Zamknij

Jarzębinę można jeść na zdrowie. To mit, że jest trująca

13.09.2021
Aktualizacja: 14.09.2021 09:42
Jarzębina ma właściwości prozdrowotne
fot. Piotr Krzeslak/Shutterstock

Piękne czerwone jesienne owoce jarzębiny nadają się nie tylko na korale. Wbrew temu, co często się słyszy, jarzębina nie jest trująca i można ją jeść, choć… pod jednym warunkiem. Jej owoce mają też mnóstwo prozdrowotnych właściwości, np. działają przeciwstarzeniowo i przeciwbakteryjnie.

  1. Dlaczego jarzębinę uważa się za niejadalną?
  2. Jakie wartości odżywcze ma jarzębina?
  3. Jakie są zalety prozdrowotne jarzębiny?
  4. Jak można jeść jarzębinę?
  5. Kto nie powinien jeść jarzębiny?

Zalety jarzębiny doceniano od zawsze – wtedy gdy chemiczne leki nie były jeszcze powszechnie dostępne. Była stosowana w tradycyjnej medycynie ludowej, gdzie wykorzystywano nie tylko jej owoce, ale także liście, kwiaty czy korę. Używano jej jako środek na poprawę apetytu, ale także na przeczyszczenie. Leczono nią reumatyzm czy nerki. Natomiast sok z jarzębiny wykorzystywano jako lek na przeziębienie, chrypę i ból gardła. Również teraz możemy korzystać z jej prozdrowotnych właściwości, zwłaszcza że jest powszechnie dostępne – w lasach czy nawet miejskich parkach. Warto tylko pamiętać, by nie zbierać jej z okolic ruchliwych ulic – warto wybrać tereny jak najmniej zanieczyszczone.

Dlaczego jarzębinę uważa się za niejadalną?

Powodem opinii, że jarzębina jest trująca, jest fakt, że surowe owoce jarzębiny zawierają sorbitol (kwas parasorbowy), który może spowodować biegunkę i wymioty. Surowe owoce są też bardzo kwaśne i gorzkie, co sprawia, że są trudne do zjedzenia. Jednak jarzębina poddana obróbce cieplnej, np. gotowaniu, pieczeniu, przestaje być gorzka i cierpka, a staje się słodka dzięki zawartości cukrów. Natomiast sorbitol zostaje zneutralizowany. Podobnie zadziała na jarzębinę mrożenie.

Jakie wartości odżywcze ma jarzębina?

Podobnie jak inne owoce jarzębina zawiera cenne składniki odżywcze, w tym witaminy, składniki mineralne oraz błonnik rozpuszczalny, czyli pektyny. Owoce jarzębiny zawierają:

  • witaminę C
  • beta-karoten
  • witaminę E
  • witaminy z grupy B
  • witaminę K
  • potas
  • magnez
  • wapń
  • miedź
  • cynk
  • żelazo.

Jakie są zalety prozdrowotne jarzębiny?

Jarzębina ma wiele właściwości prozdrowotnych – wykazały to badania naukowe. Działa przeciwzapalnie, moczopędnie, obniża poziom glukozy we krwi, pomaga przy zaparciach. Jej owoce uzupełniają niedobory witamin i składników mineralnych i chronią przed szkodliwymi wolnymi rodnikami.

Jarzębina wykazuje działanie:

  • antyoksydacyjne
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwgrzybicze
  • lekko przeczyszczające
  • przeciwcukrzycowe.

Jarzębinę wykorzystuje się również w kosmetykach, bo ma korzystny wpływ również na stan skóry. Decydują jej właściwości antybakteryjne i antyoksydacyjne. Dzięki temu sprawdzi się przy pierwszych oznakach starzenia, skórze naczynkowej, a zawartość witamin (A i E) wpłynie na przebarwienia i zwiększy elastyczność skóry.

Jak można jeść jarzębinę?

Z jarzębiny najlepiej przygotować dżem, marmoladę lub konfiturę – gotowanie owoców usunie z niej trujący i niesmaczny sorbitol. Takie przetwory świetnie pasują do mięsa, serów lub po prostu jako dodatek do chleba. Z jarzębiny można też przygotować sok czy syrop – będzie dobrym dodatkiem do herbaty, a witamina C w nim zawarta pomoże podczas przeziębienia. Natomiast z suszonych owoców można przygotowywać napary.

Jarzębina nadaje się też na nalewki alkoholowe. Słynny jarzębiak to właśnie nalewka z jarzębiny.

Kto nie powinien jeść jarzębiny?

Przeciwwskazaniem do spożywania jarzębiny jest też nadwrażliwość na tę roślinę, a także ciężkie choroby układu pokarmowego i nerek. Osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym także nie powinny jeść dużych ilości jarzębiny. Powinny unikać jej kobiety w ciąży i karmiące piersią. Najważniejsze jest jednak, żeby nie jeść jarzębiny na surowo.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Dietetycy.org.pl / M. Fijołek, Atlas dzikich roślin jadalnych, wyd. SBM 2017 / M. Olczyk, A. Geszprych, Rośliny jadalne i lecznicze z rodzaju Sorbus L., Post. Fitoter. 2017; 18(4): 278-28 / H. Różański, Jarząb pospolity – Sorbus aucuparia L. w praktycznej gemmoterapii i floroterapii