Elektrolity pełnią ważną funkcję w organizmie. Kiedy je uzupełniać?

10.03.2020
Aktualizacja: 15.08.2020 08:57
Elektrolity pełnią ważną funkcję w organizmie
fot. Shutterstock

Elektrolity to niezbędne w organizmie jony soli. Do najważniejszych z nich zaliczamy: sód, potas, wapń, oraz magnez. Sprawdź, jak rozpoznać niedobór elektrolitów oraz kiedy je uzupełniać.

Komórki nerwowe przewodzą informacje w postaci impulsów elektrycznych. W procesie tym ważną rolę odgrywają elektrolity, czyli wodne roztwory jonów sodu, potasu, wapnia, magnezu, chlorku i fosforanu, które mają zdolność do przewodzenia energii elektrycznej. Wskazania do badania stężenia elektrolitów to m.in. skurcze mięśni, obrzęki kończyn dolnych, zwiększona męczliwość, nieprawidłowe ciśnienie krwi oraz zaburzenia rytmu serca.

Elektrolity: sód

Główną funkcją sodu w organizmie jest utrzymywanie odpowiedniej objętości płynów oraz ciśnienia krwi. Odpowiada za przekaźnictwo nerwowe. Norma to: 135-145 mmol/l.

Niedobór sodu (hiponatremia) może być objawem niedoczynności kory nadnerczy (choroba Addisona), niedoczynności tarczycy, marskości wątroby, przewlekłej niewydolności serca i niewydolności nerek. Niedobór sodu może również pojawić się jako powikłanie silnej biegunki, wymiotów.

Objawy niedoboru sodu to m.in.: nudności i wymioty, bóle głowy, drażliwość, zaburzenia snu, osłabienie mięśni, drżenie mięśni. Uwaga: przy stężeniu sodu <115 mmol/l dochodzi do zagrażającego życiu obrzęku mózgu!

Nadmiar sodu (hipernatremia) może świadczyć o odwodnieniu. Może być również sygnałem świadczącym o nadmiarze glukozy we krwi. Pojawia się w również w przebiegu nadczynności tarczycy.

Objawy nadmiaru sodu to m.in. wzmożone napięcie mięśni, splątanie, zaburzenia orientacji, obrzęki kończyn dolnych.

Elektrolity: potas

Potas odpowiada za przewodnictwo nerwowe oraz kurczliwość mięśni, w tym mięśnia sercowego. Norma to: 3,5-5,1 mmol/l.

Niedobór potasu (hipokaliemia) może być wynikiem błędów dietetycznych (np. spożywanie dużych ilości kawy), konsekwencją biegunek i wymiotów, a także sygnalizować poważne choroby, takie jak: anoreksja, zespół Cushinga, choroby nerek.

Objawy niedoboru potasu to m.in. kołatanie serca, skurcze mięśni (w tym bolesne skurcze łydek), zaparcia, nadciśnienie.

Nadmiar potasu (hiperkaliemia) występuje najczęściej przy niewydolności nerek, niedoboru aldosteronu (choroba Addisona, wrodzony przerost nadnerczy) oraz niedoborze insuliny w cukrzycy typu 1.

Objawy nadmiaru potasu to m.in.: zaburzenia rytmu serca, osłabienie mięśni, porażenie mięśni.

Elektrolity: wapń

Wapń jest budulcem kości, bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, odpowiada za przewodnictwo nerwowe oraz skurcz mięśni. Norma: 2,25–2,75 mmol/l.

Niedobór wapnia (hipokalcemia) może wynikać z błędów dietetycznych, wskazywać na choroby jelit powodujące upośledzone wchłanianie wapnia, a także stanowić sygnał, że należy zbadać poziom witaminy D (choroby wątroby, niewydolność żółtaczka mechaniczna).

Objawy niedoboru wapnia to m.in. tężyczka, światłowstręt, bóle w klatce piersiowej i bóle brzucha.

Nadmiar wapnia (hiperkalcemia) to objaw pierwotnej niedoczynności przytarczyc, a także chorób nowotworowych, w których występuje wydzielanie substancji powodujących uwalnianie wapnia z kości: nowotwory płuc, piersi, nerek, czy guz chromochłonny nadnerczy.

Objawy nadmiaru wapnia to m.in. oddawanie dużych ilości moczu, kamica nerek, utrata łaknienia, nadciśnienie tętnicze.

Elektrolity: magnez

Magnez jest budulcem kości, wspomaga proces krzepnięcia krwi, odpowiada za pracę mięśni, w tym mięśnia sercowego. Norma to: 0,65–1,2 mmol/l.

Niedobór magnezu (hipomagnezemia) może wynikać z błędów dietetycznych (np. nadużywania kawy), ale wskazywać również na upośledzenie wchłaniania z przewodu pokarmowego, nadmiar witaminy D w organizmie, a także być sygnałem, że warto zbadać nerki (nadmierna utrata magnezu w nerkach) oraz trzustkę (odkładanie się magnezu w tkankach miękkich).

Objawy niedoboru magnezu to m.in. kołatanie serca, nadciśnienie, drżenie kończyn i języka, zaburzenia nastroju o charakterze nerwicowym.

Nadmiar magnezu (hipermagnezemia) zdarza się rzadko. Może sugerować chorobę Addisona, nadczynność przytarczyc, a także nadmierne wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego w chorobach jelit.

Objawy nadmiaru magnezu to m.in. zaparcia, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, osłabienie mięśni.

Suplementacja elektrolitami zalecana jest m.in. przy biegunce, przewlekłych wymiotach, w chorobach jelit z upośledzeniem wchłaniania, w trakcie upału oraz wzmożonego wysiłku fizycznego. 

Źródło: mp.pl