Jakie właściwości lecznicze ma borówka brusznica, inaczej borówka czerwona?

13.10.2020
Aktualizacja: 13.10.2020 21:58
Borówka brusznica, borówka czerwona
fot. Shutterstock

Borówka brusznica to roślina, która zawiera wiele cennych dla zdrowia substancji. W medycynie wykorzystuje się przede wszystkim liście brusznicy, natomiast w kuchni owoce brusznicy. Sprawdź, jakie właściwości lecznicze ma ta roślina.

Borówka brusznica – na skróty:

Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea L.), inaczej brusznica lub borówka czerwona,  to niewielka krzewinka występująca w Polsce w lasach iglastych i mieszanych, o kwaśnym podłożu. Roślina ta, dzięki zawartym w sobie substancjom, znalazła zastosowanie ziołolecznictwie, kosmetologii oraz w kuchni. Surowcem farmaceutycznym są nie tylko kuliste, czerwone owoce brusznicy, ale przede wszystkim jej liście.

Liście brusznicy zwykle są zbierane od czerwca do sierpnia, natomiast owoce tej rośliny pojawiają się w sierpniu, ale mogą również pojawić się w październiku lub listopadzie (tzw. powtórny zakwit).

Borówka brusznica – co w sobie zawiera?

Owoce borówki brusznicy zawierają bardzo dużo kwasu L-askorbinowego, a także substancje, które pomagają w regulacji trawienia, w tym błonnik.

Natomiast liście brusznicy zawierają:

  • glikozydy, głównie arbutynę, która wykazuje działanie moczopędne, bakteriobójcze, dezynfekujące drogi moczowe, a także rutynę i hesperydynę, które mają działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i oczyszczające;
  • kwasy organiczne, np. kwas taninowy, który działa przeciwbakteryjnie na niektóre szczepy bakterii, w tym Helicobacter pylori;
  • garbniki – wykazują one działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, ściągające, poprawiają trawienie i zapobiegają biegunkom, zmniejszając płynność stolca;
  • witaminy, w tym witaminę A, witaminę C, witaminy z grupy B,
  • minerały, takie jak potas, żelazo, wapń, fosfor i magnez.

Borówka brusznica – w jakich dolegliwościach pomaga?

Borówka brusznica pomaga:

  • w leczeniu schorzeń układu moczowego, roślina ta (głównie jej liście, w których jest arbutyna) wykazuje działanie moczopędne i antyseptyczne (dezynfekujące), co wspomaga terapię kamicy nerkowej oraz umożliwia ograniczenie rozwoju stanu zapalnego w nerkach czy pęcherzu moczowym;
  • łagodzeniu biegunek lub ich zapobieganiu, roślina ta działa dezynfekująco i bakteriobójczo na florę bakteryjną w przewodzie pokarmowym, a także ściągająco na błony śluzowe i tym samym łagodzi dolegliwości związane ze wzdęciami oraz z biegunką (zawarte w liściach garbniki zmniejszają płynność stolców);
  • zapobieganiu zakażeniom Helicobacter pylori i związanymi z tym wrzodami żołądka i dwunastnicy; okazuje się, że w ekstrakcie wodnym z liści brusznicy, jest kwas taninowy, który działa przeciwbakteryjne, m.in. na H.pylori, a także pomaga usunąć toksyny z żołądka;
  • w regulacji trawienia i w walce z otyłością – udowodniono, że zawarte w tej roślinie polifenole wpływają na aktywność lipazy trzustkowej, czyli enzymu uczestniczącego w trawieniu tłuszczów. Dzięki niemu tłuszcze są wydalane w niezmienionej postaci przez organizm, mniejsza ilość jest wchłania się do krwi, mniej tłuszczy jest też magazynowych w formie tkanki tłuszczowej, po spożytym posiłku nie ma uczucia ciężkości;
  • w rozjaśnianiu zmian pigmentacyjnych oraz skóry, zawdzięcza to arbutynie,  która hamuje syntezę melaniny, od której zależne jest zabarwienie skóry;
  • uszczelnianiu i wzmacnianiu naczyń włosowatych – zawarte w liściach brusznicy związki zmniejszają stan zapalny naczyń włosowatych,
  • w zapobieganiu cukrzycy – roślina ta ma działanie hipoglikemiczne, pomaga stymulować wytwarzanie insuliny w organizmie, co pomaga spowolnić wchłanianie cukru w krwiobiegu;
  • poprawie funkcjonowania mózgu, bo zawarte w brusznicy witaminy C i A są silnymi przeciwutleniaczami, które zapobiegają uszkodzeniom oksydacyjnym komórek neurologicznych spowodowanych wolnymi rodnikami.

Ważne

Owoce borówki brusznicy można jeść na surowo (ale są one kwaśno-gorzkawe i raczej nie można ich spożywać w dużych ilościach), lub w formie przetworzonej, np. w postaci dżemów, galaretek, nalewek czy naparów. Owoc brusznicy może też być stosowany jako konserwant, który wydłuża trwałość żywności. Zawiera bowiem naturalny kwas benzoesowy (znany jako E210).

Borówka brusznica – przeciwwskazania

Borówka brusznica, jeśli jest stosowana zbyt długo i w zbyt dużych dawkach, może niekorzystnie wpłynąć na organizm człowieka. Nie zaleca się jej zażywania (czy to w postaci naparu, czy tabletek etc.) dłużej niż przez kilka dni. U osób, które przedawkują wyciągi z tej rośliny, mogą pojawić się wymioty lub nudności, skurcze żołądka i jelit, podrażenienie i ból żołądka. Wyciągów z brusznicy nie należy podawać dzieciom poniżej 12. roku życia.

Źródła:
"Berry polyphenols inhibit pancreatic lipase activity in vitro",  G. J. McDougall , N. N. Kulkarni, D. Stewart, Food Chemistry 115, 2009
"Aktywność antyoksydacyjna owoców leśnych", Anna Witkowska, Małgorzata E. Zujko, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2009