Yerba mate: właściwości, przygotowanie. Jak parzyć yerba mate?

12.08.2019
Aktualizacja: 12.08.2019 15:29
Zestaw do parzenia Yerba Mate
fot. Shutterstock

Yerba mate to w Ameryce Południowej napój kultowy, tradycyjny, który piją niemal wszyscy. W Europie mate znana jest głównie z filmów, seriali lub za pośrednictwem znanych osób, które zamiłowanie do „yerby” przywiozły z podróży. Czym zatem jest słynna yerba mate? Jakie ma właściwości? Czy warto ją pić? 

Yerba mate, inaczej herba mate lub po prostu mate, to napar z wysuszonych, zmielonych liści oraz patyczków ostrokrzewu paragwajskiego. To napój wyjątkowo popularny, wręcz legendarny w krajach Ameryki Południowej. 

Sama nazwa yerba mate została najprawdopodobniej wymyślona przez jezuitów i pochodzi od przekształconego łacińskiego słowa herba, co oznacza zielę i słowa mati, które oznacza w języku keczua tykwę, w której parzy się ziele. Natomiast indiańska nazwa yerba mate to caá.

Yerba mate: jakie ma właściwości?

Yerba mate przez niektórych uważana jest za napój cudowny, który ma niezwykłe właściwości zdrowotne. Inni natomiast traktują mate jako zwykły napój i dobry zamiennik dla kawy. Trzeba również wiedzieć, że picie mate nie służy tylko ugaszeniu pragnienia. W wielu częściach świata ten specyficzny styl picia yerba mate to również sposób spędzania czasu wśród rodziny i znajomych, służy nawiązywaniu znajomości i podtrzymywaniu więzi, ma zatem podobne znaczenie jak palenie fajki wodnej w krajach arabskich.

Ostrokrzew paragwajski, który jest głównym składnikiem yerba mate, od wieków wykorzystywany jest jako roślina lecznicza. Indianie Guarani piją napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego od czasów prekolumbijskich, by zmniejszyć uczucie głodu, zwalczyć zmęczenie i zredukować stres.

Liście ostrokrzewu zawierają kofeinę, dlatego wiele osób pije mate zamiast kawy. Są również bogate w witaminy A, B1, B2, C, sole mineralne, inozytol, cholinę, kwas nikotynowy, flawonoidy. Uważa się, że napar działa pobudzająco, zmniejsza postęp miażdżycy, oczyszcza organizm z ciężkich metali i toksyn, rozszerza naczynia krwionośne, działa odchudzająco.

Do najważniejszych składników yerba mate należą:

  • Ksantyny: kofeina, teobromina oraz teofilina odpowiadają m.in. za uczucie pobudzenia i wspomagają pracę umysłową.
  • Polifenole: grupa związków posiadających właściwości antyoksydacyjne.
  • Saponiny: wywołują specyficzny, gorzki smak yerba mate i odpowiadają za powstawanie charakterystycznej pianki na powierzchni naparu. Mają właściwości przeciwzapalne i wpływają pozytywnie na metabolizm cholesterolu.
  • Makroelementy: magnez, potas, fosfor.
  • Mikroelementy: mangan, cynk, miedź, chrom, krzem.
  • Witaminy: A, B1, B2, C, E, PP, H.

Yerba mate: jak przygotować?

O yerba mate zwykło się mówić jak o herbacie, bo tak określa się napoje „zaparzane”. Tymczasem mate z klasyczną herbatą niewiele ma wspólnego. Po pierwsze do specjalnego naczynka na mate, czyli pękatego kubeczka ze słomką, sypie się dużo suszu, nawet 3/4 objętości kubka. Każdą porcję można zalewać wrzątkiem wielokrotnie, niemal do znudzenia, aż napar straci smak (zwykle 5-7 razy). Yerba mate sączy się przez słomkę zakończoną sitkiem, czyli przez tzw. bombillę.

Yerba mate ma gorzki i dosyć specyficzny smak, choć można znaleźć mate wzbogaconą o różne dodatki smakowe, np. cytrynową. Pierwsza mate może zatem wydawać się niesmaczna, ale po pewnym czasie kubki smakowe przyzwyczajają się do tego smaku i można rozsmakować się w każdej kolejnej porcji.

Jak przygotować yerba mate?

  1. Wsyp do naczynia susz yerba mate w ilości od 1/4 do 3/4 objętości naczynia.
  2. Zakryj otwór naczynia dłonią, obróć do góry dnem i przechyl.
  3. Obróć naczynko na bok i umieść słomkę w pustej przestrzeni naczynia.
  4. Zalej susz odrobiną wody o temp. 70-80 C.
  5. Zaczekaj chwilę, aż susz wchłonie całą wodę.
  6. Zalej „yerbę” większą ilością wody.
  7. Po chwili napar jest gotowy do spożycia.

Pamiętaj, że raz przygotowany napar możesz zalewać wielokrotnie. 

Warto wiedzieć

Yerba mate nie dla każdego

Yerba mate ma swoich zagorzałych zwolenników i przeciwników. Nie każdy wierzy w jej właściwości, ale też nie na każdego one działają. Niektórzy mają większą tolerancję na kofeinę i nie odczuwają właściwości pobudzających, inni natomiast mogą łatwo zastąpić kawę naparem yerba mate. Także osoby z wrażliwym żołądkiem lub skłonnościami do refluksu nie powinny pić yerba mate, lub unikać po prostu mocnych naparów.