Zamknij

Jakie właściwości ma chrzan? Zdziwisz się, jak korzystnie działa na zdrowie

12.04.2022
Aktualizacja: 12.04.2022 15:10

Najczęściej jemy go z okazji świąt, ale chrzan to bardzo niedoceniana przyprawa. Tak naprawdę warto go włączyć do codziennej diety, bo zawarte w nim związki mają nie tylko działanie antybakteryjne, ale także przeciwnowotworowe. Jedzcie chrzan!

Chrzan - jakie ma właściwości zdrowotne?
fot. Shutterstock
  1. Chrzan – co to za warzywo?
  2. Jakie wartości odżywcze ma chrzan?
  3. Jakie właściwości zdrowotne ma chrzan?
  4. Jak stosować chrzan?
  5. Czy jedzenie chrzanu może zaszkodzić?

Chrzan pospolity (Armoracia rusticana) to warzywo korzeniowe z rodziny kapustowatych, w Polsce jest też nazywany warzęchą. Znany jest ze swojego ostrego zapachu i pikantnego smaku i od wieków spożywany jako przyprawa. Największym jego bogactwem są jednak zawarte w nim związki, które mają wiele korzyści zdrowotnych, bo działają antynowotworowo, zwalczają infekcje i choroby układu oddechowego.

Chrzan – co to za warzywo?

Chrzan pochodzi ponoć z Europy Wschodniej. Należy do warzyw krzyżowych, podobnie jak gorczyca, wasabi (chrzan japoński), kapusta, brokuły i jarmuż. Jego długi, biały korzeń po starciu na tarce staje się przyprawą, liście można wykorzystywać np. jako dodatek do kiszenia ogórków. Dużych liści chrzanu używano dawniej do zabezpieczania żywności przed zepsuciem, np. okładano nim osełki masła czy podkładano pod świeżo upieczony chleb. Po przecięciu korzenia enzym rozkłada związek zwany sinigryną na olejek gorczycowy (izotiocyjanian allilu) – to on jest odpowiedzialny za charakterystyczny zapach i smak chrzanu. Ma tak silne działanie, że może podrażniać oczy, nos i gardło.

Chrzan jest często mylony z wasabi, ostrą przyprawą popularną w kuchni japońskiej. Być może dlatego, że „wasabi” w większości japońskich restauracji, to tak naprawdę pasta chrzanowa zmieszana z zielonym barwnikiem spożywczym. Prawdziwy chrzan japoński, czyli wasabi (Wasabia japonica) pochodzi z zupełnie innej rośliny, która ma zielony kolor i ponoć ziemisty smak.

Jakie wartości odżywcze ma chrzan?

Chrzan jest niskokaloryczny – 100 g dostarcza zaledwie 48 kcal, a łyżka stołowa zaledwie 7 kcal (chrzanu zwykle nie spożywa się w dużych ilościach). Zawiera jednak sporo witamin i składników mineralnych, w tym:

  • witaminę A
  • witaminy z grupy B
  • witaminę C, E i K
  • cynk
  • fosfor
  • magnez
  • potas
  • sód
  • wapń
  • żelazo.

Co więcej, to pikantne warzywo jest bogate w różne korzystne dla zdrowia związki roślinne, w tym glukozynolany, które rozkładają się na izotiocyjaniany i mogą chronić przed rakiem, infekcjami i chorobami mózgu.

Jakie właściwości zdrowotne ma chrzan?

Nawet jedzony w niewielkich ilościach chrzan może mieć kilka potencjalnych korzyści zdrowotnych:

  • działa przeciwnowotworowo – glukozynolany i izotiocyjaniany zawarte w korzeniu chrzanu mogą chronić przed rakiem poprzez hamowanie wzrostu komórek nowotworowych, a także wspomaganie ich eliminacji śmierci. Niektóre związki chrzanu, takie jak sinigryna, mogą również działać jako przeciwutleniacze i zwalczać uszkodzenia komórek spowodowane przez wolne rodniki. Inne badania sugerują, że związki zawarte w chrzanie mogą zapobiegać rozwojowi raka okrężnicy, płuc i żołądka.
  • ma właściwości antybakteryjne – izotiocyjanian allilu, olejek uwalniany po przecięciu korzenia chrzanu, ma silne właściwości antybakteryjne. Badania sugerują, że może zwalczać wiele groźnych bakterii, w tym E. coli, H. pylori i salmonellę. W jednym z badań izotiocyjaniany z korzenia chrzanu zabiły sześć rodzajów bakterii jamy ustnej, w innym zapobiegły wzrostowi czterech rodzajów grzybów, które mogą prowadzić do przewlekłych infekcji paznokci.
  • poprawia pracę układu oddechowego – chrzan powoduje pieczenie w zatokach, nosie i gardle, dlatego jest często stosowany w celu łagodzenia objawów przeziębienia i problemów z oddychaniem. Jedno z badań, że suplement zawierający 80 mg suszonego korzenia chrzanu i 200 mg nasturcji był równie skuteczny w leczeniu ostrych infekcji zatok i zapalenia oskrzeli, jak tradycyjny antybiotyk.

Jak stosować chrzan?

Chrzan stosuje się głównie jako przyprawę, najczęściej do mięsa lub ryb. Zazwyczaj spożywa się go w postaci gotowego chrzanu, który przygotowuje się z tartego korzenia, octu, cukru i soli. Popularny jest także sos chrzanowy, do którego dodaje się majonez lub kwaśną śmietanę.

Chrzan jest także sprzedawany w postaci suplementów lub jako składnik herbatek do zaparzania. Jak do tej pory nie ustalono jednak bezpiecznego limitu spożycia chrzanu w tych postaciach, warto więc poradzić się lekarza.

Czy jedzenie chrzanu może zaszkodzić?

Możliwe skutki uboczne spożywania zbyt dużych ilości chrzanu nie są dobrze znane – być może dlatego, że trudno jest zjeść naprawdę dużo tego warzywa. Na pewno jednak należy stosować go oszczędnie, ponieważ chrzan jest bardzo ostry. Zbyt duża ilość tego korzenia może podrażniać jamę ustną, nos i żołądek.

Spożywanie chrzanu może być również uciążliwe dla osób z wrzodami żołądka, problemami trawiennymi lub chorobami zapalnymi jelit. Nie wiadomo też, czy duże ilości chrzanu są bezpieczne dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Healthline.com / Ekologia.pl