Czym się różni nadwaga od otyłości? Jak je rozpoznać i zapobiegać

08.09.2019
Aktualizacja: 08.09.2019 10:00
Nawaga i otyłość

W ostatnich latach liczba osób z nadwagą i otyłością drastycznie wzrosła, zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Sprawdź jak rozpoznać czy masz nadmierną masę ciała i jakie mogą być tego skutki.

Nadwaga i otyłość są zdefiniowane jako nieprawidłowe lub nadmierne gromadzenie się tłuszczu, które może mieć negatywny wpływ na zdrowie. Główna różnica między tymi pojęciami wynika przede wszystkim z masy ciała. Do jej oceny może posłużyć wskaźnik masy ciała (BMI). Jest to prosty wskaźnik masy do wzrostu, który jest powszechnie stosowany do klasyfikacji nadwagi i otyłości u dorosłych. Jest on definiowany jako waga osoby w kilogramach podzielona przez  jego wysokość w metrach podniesioną do kwadratu (kg/m2). Sprawdź jakie jest twoje BMI, używając kalkulatora BMI.

Nadwaga i otyłość u dorosłych

Dla dorosłych WHO definiuje nadwagę i otyłość w następujący sposób:

  • nadwaga to BMI większe lub równe 25 kg/m2,
  • otyłość jest to BMI większe lub równe 30 kg/m2.

BMI zapewnia najbardziej użyteczną i najczęściej stosowaną na poziomie populacji ocenę nadwagi i otyłości, ponieważ jest takie samo dla obu płci i dla wszystkich grup wiekowych wśród osób dorosłych. Należy go jednak traktować jako przybliżony wskaźnik, ponieważ nie uwzględnia on masy mięśni, ani tłuszczu. Zastosowanie wskaźnika BMI, do sprawdzenia masy ciała kulturysty lub kobiety ciężarnej, będzie dlatego w pełni pozbawione sensu. Wobec tego, jeżeli chcesz sprawdzić czy twoja masa ciała jest odpowiednia, najlepiej wykonać badanie składu ciała u dietetyka. Pokaże ono procent tkanki tłuszczowej, ilość mięśni oraz stopień nawodnienia twojego organizmu.

Jak sprawdzić czy twoje dziecko ma nadwagę i otyłość?

W przypadku dzieci do określenia, czy mają prawidłową masę ciała używamy siatek centylowych. Są one powszechnie dostępne w Internecie i łatwe w interpretacji. Wystarczy wybrać siatkę dla chłopca lub dziewczynki (różnią się one zależnie od płci), a następnie nanieść na nią parametry takie jak wzrost i masa ciała oraz wyliczone BMI twojego dziecka. Wyróżniamy następujące siatki centylowe:

  • masa ciała do wieku

  • długość ciała do wieku
  • 
BMI do wieku
  • 
masa ciała do długości ciała

Najbardziej pomocne, zwłaszcza u małych dzieci, są siatki dotyczące BMI oraz masy ciała do jego długości. To one pokazują czy dziecko  rozwija się proporcjonalnie. Zakres norm waha się między 3 a 97 centylem. Ważne jest także aby sprawdzać, czy dziecko rozwija się cały czas jednym kanałem centylowym. Niepokojące będzie obniżenie się jednego lub więcej parametrów o 2 kanały centylowe oraz odchylanie się od norm. Należy wtedy zgłosić się do lekarza pediatry.

Kilka faktów na temat nadwagi i otyłości – jak to wygląda w statystykach?

  • W 2016 r. ponad 1,9 miliarda dorosłych miało nadwagę. Spośród nich ponad 650 milionów było otyłych.
  • W 2016 r. 39% dorosłych (39% mężczyzn i 40% kobiet) miało nadwagę.
  • Ogólnie w 2016 r. około 13% światowej populacji dorosłych (11% mężczyzn i 15% kobiet) była otyła.
  • Ilość osób otyłych wzrosła prawie 3 razy między 1975 a 2016 rokiem.
  • W 2016 r. około 41 milionów dzieci w wieku poniżej 5 lat miało nadwagę lub otyłość. 
Ponad 340 milionów dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat miało nadwagę lub otyłość w 2016 r.
  • Częstość występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat dramatycznie wzrosła z zaledwie 4% w 1975 r. do nieco ponad 18% w 2016 r.
  • Podczas gdy nieco mniej niż 1% dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat było otyłych w 1975 r., ponad 124 miliony dzieci i młodzieży (6% dziewcząt i 8% chłopców) było otyłych w 2016 r.
  • Nadwaga i otyłość są związane są z większą liczbą zgonów na świecie niż niedowaga.

Co powoduje otyłość i nadwagę?

To pytanie może wydawać się podchwytliwe, jednak odpowiedź jest banalna. Podstawową przyczyną otyłości i nadwagi jest nierównowaga energetyczna pomiędzy spożywanymi i zużywanymi przez nasz organizm kaloriami. Oznacza to, że jemy za dużo i za mało się ruszamy. Na całym świecie zauważa się wzrost:

  • spożycia gęstych energetycznie pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu (takich jak produkty typu fast-food, chipsy, słodycze),
  • spadku aktywności fizycznej z powodu coraz bardziej siedzącego trybu pracy.

Jakie są typowe konsekwencje zdrowotne nadwagi i otyłości?

Podniesione BMI, czyli nadwaga i otyłość, jest głównym czynnikiem ryzyka chorób, takich jak:

  • choroby układu sercowo-naczyniowego (głównie choroby serca i udar), które były główną przyczyną śmierci w 2012 r.
  • cukrzyca typu 2
  • zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego (szczególnie choroba zwyrodnieniowa stawów)
  • niektóre nowotwory (w tym endometrium, piersi, jajników, prostaty, wątroby, pęcherzyka żółciowego, nerek i jelita grubego).

Co ważne - ryzyko tych chorób wzrasta wraz ze wzrostem BMI!

Jakie są konsekwencje nadwagi i otyłości u twojego dziecka?

Otyłość u dzieci wiąże się z większą szansą na otyłość, przedwczesną śmierć i niepełnosprawność w wieku dorosłym. Dodatkowo, otyłe dzieci mogą doświadczać:

  • trudności w oddychaniu,
  • zwiększonego ryzyka złamań,
  • nadciśnienia tętniczego,
  • występowania wczesnych markerów chorób sercowo-naczyniowych,
  • insulinooporności.

Nie należy zapominać, że u dzieci z nadwagą i otyłością występuje większe ryzyko depresji i ogólnego złego samopoczucia.

W takim razie co robić?

Jeżeli masz nadwagę lub otyłość, najwyższy czas wybrać się do dietetyka! Należy zastanowić się jakie błędy dietetyczne popełniasz i co można zrobić aby je skorygować. Równie ważne będzie włączenie do swojego planu dnia aktywności fizycznej, co najmniej 3 razy w tygodniu.

Źródło: who.int