Sok z brzozy: jak go pozyskać i przechowywać?

06.05.2020
Aktualizacja: 06.05.2020 16:11
Sok z brzozy - jak pozyskać
fot. Shutterstock

Sok z brzozy, pozyskiwany wczesną wiosną, pełen jest cennych dla naszego organizmu składników odżywczych – witamin i minerałów. Najwięcej jest ich w soku z pnia drzewa, chociaż bardzo wartościowy jest również ten pozyskiwany z młodych liści oraz pączków. Podpowiadamy, kiedy zbierać sok z brzozy oraz w jaki sposób go pić i przechowywać.

Sok z brzozy jest bezbarwnym, niskokalorycznym płynem o słodkawym smaku. To swoisty ekstrakt ze składników odżywczych transportowanych od korzeni brzozy, aż po pąki i liście.

Brzozowy sok to w 95 procentach woda. Pozostałe 5 proc. to wysoka dawka witamin i minerałów, których potrzebuje nasz organizm. Moda na zdrowie odżywianie sprawiła, że popularność tego dobroczynnego napoju błyskawicznie rośnie. Sok z brzozy coraz częściej bywa zaliczany do grona "superfoods", czyli nieprzetworzonych produktów naturalnych, które są bogate w wiele cennych mikroelementów. Kiedy i w jaki sposób można samodzielnie pozyskać sok z brzozy? Jak często należy go pić i do czego można dodawać? Podpowiadamy.

Kiedy zbierać sok brzozy i z jakich drzew?

Sok z brzozy należy zbierać wczesną wiosną (na przełomie marca i kwietnia), zanim zaczną puszczać pąki. To właśnie w tym okresie pień drzewa, potrzebując odpowiednich składników do intensywnego rozwoju ulistnienia, nasiąknięty jest dobroczynnym płynem. Sok płynie do momentu wytworzenia liści. Później ten proces traci na intensywności. Na początku sezonu sok jest niezwykle czysty i klarowny, natomiast ten zbierany w końcówce sezonu zazwyczaj lekko mętnieje.

Warto jednak zaznaczyć, że nie z każdej brzozy można pobierać sok – niektóre jej gatunki objęte są ścisłą ochroną. Jakie drzewo należy zatem wybrać? Najpopularniejszy gatunek to brzoza brodawkowata z charakterystyczną białą, łuszczącą się korą. Sok można ściągać też z brzozy omszonej. Należy zwrócić też uwagę na obwód pnia – na wysokości około 1,3 m od ziemi nie powinien być mniejszy niż ponad 20 cm. Drzewo powinno być też zdrowe i mieć co najmniej 10 lat.

sok z brzozy
fot. RadioZET.pl/NC

Ważne jest również, aby brzoza rosła daleko od szosy czy zakładów przemysłowych - sok pozyskiwany z drzewa rosnącego w nieodpowiednich miejscach może stać się źródłem niebezpiecznych dla organizmu metali ciężkich, zwłaszcza ołowiu i kadmu.

Jak ściągnąć sok z brzozy?

Istnieją trzy metody na pozyskiwanie soku z brzozy. Można go zbierać z odciętych gałązek, z naciętych pni brzozy lub poprzez wwiercenie w pień drzewa.

Sok z otworu w pniu brzozy

Ta metoda pozyskania jest najbardziej skuteczna i daje najwięcej soku. Na czym polega? Wystarczy wywiercić w pniu drzewa otwór na głębokość do 3 cm. Brzoza jest twardym drzewem, dlatego najlepiej użyć dobrej wiertarki. 

W powstały otwór trzeba włożyć rurkę lub drewniany lejek. Drugi koniec rurki należy umieścić w pojemniku, do którego ma skapywać sok z brzozy. Najlepiej sprawdza się duża, plastikowa butelka. W ciągu doby z brzozy może wypłynąć ok. 1,5 litra soku.

sok z brzozy
fot. RadioZET.pl/NC

Jak zatrzymać wylewanie się soku z brzozy? Po zakończeniu jego pobierania należy zatykać otwór w pniu odpowiednio dobranym kawałkiem brzozowej gałązki lub korkiem.

Sok z odciętych gałązek brzozy

Ten sposób polega na ścięciu gałęzi brzozy sekatorem lub ostrym nożem. Następnie należy zawiesić na niej butelkę, do której będzie ściekał sok. Warto dobrze zaklej otwór butelki taśmą, żeby nie dostały się tam żadne owady.

Sok z liści i pączków brzozy

Pozyskanie soku z liści brzozy nie jest łatwą sztuką, w związku tym najczęściej używa się ich jako okładów przy leczeniu reumatyzmu. Z kolei wyciąg uzyskiwany z dojrzewających pączków brzozy działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo.

ZOBACZ TAKŻE: Syrop z kwiatów dzikiego bzu to "bomba" witaminowa. Poznaj 7 właściwości

Jak przechowywać sok z brzozy?

Świeżo zebrany z drzewa napój jest zdatny do użytku przez maksymalnie 4 dni (bez użycia substancji konserwujących). Po upływie kilku dni kwaśnieje i nie nadaje się do spożycia. Sok z brzozy należy przechowywać w lodówce, najlepiej w szklanym naczyniu czy butelce.

Sok pozyskany z brzozy można również zamrozić. Wystarczy rozlać go do pojemników na kostki lodu. Takie „brzozowe kostki” można później dodać np. do wody czy koktajlu.

Do soku brzozowego można też dodać alkohol, co przedłuży jego datę spożycia. Potrzebny jest do tego 70-procentowy spirytus – należy do  połączyć z sokiem w proporcji 1:1 i przechowywać w szklanej butelce. Nalewkę można pić 3-4 razy dziennie po 40 kropli na szklankę wody.

Sok z brzozy: jak pić i do czego dodawać?

Sok z brzozy powinno się pić na zimno w celu zachowania jak największej ilości jego cennych składników odżywczych.  Napój ten ma specyficzny smak, dlatego można dodawać do niego np. miód lub sok malinowy. W celach zdrowotnych sok z brzozy należy spożywać trzy razy dziennie po ćwierć szklanki (przez około 2-3 tygodnie). W tym czasie warto też ograniczyć spożycie alkoholu, ale również kawy czy herbaty.

Sok z brzozy, który ma delikatnie słodkawy smak, można też wykorzystać bardziej kreatywnie. Na przykład dodając go do koktajlu – wystarczy zblendować sok z ulubionymi owocami (np. bananem, jabłkiem, szpinakiem).

Można też przygotować orzeźwiającą lemoniadą – mieszając sok z brzozy z sokiem cytrynowym lub pomarańczowym i dodając listki mięty.

Dobroczynny napój z brzozy może też  przydać się do przygotowania pożywnego śniadania – wystarczy zalać sokiem płatki owsiane, dodać pestki słonecznika i trochę miodu. Taką mieszankę należy odstawić do nasiąknięcia płatków, a następne dodać ulubione owoce.

Naturalny sok z brzozy wykorzystuje się nie tylko w kuchni, ale również w kosmetyce. Stosuje się go głównie na włosy oraz cerę – jako wcierki i toniki.