifera), śpioszyn lekarski, winter cherry, Kanaje Hindi i Samm Al Ferakh. Swoją popularność zawdzięcza medycynie ajurwedyjskiej. W celach leczniczych wykorzystuje się w formie sproszkowanej, zarówno owoce tej rośliny, jak i jej korzeń.

Co zawiera Ashwagandha, czyli indyjski żeń-szeń?

Ashwagandha swoje prozdrowotne właściwości zawdzięcza zawartym w niej substancjom, m.in.

  • witanolidom – mają one właściwości przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe, znajdują się one w zielu tej rośliny,
  • glikowitanolidom – zaliczają się do nich sitoindozydy oraz witanozydy, które odpowiadają za właściwości adaptogenne tej rośliny; znajdują się one z korzeniu tej rośliny i wspomagają odporność organizmu, mają silne właściwości antyoksydacyjne, pomagają usunąć z organizmu toksyny, zwiększają wydolność fizyczną organizmu i poprawiają funkcje mózgowe, mają działanie przeciw stresowe oraz działają pobudzająco na procesy zapamiętywania i kojarzenia.

Ashwagandha (czyli żeń-szeń indyjski) – w jakich dolegliwościach jest polecany?

Lista dolegliwości, w których Ashwagandha (czyli żeń-szeń indyjski) może pomóc jest bardzo długa. Warto tu wymienić:

  • przewlekłe problemy z wątrobą – żeń-szeń indyjski chroni wątrobę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez toksyny i metale ciężkie,
  • problemy z płodnością u mężczyzn – ashwagandha zwiększa liczbę i ruchliwość plemników, dlatego może być stosowana w leczeniu niepłodności męskiej,
  • dnę moczanową (podagra, artretyzm),
  • zaburzenia snu – ashwagandha ułatwia zasypianie i poprawia jakość snu,
  • bóle kręgosłupa, zwyrodnienia stawów - ashwagandha ma działanie neuroprotekcyjne i przeciwzapalne, dzięki czemu chroni przed uszkodzeniem chrząstki w chorobie zwyrodnieniowej stawów i łagodzi bóle kręgosłupa,
  • fibromialgię,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • przewlekłą czkawkę,
  • depresję i nerwicę – witania ospała może być pomocna w leczeniu depresji i stanów lękowych, uważa się, że jej działanie jest zbliżone do działania imipraminy – leku przeciwdepresyjnego,
  • wysoki poziom cholesterolu – ashwagandha pomaga w prawidłowej gospodarce lipidowej, zmniejsza poziom cholesterolu, zwłaszcza złego cholesterolu,
  • w cukrzycy – są badanie sugerujące obniżenie przez tę roślinę poziomu glukozy we krwi, zmniejszenie insulinooporności,
  • przewlekłym stresie – ashwaganda pomaga obniżać poziom stresu, a także stężenie kortyzolu,
  • anemii – ashwaganda jest bogata w żelazo, więc jest polecana osobom z niedokrwistością,
  • neutropenii – zawarte w ashwagandzie substancje hamują postęp neutropenii (zbyt mała ilość białych krwinek). Pacjenci będący w trakcie chemioterapii i przyjmujący jednocześnie preparaty zawierające ashwagandhę zgłaszali poprawę samopoczucie.

Indyjski żeń-szeń stosuje się również wspomagająco w leczeniu:

  • gruźlicy,
  • zapalenia oskrzeli,
  • astmy,
  • bielactwa,
  • nowotworów, takich jak: rak piersi, rak jelita grubego, rak płuc czy rak trzustki – zawarte w tej roślinie witanolidy pomagają w zahamowaniu wzrostu wielu nowotworów, bez negatywnego wpływu na komórki zdrowe.

Ashwagandha a zdrowie psychiczne

Zdaniem naukowców, ashwagandha ma niesamowity wpływ na stan umysłu, poprawia wydajność mózgu. Poleca się ją we wspomaganiu leczenia chorych na schizofrenię, chorych z chorobą afektywną dwubiegunową, a także – jak wspomniano wcześniej – w leczeniu depresji, stanów lękowych, nerwicy.

Ogromne nadzieje wiąże się również ze stosowaniem tej rośliny w chorobie Alzheimera. Wyciąg wodny z witani ospałej może powodować hamowanie tworzenia się peptydu w tkance mózgowej osób cierpiących na chorobę Alzheimera i opóźniać jej rozwój neurodegeneracyjny.

Jak działa na organizm ashwagandha?

Ashwagandhę warto również stosować, by wzmocnić organizm, zwiększyć jego siły witalne, poprawić pracę mózgu, a tym samym pamięć i koncentrację. Pomaga również walczyć ze stresem i osłabieniem organizmu.

Są te badania sugerujące, że ashwaganda pomaga w odchudzaniu. Zwiększa wydajność i sprawność organizmu, a tym samym pozwala na lepsze efekty treningu, większą utratę masy tłuszczowej i zapobiega uszkodzeniom mięśni.

Ashwaganda (indyjski żeń szeń) poprawia również odporność organizmu. Napary z ashwagandhy wzmagają aktywność tzw. komórek NK (ang. Natural Killers – naturalni zabójcy), czyli komórek, które odpowiadają za niszczenie szkodliwych wirusów i bakterii przez nasz organizm.

Ashwagandha (żeń-szeń): przeciwskazania

Ashwagandhy nie powinny stosować:

  • kobiety w ciąży – żeń-szeń indyjski w większych dawkach może mieć właściwości poronne,
  • kobiety karmiące piersią – nie ma wystarczających dowodów na bezpieczeństwo stosowania tej rośliny u dzieci,
  • dzieci – nie ma wystarczających dowodów na bezpieczeństwo stosowania tej rośliny u dzieci,
  • osoby w wrzodami żołądka – roślina może drażnić błonę śluzową żołądka,
  • osoby z chorobami tarczycy – roślina ta ma działanie stymulujące syntezę i wyrzut hormonów tarczycy,
  • osoby pijące alkohol – ashwagandha ma działania podobne do alkoholu (choć dużo słabsze), powoduje rozluźnienie i senność.

Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące pewne grupy leków (w ich przypadku stosowanie ashwagandhy należy skonsultować z lekarzem prowadzącym). Należą do nich:

  • leki na nadciśnienie – żeń-szeń indyjski może obniżać ciśnienie krwi, więc w połączeniu z lekami na nadciśnienie może zagrażać zdrowiu chorego;
  • leki stosowane w cukrzycy – ashwagandha może nasilać efekt hipoglikemiczny;
  • leki immunosupresyjne - żeń-szeń indyjski może obniżać skuteczność tych leków;
  • leki uspokajające z grupy benzodiazepin – ashwagandha może potęgować działanie tych środków skutkując nadmierną sennością.
  • hormony tarczycy – witania ospała może nasilać wytwarzanie endogenne hormonów tarczycy, działanie i skutki uboczne przyjmowanych preparatów oraz komplikować ustabilizowanie gospodarki hormonalnej.

U niektórych osób przyjmujących preparaty zawierające ashwagandhę mogą pojawić się problemy ze skórą, takie jak: świąd, pieczenie, przebarwienia.

Jak długo można stosować Ashwagandę?

Ashwagandhę można przyjmować przez dłuższy okres czasu. Okres ciągłego przyjmowania preparatów zawierających tę roślinę to 6-8 tygodni, po tym okresie należy zrobić miesięczną przerwę, by nie przyzwyczajać organizmu.
Dla wzmocnienia odporności poleca się pić napar z ashwagandhy w okresie jesienno-zimowym, w okresie zwiększonego zachorowania na przeziębienie i grypę

Rada na koniec

Kupując preparat zawierający ashwagandhę, zawsze wybieraj sprawdzone źródła, zwracaj też uwagę na producenta (im bardziej znana marka, tym lepiej). Zwracaj uwagę również na zawartość witanolidów – w pojedynczej dawce nie powinno być ich mniej niż 2,5%.

Źródło: ncbi.nlm.nih.gov/ Postępy Fitoterapii/ Pan Tabletka/