Nie myjesz owoców przed spożyciem? Grozi Ci bąblowica! GIS ostrzega

18.07.2018
Aktualizacja: 08.07.2019 11:23
Bąblowica, niemyte jagody, brudne owoce leśne, tasiemiec
fot. Shutterstock

Świeże jagody i inne owoce leśne to samo zdrowie, ale spożywanie ich bez dokładnego umycia pod bieżącą wodą może być śmiertelnie niebezpieczne. Choroba, którą możemy się zarazić, rozwija się latami i daje objawy podobne do nowotworu. Latem dochodzi do największej liczby zachorowań na bąblowicę. W ostatnich latach zanotowano aż czterokrotny wzrost rozpoznań tasiemca bąblowcowego wśród polskich pacjentów.

Bąblowica, której możemy się nabawić poprzez jedzenie niemytych jagód, jeżyn, malin czy innych drobnych owoców leśnych, w przeszłości nie zdarzała się tak często jak obecnie. W 2011 roku zdiagnozowano ją u zaledwie 20 osób w Polsce. W 2017 roku doszło jednak aż do czterokrotnie większej liczby zachorowań – chorobę rozpoznano u prawie 80 pacjentów, ale lekarze ostrzegają, że liczba ta i tak może być bardzo zaniżona. Dlaczego? Wszystko przez to, że bardzo trudno rozpoznać jej objawy – może rozwijać się latami (nawet przez 5-10 lat) i bardzo łatwo pomylić ją innymi chorobami, a nawet nowotworami. Nieleczona może prowadzić do śmierci. 

Co to jest bąblowica i jak ograniczyć ryzyko zachorowania?

Bąblowicę (echinokokozę) wywołuje groźny pasożyt – bąblowiec – czyli tasiemiec bąblowcowy (Echinococcus granulosus lub Echinococcus multilocularis). Człowiek jest dla niego żywicielem pośrednim. Choroba przenosi się ze zwierząt na ludzi. Jaja tasiemca uwalniane są wraz z kałem zarażonych psów, kotów i lisów, dostając się do ludzkiego organizmu m.in. poprzez bliski kontakt z nosicielami pasożyta (np. głaszcząc zarażone zwierzęta, a potem dotykając brudnymi rękami ust).

W przypadku dzikich zwierząt, tj. lisów lub wilków, które również mogą być nosicielami tasiemca bąblowcowego, jaja pasożytów są wydalane wraz z kałem, przez co zakażone zostaje całe środowisko. To właśnie dlatego tak łatwo zarazić się bąblowicą, spożywając nieumyte owoce rosnące w lesie. Wypłukanie jagód, malin czy leśnych jeżyn pod bieżącą wodą sprawia, że ryzyko zarażenia bąblowcem znacznie spada. Z kolei w przypadku grzybów należy sparzyć zebrane okazy wrzątkiem.

Według ostatnich badań 1 na 3 lisy w Polsce jest nosicielem tasiemca bąblowcowego. Zwierzęta te obwinia się za większość przypadków bąblowicy po zjedzeniu owoców leśnych skażonych jajami pasożytów obecnymi w odchodach lisów.

Warto jednak pamiętać, że zarażenie tasiemcem nie zawsze oznacza chorobę – wszystko zależy od tego, jak odporny jest nasz organizm i czy dojdzie do powstania warunków sprzyjających rozwojowi larw. Spożycie skażonej jajami bąblowca żywności lub wody, jak i przeniesienie jaj tasiemca do ust za pomocą brudnych rąk, nie u każdego wywoła bąblowicę – bardziej narażone na rozwój choroby są osoby z obniżoną odpornością. 

Zrzut ekranu 2018-07-18 o 13.06.29 1

Przeczytaj: Tasiemiec – pasażer na gapę. Jak się go pozbyć?

Jak rozpoznać bąblowicę? Objawy choroby

Z jaj tasiemca bąblowcowego powodującego bąblowicę po przedostaniu się do przewodu pokarmowego wykluwają się larwy, które przenikając przez ściany jelita, dostają się do naczyń krwionośnych lub limfatycznych. W ten sposób roznoszone są po całym organizmie, zatrzymując się na naczynkach wątroby, nerek czy płuc i powodując zatykanie ich światła.

Tzw. bąblowica jednojamowa (wywoływana przez E. granulosus) lokalizuje się przeważnie w obrębie wątroby lub płuc. Może w nich przetrwać nawet kilka lat, a organizm w mechanizmie obronnym, chcąc odgrodzić się od niebezpieczeństwa, wytwarza cystę wypełnioną płynem. Na jej powierzchni mogą powstawać pęcherze, w których wnętrzu tworzą się główki tasiemca przygotowane do zakażenia końcowego żywiciela (w jednej cyście może być nawet kilkaset tysięcy główek tasiemca). Wokół nich może dochodzić do zmian zapalnych oraz reakcji uczuleniowych.

W przypadku bąblowicy wielojamowej (wywoływanej przez E. multicularis) pasożyt pozostaje tylko w wątrobie, gdzie tworzy bogatą sieć wypustek i szerzy się wzdłuż naczyń krwionośnych, dochodząc stopniowo do płuc. Ten rodzaj choroby może charakteryzować się m.in. żółtaczką, powiększoną wątrobą oraz tzw. puchliną brzuszną, ale nie dochodzi do powstawania cyst. Niestety bardzo łatwo pomylić objawy choroby z... nowotworami, ponieważ w tym przypadku może dochodzić do powstawania podobnych zmian jak przy przerzutach nowotworowych. 

Cysty, które powstają z powodu bąblowicy, najczęściej umiejscawiają się w takich narządach jak:

  • wątroba,
  • płuca,
  • nerki,
  • śledziona,
  • kości,
  • oczy
  • oraz w ośrodkowym układzie nerwowym.

Pasożyt może rozwijać się w nich nawet przez kilka lat. Niestety bez odpowiedniego leczenia bąblowica może być śmiertelnie niebezpieczna. Objawy choroby nie są łatwe do rozpoznania, ponieważ zwykle wiążą się z powiększaniem się cyst i powodowanym przez nie uciskiem na otaczające je tkanki i narządy – wszystko zależy od tego, w jakim miejscu naszego organizmu się zlokalizują.

Po zdiagnozowaniu bąblowicy cysty powinny być usunięte chirurgiczne. W dalszej kolejności pacjentów leczy się za pomocą farmakoterapii i podaniu im odpowiednio dobranych dawek leków.

Zrzut ekranu 2018-07-18 o 12.57.16

fot. Shutterstock

O czym warto pamiętać, by nie narazić się na bąblowicę?

  • Przestrzegaj podstawowych zasad higieny. Nigdy nie spożywaj owoców leśnych, które wcześniej nie były umyte pod bieżącą wodą. Przed jedzeniem i przygotowaniem potraw, które je zawierają, za każdym razem dokładnie wymyj ręce. Nie pij też wody z niepewnych źródeł (może być skażona m.in. jajami tasiemca bąblowcowego).
  • Zwierzęta domowe (psy i koty), jeśli nie są ba bieżąco poddawane profilaktyce przeciwpasożytniczej, mogą być rezerwuarem tasiemców bąblowcowych. Właściciele zwierząt domowych powinni regularnie przeprowadzać zabiegi odrobaczania swoich pupilów preparatami działającymi na tasiemce. Po głaskaniu psów czy kotów powinno się dokładnie umyć ręce.
  • Osoby, które mają bezpośredni kontakt z lisami i ich odchodami, powinny używać środków ochrony osobistej – przede wszystkim rękawic ochronnych
  • Jeśli posiadamy posesję, która znajduje się w okolicach lasu lub miejsc, w których mogą przebywać lisy i dzikie zwierzęta, powinniśmy zabezpieczyć śmietniki. Resztki jedzenia mogą bowiem zwabić osobniki będące nosicielami bąblowca.
  • Zawsze bądźmy świadomi tego, że spożywanie niedogotowanej, niemytej, skażonej jajami tasiemca bąblowcowego żywności (owoców, warzyw i wody) może grozić bąblowicą, dlatego przestrzegajmy podstawowych zasad higieny!

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

źródło: Główny Inspektorat Sanitarny