Witamina E, czyli witamina młodości i płodności

20.05.2020
Aktualizacja: 10.06.2020 08:11
Witamina E - w jakich produktach jest jej najwięcej?
fot. Shutterstock

Wspomaga płodność, spowalnia proces starzenia, wpiera pracę mięśni, chroni przed nowotworami. Gdy jej brakuje w organizmie odczuwamy zmęczenie, obniża się koncentracja, pogarsza wzrok. Dowiedz się więcej o witaminie E i jej prozdrowotnym działaniu. 

Witamina E to tak naprawdę grupa związków, w których skład wchodzą tokoferole oraz tokotrienole. Do grupy tokoferoli zalicza się: alfa-, beta-, gamma- i deltatokoferol, spośród których alfa-tokoferol wykazuje największa aktywność. Witamina E jest nazywana również witaminą młodości, dlatego, że zwalcza wolne rodniki i opóźnia proces starzenia się skóry, a także witaminą miłości (płodności), ponieważ wpływa na płodność.

Witamina E - na skróty:

Witamina E – ile jej potrzebujemy (normy)?

Witamina E rozpuszcza się w tłuszczach. W organizmie znajduje się około 20 mg tej witaminy, z czego większość kumuluje się w tkance tłuszczowej i nadnerczach.
Zapotrzebowanie na witaminę E jest zróżnicowane i zależy m.in. od wieku, płci i stanu zdrowia. Wzrasta wraz ze zwiększeniem udziału w diecie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Przyjmuje się, iż na każdy gram tych kwasów, powinno przypadać przynajmniej 0,4 mg alfa-tokoferolu.
Zalecane dzienne spożycie to średnio 10 mg dla osoby dorosłej (według norma Instytutu Żywienia i Żywności). Znacznie mniej witaminy E potrzebują dzieci (5 mg dziennie), a więcej osoby starsze po 75. roku życia (nawet 30 mg dziennie).
W swojej książce "Suplementy diety. Jak nie stać się pacjentem" prof. Iwona Wawer napisała: "Witamina E jest dobrze tolerowana przez organizm człowieka. Dawki od 200 do 600 mg dziennie nie powodują toksyczności u dorosłych. Podawanie nawet 1000 mg dziennie lub do 600 mg/ kg masy ciała przez 5 miesięcy nie dawało efektów toksycznych, występowały jedynie objawy niedyspozycji, takie jak: bóle głowy, zmęczenie, senność, osłabienie mięśni, podwójne widzenie oraz zaburzenia jelitowe".

Witamina E – jakie pełni funkcje w organizmie człowieka?

  1. Witamina E ma właściwości przeciwutleniające, wykorzystywana jest więc do ochrony innych witamin, np. witaminy A.
  2. Stosuje się ją w leczeniu tkanki łącznej.
  3. Jest jednym z czynników rozszerzających naczynia i hamujących krzepnięcie krwi, ponieważ rozpuszcza skrzepy.
  4. Hamuje procesy starzenia się w komórkach.
  5. Witamina E łagodzi skurcze łydek, a pomaga poprawić wydolność mięśni.
  6. Witamina ta jest czynnikiem przeciwmiażdżycowym, a tym samym zmniejsza ryzyko choroby serca.
  7. Witamina E jest bardzo silnym utleniaczem, który chroni przed stresem antyoksydacyjnym i uszkodzeniem komórek, wywołanym przez reaktywne formy tlenu.
  8. Uczestniczy w ekspresji genów i przekazywaniu sygnałów nerwowych.
  9. Witamina E wspomaga również czerwone krwinki ‒ wzmacnia ścianę naczyń krwionośnych, chroni je przed rozpadem oraz wspomaga transport składników odżywczych i tlenu.
  10. Wspomaga produkcję nasienia męskiego.
  11. Wspiera prawidłowy rozwój płodu oraz bezproblemowy przebieg ciąży.
  12. Zapobiega rozwojowi nowotworów, np. raka wątroby czy raka prostaty (ale – co ważne – nadmiar tej witaminy w organizmie może wywołać efekt odwrotny).
  13. Obniża stężenie złego cholesterolu w organizmie.
  14. Powinni ją przyjmować ją również cukrzycy, ponieważ zwiększa skuteczność insuliny i tym samym efektywniej stabilizuje poziom cukru we krwi.
  15. Wspomaga prawidłowy wzrok.
  16. Witamina E zwalcza wolne rodniki i opóźnia proces starzenia się skóry. Dzięki temu jest ona znacznie bardziej elastyczna i wygląda młodziej.

Ważne

Większość kremów przeciwzmarszczkowych i nawilżających jest wzbogacona witaminą E. Warto jednak wybierać takie kosmetyki, które mają więcej niż 2 proc. tej witaminy w składzie. Dzięki temu produkt będzie skuteczny.

Czy niedobór witaminy E jest niebezpieczny?

Niedobory witaminy E są bardzo rzadko spotykane. Niektóre schorzenia mogą jednak powodować awitaminozę. Dotyczy to przede wszystkim osób z zaburzeniami wchłaniania się tłuszczu, celiakią oraz mukowiscydozą.
Najczęstsze objawy niedoboru witaminy E to:

  • zmęczenie, rozdrażnienie,
  • osłabienie koncentracji,
  • anemia,
  • przedwczesne starzenie się oraz rogowacenie skóry,
  • zaburzenia funkcjonowania mięśni oraz ich znaczne osłabienie,
  • pogorszenie się wzorku,
  • zaburzenia płodności,
  • dłuższe gojenie się ran,
  • wypadanie włosów,
  • pogorszenie stanu zębów i kości,
  • zwiększone ryzyko chorób układu krążenia.

U dzieci urodzonych przedwcześnie niedobór witaminy E objawiać się może anemią hemolityczną, spowodowaną zwiększeniem kruchości błon erytrocytów.

Jakie są objawy nadmiaru witaminy E?

Zazwyczaj nadmiar witaminy E jest jednak wydalany. Trudno ją przedawkować, uważać powinny jedynie osoby, które przyjmują suplementy diety, a także osoby palące papierosy (w ich przypadku skutkiem działania prooksydacyjnego ryzyko raka płuc wzrosło zamiast zmaleć).
Z groźnymi skutkami nadmiaru witaminy E w organizmie mamy do czynienia tylko wtedy kiedy przez dłuższy czas przyjmujemy dawkę większą niż 1000 mg na dobę.
Objawy nadmiaru to:

  • zmęczenie,
  • osłabienie mięśni,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia jelitowe,
  • zaburzenia wzorku.

Na nadmiar witaminy E powinny uważać również kobiety w ciąży. Badania wykazują, że może on źle wpływać na rozwój płodu.

Ważne

Z chronicznym niedoborem tej witaminy związanych jest ponad 100 jednostek chorobowych, takich jak: choroby układu krążenia prowadzące do zawału serca, choroby układu nerwowego, udary mózgu, nowotwory, cukrzyca czy reumatyzm.

Witamina E – w jakich produktach jest jej najwięcej?

Witamina E występuje głównie w produktach roślinnych. Największą zawartość mają:

  • orzechy laskowe (około 38 mg/100 g),
  • pestki dyni (około 26 mg),
  • nasiona słonecznika (okoo 27 mg),
  • migdały (ok. 24 mg/100g),
  • margaryna (9-27 mg/100 g),
  • natka pietruszki (około 3 mg/100 g),
  • papryka (około 3 mg/100 g),
  • orzechy włoskie (2,6 mg/100 g),
  • szpinak (1,88 mg/100 g),
  • czarne jagody (około 2 mg/100 g),
  • oleje roślinne (1,4-1,5 mg/100 g).

Poza tym witaminę tę można znaleźć również w: kiełkach pszenicy, sałacie, kukurydzy, wątrobie, oliwie z oliwek, oliwkach, sezamie, awokado, roślinach strączkowych.
Niestety witamina E łatwo ulega zniszczeniu w procesach przetwarzania żywności.

Źródło:

  • prof. Iwona Wawer, Suplementy diety. Jak nie zostać pacjentem?, Wydawnictwo Wektor 2009 r.
  • o. Teodor Książkiewicz, Ziołolecznictwo Ojców Bonifratów, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2018 r.
  • Normy żywienia dla populacji polskiej, praca zbiorowa pod redakcją naukową prof. dr n. med. Mirosława Jarosza, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012 r.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.