Czy picie kawy szkodzi?

07.01.2020 09:37
Czy picie kawy szkodzi?
fot. Shutterstock

Wiele osób nie wyobraża sobie poranka bez kawy. Ten aromatyczny napar działa kojąco, dodaje energii i zwiększa koncentrację, może też chronić przed wieloma schorzeniami. Wciąż jednak pojawiają się głosy, że kawa jest szkodliwa dla organizmu i uzależnia. Zatem: pić czy nie pić? Poniżej kilka istotnych informacji na ten temat.

Na czym polega działanie kawy?

Za pożądane właściwości kawy odpowiada głównie zawarta w niej kofeina, która m.in. przeciwdziała wpływowi adenozyny. Adenozyna to produkt uboczny pracy mózgu – przyłącza się do receptorów, powodując zmęczenie, zwiększone odczuwanie bólu oraz senność. Kofeina zapobiega temu mechanizmowi poprzez blokowanie receptorów adenozyny. Może też wpływać na zwiększenie wydzielania kwasu żołądkowego, częstotliwości skurczów serca, zwiększenie ilości tlenu oraz składników odżywczych dostarczanych do mózgu i mięśni, a także na przedłużenie działania adrenaliny i innych hormonów [1].

Optymalna dawka kofeiny wynosi około 3 mg na kilogram masy ciała. Na zawartość kofeiny wpływ ma zarówno rodzaj użytej kawy, jak i sposób jej parzenia – najwięcej, bo około 65-120 mg w 240 ml znajdziemy jej w kawie parzonej metodą przelewową. Co ciekawe, wysoko w zestawieniu plasuje się też uważana za znacznie słabszą, często dyskredytowana kawa rozpuszczalna (60-80 mg w 240 ml). Pojedyncza porcja espresso (30 ml) zawiera natomiast około 30-50 mg kofeiny.

Kawa – popularne mity

Można wskazać wiele błędnych przekonań na temat kawy. Najwięcej dotyczy niekorzystnych skutków zdrowotnych spożywania tego napoju. Tymczasem jest wręcz odwrotnie – kawa pozytywnie wpływa na zdrowie, a w Piramidzie Zdrowego Żywienia pojawia się jako produkt polecany. Poza kofeiną zawiera m.in. dobroczynne antyoksydanty i polifenole. Nie należy również do produktów, których trzeba unikać w przypadku chorób sercowo-naczyniowych czy nadciśnienia. Z klasycznej kawy nie muszą rezygnować osoby będące na diecie oraz aktywne fizycznie. Kofeina może zmniejszać łaknienie, przyczyniając się tym samym do zmniejszenia ilości przyjmowanych kalorii. Z kolei działanie pobudzające i przeciwbólowe naparu może wpłynąć korzystnie na przebieg treningu. Niesłusznie uważa się też, że kawa wypłukuje magnez z organizmu – choć przyczynia się do zwiększenia strat magnezu wraz z moczem (wykazuje lekkie działanie moczopędne), to jednocześnie dostarcza go znacznie więcej.

Kawa – właściwości prozdrowotne

Kawa wykazuje wiele prozdrowotnych właściwości. Nie tylko zmniejsza ryzyko udaru i choroby wieńcowej, lecz także pozytywnie wpływa na wątrobę, wykazując działanie ochronne. Ponadto regularne picie kawy może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia nowotworów, m.in. gardła, trzonu macicy, prostaty, okrężnicy, gruczołu krokowego, skóry czy właśnie wątroby [2]. Wykazano również, że spożycie 6 filiżanek tego napoju dziennie może znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2.

Czy każdy może pić kawę?

Co ciekawe, kluczową rolę w działaniu kawy na organizm odgrywa... genetyka. Każdy z nas posiada gen produkujący enzym, który odpowiada za rozkład kofeiny. Gen ten może mieć jednak różne warianty, co wpływa na tempo rozkładu kofeiny. Osoby, u których kofeina jest rozkładana wolniej, są bardziej narażone na wysokie ciśnienie przy zwiększonym spożyciu kofeiny. Po kawie mogą odczuwać zdenerwowanie i ból głowy – warto wówczas ograniczyć spożycie tego napoju do ilości, po której nie czują się źle. Picie kawy powinny również ograniczyć (do jednej dziennie) kobiety spodziewające się dziecka, ponieważ wysokie stężenie kofeiny w organizmie ciężarnej utrzymuje się nawet trzy razy dłużej [3]. Picia kawy nie zaleca się osobom cierpiącym na migreny oraz z chorobami przewodu pokarmowego, takimi jak zespół jelita drażliwego, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, refluks czy zgaga – choć badania z tym związane nie są do końca zgodne.

Podsumowanie: Dla większości osób kawa jest nie tylko nieszkodliwa, lecz nawet wykazuje właściwości prozdrowotne. Warto obserwować swój organizm – jeżeli po wypiciu kawy czujemy się źle, lepiej z niej zrezygnować. Jeśli natomiast kawa dodaje nam energii i pozytywnie wpływa na nasze samopoczucie, nie ma sensu odmawiać sobie tej aromatycznej przyjemności!

1.    Cappelletti S, Piacentino D, Sani G, Aromatario M, Caffeine: cognitive and physical performance enhancer or psychoactive drug?,CurrNeuropharmacol. 2015 Jan;13(1):71-88
2.    Wilson KM et al., Coffee consumption and prostate cancer risk and progression in the Health Professionals Follow-up Study. Journal of the National cancer institute, 2011, 103(11):876-84
3.    Nieber K, The Impact of Coffee on Health, Planta Med. 2017 Nov;83(16):1256-1263