Zamknij

Pszenny, żytni, pełnoziarnisty. Jaki chleb jest najzdrowszy?

05.11.2021
Aktualizacja: 07.11.2021 10:37
Jaki chleb jest najzdrowszy?
fot. Shutterstock

Większość z nas je pieczywo codziennie, warto więc wybierać takie, które będzie najkorzystniejsze dla zdrowia. Jednak stojąc przed półką w piekarni, nie jest łatwo podjąć decyzję. Zwłaszcza że określenia używane do opisu chleba i jego nazwy tego nie ułatwiają. Jak wybrać dla siebie najzdrowszy chleb?

  1. Żytni czy pszenny – jakie znaczenie ma rodzaj zboża ?
  2. Dlaczego ważny jest stopień przetworzenia mąki?
  3. Chleb na zakwasie czy na drożdżach?
  4. Chleb wieloziarnisty, czyli jakie znaczenie mają dodatki do chleba?
  5. Jaki chleb jest najzdrowszy?

Ciemny, jasny, pszenny, żytni, razowy, wieloziarnisty, na drożdżach, na zakwasie – wszystkie te słowa używane są do opisywania chleba, będącego codziennie częścią naszej diety. Określenia te nie są jednak jednoznaczne. Czy chleb ciemny to razowy, a pszenny to jasny? Warto się nad tym przez chwilę pochylić.

Co ciekawe, choć wybór dobrego chleba wydaje się tak skomplikowany, to jego receptura jest jedną z najprostszych na świecie: mąka, woda, drożdże lub zakwas, sól. Diabeł jednak tkwi w szczegółach. Czy rzeczywiście biały pszenny chleb, który jest w Polsce najczęściej kupowany, cieszy się zasłużoną popularnością?

Żytni czy pszenny – jakie znaczenie ma rodzaj zboża ?

Podstawowym składnikiem pieczywa jest mąka. To, z jakiego zboża powstała, decyduje o jej wartościach odżywczych. W porównaniu z mąką pszenną żytnia ma więcej błonnika pokarmowego, a mniej białka, w tym glutenu. Zawiera też więcej witamin i składników mineralnych niż mąka pszenna. Pieczywo z mąki żytniej dłużej też zachowuje świeżość, ponieważ mąka żytnia lepiej wchłania wodę niż pszenna.

Nie jest jednak prawdą, że pieczywo z mąki pszennej nie może być wartościowe, a tylko z żytniej jest zdrowe. Wszystko zależy od stopnia przetworzenia mąki.

Dlaczego ważny jest stopień przetworzenia mąki?

Ważniejsze od rodzaju zboża, z jakiego upieczone jest pieczywo, jest to, jak bardzo została przetworzona mąka przed upieczeniem z niej chleba. Najkorzystniej jest wybierać pieczywo z mąki razowej, czyli pełnoziarnistej lub z pełnego przemiału, ponieważ zawiera ona więcej korzystnych dla zdrowia składników odżywczych, w tym witamin (z grupy B, w tym kwasu foliowego), składników mineralnych (żelaza, magnezu i selenu) i błonnika pokarmowego. Pełnoziarnista może być zarówno mąka pszenna (graham), jak i żytnia.

Mąka pełnoziarnista, potocznie nazywana razową, to mąka nieoczyszczona, która zawiera wszystkie naturalne części ziarna, czyli otręby, zarodek i bielmo. (Mąka biała to mąka oczyszczona, produkowana z ziarna, z którego usunięta otręby i zarodek, pozostawiając jedynie mało wartościowe bielmo).

Ważne!

Ciemny kolor chleba nie zawsze znaczy, że jest on pełnoziarnisty. Producenci często barwią pieczywo np. karmelem, by wyglądało na zdrowsze, choć jego podstawowym składnikiem jest wciąż biała oczyszczona mąka.

Chleb na zakwasie czy na drożdżach?

Za zdecydowanie najzdrowszy uważa się chleb na zakwasie. Pieczywo na zakwasie w porównaniu do chleba wypiekanego z dodatkiem drożdży ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny. Korzystnie wpływa też na mikroflorę przewodu pokarmowego, ponieważ zakwas zawiera korzystne bakterie kwasu mlekowego, które powstają podczas naturalnej fermentacji mąki.

Pieczywo wypiekane przy użyciu drożdży, choć mniej zdrowe, ma jednak swoje zalety. Jest smaczne, przyjemnie miękkie i ze względu na łatwość wypieku także tańsze.

Chleb wieloziarnisty, czyli jakie znaczenie mają dodatki do chleba?

Określenie „chleb wieloziarnisty” najczęściej wcale nie oznacza rodzaju mąki, z jakiej powstał bochenek. Mówi natomiast o tym, że zawiera on dodatek ziaren, np. pestki słonecznika, dyni lub inne nasiona. Warto wziąć pod uwagę, że dodatek pestek, orzechów, suszonych owoców czy nawet miodu zwiększa wartość kaloryczną chleba, choć najczęściej dodatek tych składników jest niewielki. Mogą one jednak podnieść wartość odżywczą chleba – są to zdrowe dodatki.

Ważne!

Czytaj etykiety na pieczywie lub poproś w piekarni o listę składników konkretnego chleba. Wybieraj pieczywo bez dodatku cukru/słodu, tłuszczu, spulchniaczy, polepszaczy, konserwantów i innych substancji dodatkowych.

Jaki chleb jest najzdrowszy?

Dla każdej osoby dobry może być inny rodzaj chleba – trzeba go wybrać, dopasowując do swojego stanu zdrowia i zapotrzebowania organizmu. Specjaliści od żywienia są jednak zgodni, że dla zdrowych osób najlepszy jest chleb z mąki pełnoziarnistej – rodzaj ziarna ma mniejsze znaczenie: może być zarówno pszenna, jak i żytnia albo jakakolwiek inna, byle pełnoziarnista. Wiadomo też, że nieco bardziej wartościowy jest chleb na zakwasie niż chleb pieczony na drożdżach. Podsumowując, za najzdrowszy uważane są chleby pełnoziarniste na zakwasie.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Ncez.pzh.gov.pl / Medicalnewstoday.com / Putka.pl / Ekologia.pl