Zamknij

Nowalijki: jeść czy nie jeść? Sprawa jest nieoczywista

27.04.2021
Aktualizacja: 27.04.2021 15:20
Nowalijki
fot. Shutterstock

Nowalijki to młode wiosenne warzywa pojawiające się po raz pierwszy w danym sezonie. Kuszą kolorami i napisem "POLSKIE". Ale czy na pewno są zdrowe?

Nowalijki w Polsce dostać można już na przełomie marca i kwietnia. Zalicza się do nich m.in.: pomidory, sałatę, szpinak, ogórki, rzodkiewki, cebulę-dymkę, natkę pietruszki i młodą marchewkę. Brzmi jak samo zdrowie, ale to nie do końca prawda.

Nowalijki - czy są zdrowe?

Nowalijki, owszem, są zdrowe, o ile odpowiednio długo... powstrzymamy się z ich kupowaniem. Sezon na nowalijki w Polsce zaczyna się już pod koniec marca, ale te pierwsze młode warzywa pochodzą z upraw szklarniowych, co odbija się na ich właściwościach.

"Nowalijki wymagają długiego nasłoneczniania, a wczesnowiosenny dzień wciąż jest za krótki na ich potrzeby. Aby przyspieszyć zbiory, rolnicy stosują intensywne nawożenie azotowe, bo azot jest potrzebny roślinom do produkcji biomasy. Korelują go ze światłem - zatem im krótszy dzień, tym mniej czasu mają na jego wykorzystanie. Nadmiar odkładają w postaci azotanów, które same w sobie nie są szkodliwe, ale produkty ich przemian: już tak" - czytamy na blogu akademiadobregosmaku.sggw.pl.

Jak tłumaczą eksperci ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie: "Podczas transportu i przechowywania warzyw, zwłaszcza w wysokiej temperaturze i przy niskim dopływie tlenu, azotany redukują się do szkodliwych azotyn. Te z kolei przyczyniają się do zwiększonej produkcji rakotwórczych nitrozoamin".

Nowalijki - kiedy kupować?

Nowalijki różnią się między sobą zdolnością do akumulacji azotanów. Do grupy pierwszej, w której azotanów jest więcej, zaliczane są m.in. sałata, szpinak i rzodkiewka. W grupie drugiej, uznawanej za bezpieczniejszą, znajdują się pomidor i ogórek.

"W uprawie od później jesieni do wczesnej wiosny rzodkiewka słabo fotosyntetyzuje i powoli pobiera z podłoża związki azotowe, dlatego też w rzodkiewkach obserwuje się zwykle wysokie ilości azotanów. Dlatego nie należy spożywać jednorazowo zbyt wielu rzodkiewek naraz, a małym dzieciom do lat 3. najlepiej wcale ich nie podawać" - piszą dr inż. Ewelina Hallmann i dr hab. Ewa Rembiałkowska, prof. SGGW, w opracowaniu pt. "Nowalijki - za i przeciw".

Generalnie eksperci są zgodni: nowalijki w Polsce najlepiej spożywać w okresie maj-czerwiec, kiedy w obrocie handlowym pojawiają się młode warzywa "prosto z pola". Nie gwarantuje to wprawdzie uprawy "bez chemii", ale zmniejsza ryzyko spożywania szkodliwych azotyn.

ZOBACZ: Zajadamy się pestycydami. Raport NIK o warzywach i owocach

Nowalijki - jak przygotować:

  1. Nie należy kupować nowalijek zwiędniętych, pożółkłych, zaparzonych.
  2. Nie należy przechowywać nowalijek w folii, bez dostępu do świeżego powietrza.
  3. Azotyny i azotany rozpuszczają się w wodzie. Półgodzinne moczenie sałaty obniża zawartość azotanów aż o 20%!

Źródło: "Nowalijka, czyli co" Katarzyna Wolanin, akademiadobregosmaku.sggw.pl; "Nowalijki - za i przeciw", dr inż. Ewelina Hallmann i dr hab. Ewa Rembiałkowska, prof. SGGW