Witamina A to budulec organizmu. Gdy jej brakuje, ciało mizernieje

06.12.2019
Aktualizacja: 06.12.2019 16:06
Witamina A to budulec organizmu

Witamina A to płaszcz ochronny organizmu. Niedobór sprawia, że wzrok szwankuje, przyplątują się infekcje, a ciało szybciej się starzeje.

Witamina A to kilka związków wykazujących podobne działanie: retinol i jego pochodne, beta-karoten i inne kartenoidy. Warto pamiętać, że związki te mają różną aktywność biologiczną, a witaminą A może sobie też poważnie zaszkodzić. Dowiedz się więcej na temat działania, dawkowania, skutków niedoboru i nadmiaru witaminy A w organizmie.

Witamina A - działanie

Witamina A jest niezbędna do zachowania prawidłowej funkcji wzroku. Jej niedobór może skutkować pogorszeniem widzenia o zmroku, a także prowadzić do rozwinięcia się tzw. kurzej ślepoty. 

Witamina A działa ochronnie na skórę i błonę śluzową. Stosowana jest w leczeniu trądziku, a także do ochrony skóry przed promieniami UV. Poprawia koloryt skóry i przedłuża efekt opalania. Z niektórych badań wynika, że suplementacja witaminą A może być przydatna w profilaktyce nowotworów skóry, ale warto pamiętać o tym, że przed zastosowaniem jakichkolwiek suplementów diety należy poradzić się lekarza.

Witamina A sprzyja wzrostowi i regeneracji komórek, dzięki czemu chroni delikatny układ nerwowy. Obniża także poziom tzw. złego cholesterolu oraz hamuje wydzielanie tyroksyny, przeciwdziałając rozwojowi chorób tarczycy. 

W końcu, witamina A to silny przeciwutleniacz - chroni nasz cały organizm przed działaniem wolnych rodników i spowalnia procesy starzenia.

Witamina A - produkty

Naturalnym źródłem witaminy A są produkty roślinne i te pochodzenia zwierzęcego. W produktach roślinnych witamina A występuje w postaci kartenoidów (prowitamina A). W tej kategorii niekwestionowaną gwiazdą jest marchewka, z wyjątkowo wysoką zawartością beta-karotenu.

Najwięcej kartenoidów znajduje się w:

  • marchewce,
  • szpinaku,
  • jarmużu,
  • dyni,
  • czerwonej papryce,
  • sałacie,
  • morelach,
  • brzoskwiniach,
  • śliwkach,
  • wiśniach.

W produktach zwierzęcych witamina A występuje w postaci retinolu. Tu królują podroby, a cesarzową jest wątróbka (ponad 220 % dziennego zapotrzebowania w 100 g produktu). Nie powinny jej jednak często spożywać kobiety w ciąży. Choć zapotrzebowanie na witaminę A w trakcie ciąży i podczas karmienia piersią rośnie, nadmiar witaminy A ma działanie teratogenne - przyjmowanie ponad 10 000 j.m. dziennie wiąże się z występowaniem wad wrodzonych u płodu. Preparaty multiwitaminowe dla kobiet w ciąży z witaminą A są bezpieczne, o pilnuje się zalecanych dawek.

Witamina A - niedobór

Niedobór witaminy A wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Pogarsza się wzrok, szarzeje cera, oczy są podkrążone, zwalnia układ pokarmowy. Włosy i paznokcie stają się łamliwe, skóra wiotczeje, pojawiają się zmarszczki. Błony śluzowe są słabsze, przez co częściej wdają się infekcje wirusowe i bakteryjne. Ciało zaczyna się szybciej starzeć.

Objawy niedoboru witaminy A to przede wszystkim:

  • pogorszenie widzenia, zwłaszcza po zmroku;
  • pogorszenie kondycji skóry, włosów, paznokci;
  • częste infekcje, w tym trudniejsze do leczenia zakażenia bakteryjne.

Hipowitaminoza pierwotna spowodowana jest nieodpowiednią dietą, hipowitaminoza wtórna – zaburzeniami wchłaniania witaminy A, działaniem niektórych leków, zwiększonym zapotrzebowaniem na witaminę A.

Witamina A - dawkowanie

O ile pochodząca z warzyw i owoców prowitamina A na bieżąco zaspokaja potrzeby organizmu, to retinol, czyli witamina A pochodząca z podrobów i produktów mlecznych, odkłada się w wątrobie, obciążając ją. 

Objawy nadmiaru witaminy A to m.in.:

  • ból głowy i zaburzenia wiedzenia;
  • nadmierne pobudzenie;
  • powiększenie wątroby.

Choć kartenoidy są generalnie bezpieczne dla organizmu (ciężko wyobrazić sobie przedawkowanie marchewki), to niektóre badania wykazały, że długotrwałe przyjmowanie betakarotenu w dawce powyżej 20 mg przez palaczy, wiąże się ze zwiększeniem ryzyka rozwoju raka płuca.

Na pytanie, kiedy brać witaminę A, odpowiedź jest prosta i brzmi tak samo, jak w przypadku innych witamin: wtedy, gdy w badaniach krwi wyszedł niedobór lub występuje zwiększone zapotrzebowanie na witaminy, zawsze po konsultacji z lekarzem.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.