Borowiki: 6 powodów, dla których warto jeść te grzyby

17.09.2020
Aktualizacja: 17.09.2020 11:33
Borowiki: jak rozpoznać borowika?
fot. Shutterstock

Borowiki to bardzo popularne grzyby powszechnie występujące w lasach liściastych. Wyróżnia się ponad 40 odmian borowików, połowę z nich można znaleźć w Polsce. Jak rozpoznać borowika i jakich dostarczają wartości odżywczych?

  • Borowiki to grzyby niskokaloryczne,  dostarczają sporą ilość białka, błonnika i żelaza.
  • Borowik charakteryzuje się mięsistymi owocnikami, gąbczastym kapeluszem, grubym brązowym trzonem. Spód kapelusza jest kremowy.

Borowiki to grzyby, które są bogate w żelazo, błonnik, przeciwutleniacze i białko. Dostarczają wiele zdrowotnych korzyści, wspomagają m.in. układ pokarmowy, sprzyjają odchudzaniu, zmniejszają stan zapalny, a nawet niszczą komórki raka okrężnicy.

Borowiki: charakterystyka grzybów

Borowiki pochodzą od rodzaju grzyba, który tworzy symbiotyczny związek z drzewami. Zimą tkanka grzybowa owinięta jest wokół korzeni drzewa, następnie latem i jesienią na powierzchni ziemi wytwarzane są ich zarodniki. Charakteryzują się grubym, białym trzonem i ciemnobrązowym, mięsistym kapeluszem. 

Spotkać można różne odmiany borowików - w tym niejadalne i trujące. Niejadalne borowiki są zazwyczaj niesmaczne i mogą wywołać zatrucie pokarmowe, trujące działają toksycznie na układ nerwowy. Wśród rodzajów borowików nie ma grzybów śmiertelnie trujących i uszkadzających organy wewnętrzne, mimo to samo zatrucie borowikiem szatańskim wymaga hospitalizacji.

Borowiki pomagają w:

  • utracie wagi,
  • zmniejszają stan zapalny,
  • zabijają komórki raka okrężnicy,
  • funkcjonowaniu komórek ciała,
  • wspomagają pracę układu pokarmowego,
  • dostarczają białko.

1. Borowiki pomagają w utracie wagi

Duża zawartość błonnika, zawartego w borowikach sprawia, że po ich zjedzeniu, na długo pozostajemy syci.  Dodatkowo zawarte w tych grzybach białko może pomóc w utracie wagi na kilka innych sposobów. Obniża poziom niektórych hormonów stymulujących głód, takich jak grelina, zwiększa metabolizm i zmniejsza spożycie kalorii.

Białko potrzebuje do strawienia więcej kalorii niż węglowodany lub tłuszcze, co oznacza, że spożywając pokarmy wysokobiałkowe, takie jak borowiki, otrzymujesz mniejszą ilość użytecznych kalorii niż w przypadku innych produktów spożywczych. 

2. Borowiki zmniejszają stan zapalny w organizmie 

Przewlekłe zapalenie wiąże się z wieloma problemami zdrowotnymi, od reumatoidalnego zapalenia stawów i astmy po chorobę wrzodową. Niektóre badania wykazały, że borowiki mogą mieć silne właściwości przeciwzapalne.

Badanie na zwierzętach z 2016 roku opublikowane w „American Journal of Translational Research” udowodniło, że regularne spożywanie borowików pomaga m.in. w leczeniu astmy. Eksperyment wykonano na myszach, które leczono ekstraktem z borowików. Okazało  się, że zmniejsza on markery zapalenia, a także odpowiedź zapalną związaną z astmą.

3. Borowiki redukują komórki raka okrężnicy

Jedną z największych zalet borowików jest ich potencjalny wpływ na raka okrężnicy. Sporo badań udowodniło, że te grzyby pokonują komórki rakowe.

Badanie opublikowane w czasopiśmie  „Food&Function” wykazało, że ekstrakt z borowików wywoływać śmierć komórek raka okrężnicy w ludzkich komórkach. Inne badania przyniosły podobne wyniki. Jak się okazało to związki znajdujące się w borowikach mogą blokować wzrost i rozprzestrzenianie się komórek raka okrężnicy. Ponadto borowiki to pokarm bogaty w błonnik, który chroni przed rakiem jelita grubego

4. Borowiki zawierają przeciwutleniacze, które chronią komórki w ciele

Borowiki są bogate w przeciwutleniacze, czyli związki, które neutralizują wolne rodniki i zapobiegają uszkodzeniom komórek. Badania przeprowadzone w Polsce wykazały, że borowiki są bogate w wiele rodzajów przeciwutleniaczy, w tym beta-karoten, kwas askorbinowy i likopen.

Przeciwutleniacze zmniejszają stres oksydacyjny związany z gromadzeniem się wolnych rodników, a także ryzyko niektórych chorób, takich jak choroby zapalne, choroby serca i rak.

Inne produkty o wysokiej zawartości przeciwutleniaczy to jagody, karczochy, gorzka czekolada i fasola.

5. Borowiki wspomagają pracę układu pokarmowego

Dzięki wysokiej zawartości błonnika borowiki wpływają na zdrowie układu pokarmowego i zapobiegają zaparciom. Zwiększone spożycie błonnika pokarmowego może przynieść korzyści w przypadku kilku schorzeń wpływających na układ pokarmowy, w tym refluksu żołądkowo-przełykowego, zapalenia uchyłków i choroby wrzodowej.

6. Borowiki to dobre źródło białka

Zaledwie 30 g suszonych borowików zawiera 7 g białka, co pokrywa sporą część jego dziennego zapotrzebowania. Uzyskanie wystarczającej ilości białka z pokarmów, takich jak borowiki, jest niezbędne dla wielu aspektów zdrowia, od utrzymania masy mięśniowej po budowę i naprawę tkanek. Białko może również pomóc w utrzymaniu wagi, prawidłowego poziomu cukru we krwi oraz pracy mózgu i serca.

Oprócz borowików, źródłami białka są: mięso, drób, owoce morza, rośliny strączkowe, jajka i orzechy.

Gdzie szukać borowików?

Świeże borowiki są dostępne latem i jesienią, można je znaleźć w glebie wokół drzew, zwłaszcza buków i brzóz.  Szukaj grzybów, które są twarde i nieuszkodzone i unikaj tych z małymi dziurkami, które mogą wskazywać na obecność robaków. Sprawdzaj, czy są pod kapeluszem. Zwróć uwagę na występowanie czarnych plam lub ciemnozielonego koloru, to może wskazywać na to, że grzyby prawdopodobnie są już przejrzałe.

Pamiętaj, aby wytrzeć wszelkie zabrudzenia, użyć do tego wilgotnej szmatki lub ręcznika papierowego. Unikaj mycia bezpośrednio w gorącej wodzie.

Borowiki: kiedy należy unikać tych grzybów?

Borowiki mogą wywoływać u niektórych osób reakcję alergiczną. Jeśli po spożyciu borowików wystąpią jakiekolwiek niepożądane skutki uboczne, natychmiast zgłoś objawy lekarzowi.

Unikaj jedzenia borowików na surowo, ponieważ mogą podrażniać żołądek. Zwróć uwagę również na to, że łodygi grzybów czasami zawierają robaki. Jeśli wysuszysz grzyby, robaki wypadną podczas tego procesu.

Zachowaj też ostrożność podczas ich zbierania. Unikaj tych, które występują w pobliżu terenów przemysłowych, autostrad lub torów kolejowych. To niebezpieczne, ze względu na metale ciężkie i toksyny, które mogą gromadzić się w grzybach i powodować problemy zdrowotne. 

W większości przypadków borowiki są smacznym i pożywnym dodatkiem do diety, którym można się delektować przy minimalnym ryzyku wystąpienia skutków ubocznych.

Borowiki w kuchni

Świeże borowiki są często grillowane lub pieczone. Można je dodać do makaronu borowikowego, risotto, zapiekanki. Z suszonych borowików i grzybów w puszkach można przygotować sos borowikowy, a także zupy lub gulasze. Pamiętaj, aby przed użyciem namoczyć suszone grzyby przez 20 minut, aby stały się miękkie. 

28 g suszonych borowików zawiera około:

  • 105 kalorii,
  • 14 g węglowodanów,
  • 7 g białka
  • 0 g tłuszczu
  • 7 g błonnika pokarmowego
  • 5 mg żelaza.

Źródło: draxe.com ; foodthesis.com

Przeczytaj: Najdroższe grzyby świata: czy są też najzdrowsze? Przegląd 9 gatunków