Zamknij

Wysoko przetworzona żywność wyniszcza nie tylko zdrowie. Czeka nas katastrofa?

31.03.2022
Aktualizacja: 31.03.2022 13:25

Szkodliwe skutki diety złożonej z wysoko przetworzonych produktów są znane i dobrze udokumentowane. Ten sposób żywienia szkodzi jednak nie tylko zdrowiu ludzi, ale także planecie. Zaledwie 9 gatunków roślin z ok. 200 jadalnych stanowi ponad połowę żywności uzyskiwanej z upraw. Naukowcy alarmują, że może się to źle skończyć dla ludzkości.

Żywność wysoko przetworzona szkodzi ludziom i planecie
fot. Shutterstock

Niemal we wszystkich krajach na świecie coraz intensywniej korzysta się z wysoko przetworzonych produktów spożywczych – najbardziej w krakach średniozamożnych. Od wielu lat naukowcy przestrzegają, że dieta zawierająca głównie mrożone i gotowe dania (np. pizze), przetworzone mięso, gotowe przekąski, ciastka i słodkie napoje szkodzi zdrowiu. Co więcej, produkcja wysoko przetworzonej żywności i oparcie jej na uprawie dosłownie kilku roślin jadalnych oraz intensywnej hodowli zwierząt na mięso powoduje ogromne zużycie wody, zmniejsza bioróżnorodność, zanieczyszcza środowisko pestycydami i plastikiem. To grozi naszej planecie katastrofą.

Ludzie jedzą zaledwie kilka roślin i… mięso

Zespół naukowców z brazylijskiego Uniwersytetu w São Paulo z kolegami z USA i Australii przestrzega, że żywienie oparte głównie na produktach wysoko przetworzonych zagraża nie tylko ludziom, ale także planecie. Jednym z problemów jest brak bioróżnorodności – ludzkość w większości uprawia tylko kilka z kilkuset gatunków roślin. Problemem jest też sposób produkcji mięsa.

Jak informują naukowcy, problemem jest to, że:

  • z 7 tysięcy roślin jadalnych, które ludzie wykorzystują jako źródło pożywienia, tylko ok. 200 gatunków jest uprawianych na szeroką skalę
  • zaledwie 9 gatunków z tych 7 tysięcy odpowiada za ponad 60 proc. masy żywności uzyskiwanej z upraw
  • 90 proc. kalorii w diecie ludzi pochodzi z upraw zaledwie 15 roślin
  • ponad 4 mld ludzi spożywa zaledwie trzy z tych 15 roślin: ryż, pszenicę i kukurydzę.

Produkty zwierzęce powstają natomiast w większości z hodowanych na niewielkich przestrzeniach zwierząt, które także żywione są jednorodną paszą.

Żywność wysoko przetworzona degraduje środowisko

Spadek bioróżnorodności, na który wpływa to, że jemy wciąż to samo, negatywnie wpływa nie tylko na wartość odżywczą diety, ale utrudnia również stworzenie stabilnych systemów produkcji żywności, co zaburza ważne procesy w biosferze oraz działanie ekosystemów.

– Gwałtowny wzrost popularności wysoko przetworzonych produktów spożywczych będzie wywierał presję na różnorodność gatunków roślin dostępnych do konsumpcji – ostrzegają autorzy opracowania. – Przyszłe fora i konferencje na temat bioróżnorodności i zmian klimatu muszą zwracać uwagę na destrukcję bioróżnorodności rolniczej powodowanej przez produkcję wysoko przetworzonej żywności. Powinny też ustalić strategie spowalniające i odwracające tę katastrofę – dodają specjaliści.

Wytwarzanie wysoko przetworzonej żywności wymaga dużych obszarów ziemi, ogromnych ilości wody, a także pestycydów, nawozów i energii. Wszystko to prowadzi do degradacji środowiska, emisji gazów cieplarnianych i produkcji trudnych do usunięcia odpadów, np. z tworzyw sztucznych – alarmują naukowcy.

loader

Źródło: PAP/Marek Matacz / BMJ Global Health