Zamknij

Jak rozpoznać przedawkowanie witaminy D? 5 fizycznych oznak

10.05.2022
Aktualizacja: 11.05.2022 10:40
Fizyczne objawy przedawkowania witaminy D
fot. Schutterstock

Choć w Polsce więcej osób narażonych jest na niedobór witaminy D niż na jej nadmiar, to trzeba wiedzieć, że można ją też przedawkować i nie jest to obojętne dla organizmu. To o tyle ważne, że do przyjmowania różnych suplementów diety przyznaje się aż 2/3 Polaków, a większość z nich nie konsultuje tego ze specjalistą. Jakie są objawy przedawkowania witaminy D?

  1. Jak organizm pozyskuje witaminę D?
  2. Jakie są zalecane dzienne dawki witaminy D?
  3. Czym grozi przedawkowanie witaminy D?
  4. Jakie są fizyczne objawy nadmiaru witaminy D w organizmie?

Badanie przeprowadzone na potrzeby raportu „Polacy a suplementy diety. Wiedza i świadomość”* wskazało, że dwóch na trzech Polaków przyjmuje suplementy diety, najchętniej preparaty witaminowo-minerałowe. Suplementy diety cieszą się taką popularnością wśród Polaków, że w roku 2021 wydaliśmy na nie o pół miliarda złotych więcej niż rok wcześniej. Co ósmy konsument w skali miesiąca wydaje na suplementy ponad 111 zł. Bardzo popularne jest przyjmowanie suplementów z witaminą D. I choć zbyt duża ilość witaminy D nie prowadzi do uszkodzenia wątroby, jak dzieje się to w przypadku niektórych witamin, to może mieć inne niebezpieczne skutki zdrowotne.

Jak organizm pozyskuje witaminę D?

Witaminę D organizm może pozyskiwać w sposób naturalny ze światła słonecznego, a także z pożywienia.

Witamina D3 jest wytwarzana w skórze pod wpływem promieniowania UVB. W ten sposób powstaje aż 80-100 proc. tej witaminy. W Polsce synteza skórna może być efektywna od maja do września, pomiędzy godziną 10 a 15, gdy chmury nie przysłaniają słońca. U osób z jasną karnacją wystarczy 15-minutowa ekspozycja na słońce (odsłonięte przedramiona i podudzia, brak filtrów), aby wytworzyła się odpowiednia ilość witaminy D, odpowiadająca około 2000-4000 IU na dobę. Niestety, często ekspozycja na słońce jest ograniczona także wiosną i latem, kiedy przebywamy w pomieszczeniach zamkniętych (przedszkola, szkoły, biura).

Dieta pokrywa maksymalnie 20 proc. dziennego zapotrzebowania na witaminę D. Znajduje się ona w takich produktach, jak: tłuste ryby morskie (łosoś, sardynka, makrela), oleje rybie (tran), jaja, wątróbka, a w mniejszych ilościach także w mięsie czerwonym i drobiowym oraz w podrobach i produktach mlecznych. Dieta, nawet urozmaicona (bez syntezy skórnej) nie pozwala pokryć dziennego zapotrzebowania na witaminę D.

Jakie są zalecane dzienne dawki witaminy D?

Górne dopuszczalne dobowe dawki witaminy D dla zdrowych osób (nie należy ich mylić z zalecanymi dawkami leczniczymi) według polskich norm wynoszą:

  • u noworodków i niemowląt: 1000 IU/dzień
  • u dzieci w wieku 1-10 lat: 2000 IU/dzień
  • u młodzieży w wieku 11-18 lat: 4000 IU/dzień
  • u dorosłych i seniorów: 4000 IU/dzień.

Powyższych dziennych dawek witaminy D nie należy przekraczać bez nadzoru lekarza.

Czym grozi przedawkowanie witaminy D?

Choć przedawkowanie witaminy D nie jest obojętne dla organizmu, to na szczęście, nie jest tak ryzykowne jak na przykład przedawkowanie witaminy A, co może szybko spowodować uszkodzenie wątroby i wymagać przeszczepu. Zbyt duża ilość witaminy D może jednak powodować problemy zdrowotne, takie jak wymioty, zaparcia czy skurcze mięśni. Najczęściej dzieje się tak w przypadku przyjmowania zbyt wielu suplementów. Aby temu zapobiec, najlepiej przed rozpoczęciem ich zażywania skonsultować się z lekarzem, by upewnić się co do odpowiedniej dawki.

Jakie są fizyczne objawy nadmiaru witaminy D w organizmie?

Przyjmowania zbyt dużych dawek witaminy D może wywołać nieprzyjemne objawy, takie jak:

  1. Ciągłe pragnienie i parcie na mocz. Nadmiar witaminy D może spowodować hiperkalcemię, czyli sytuację, w której we krwi znajduje się zbyt dużo wapnia. Nerki muszą wtedy ciężej pracować, aby odfiltrować wapń, powodując nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu. Hiperkalcemia może mieć negatywny wpływ na nerki, układ pokarmowy, kości, mózg i serce.
  2. Uczucie dezorientacji. Niespecyficznym objawem hiperkalcemii spowodowanej nadmiarem witaminy D może być dezorientacja, depresja i zmęczenie.
  3. Bóle i skurcze mięśni. Hiperkalcemia może też objawiać się bólami mięśni, osłabieniem, skurczami i drgawkami. Nadmiar wapnia w organizmie powoduje odwodnienie, co może powodować skurcze mięśni.
  4. Częste upadki. Przyjmowanie więcej niż 4000 IU witaminy D może również zwiększać ryzyko zwapnienia tkanek miękkich lub naczyń krwionośnych, co może zakłócać normalne funkcjonowanie organizmu i powodować ból. Wtedy nietrudno też o upadek, a nawet złamanie. Zwapnienia tkanek można też wyczuć palcami, np. twarde zgrubienia na piersiach, w tkance tłuszczowej lub mięśniach.
  5. Zaparcia, mdłości lub wymioty. Problemy żołądkowo-jelitowe są częstą oznaką przedawkowania witaminy D. W ten sposób organizm próbuje pozbyć się nadmiaru wapnia (podobnie jak poprzez częste oddawanie moczu).

*badanie przeprowadzone przez markę OSAVI na reprezentatywnej grupie Polaków.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Insider.com / Mp.pl / „Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie”, wyd. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2020