Masz zespół jelita drażliwego i problem z zaparciami? Sprawdź, co należy jeść

20.11.2020
Aktualizacja: 20.11.2020 12:57
Masz zespół jelita drażliwego i problem z zaparciami? Sprawdź, co należy jeść
fot. Shutterstock

Zespół jelita drażliwego, zwłaszcza jej postać z zaparciami, to choroba, która uprzykrza życie. Dowiedz się, co jeść, by nie mieć problemów z wypróżnianiem. Jakie produkty są zalecane, a jakie przeciwwskazane.

Zespół jelita drażliwego (IBS, irritable bowel syndrome) to częsta i niestety nawracająca choroba, która istotnie pogarsza jakość życia osób nią dotkniętych. Przyczyny tej choroby są złożone i nie do końca rozpoznane. Zespół jelita drażliwego charakteryzuje się nawracającymi bólami brzucha związanymi z defekacją, zmianą rytmu wypróżnień i/lub zmianą konsystencji stolca. Ze względu na te dolegliwości wyróżnia się trzy postacie tej choroby: biegunkową,  zaparciową oraz bólowo-wzdęciową (inaczej mieszaną). W tym artykule omówimy zalecenia dietetyczne dla zespołu jelita drażliwego postaci zaparciowej.

Dieta zespół jelita drażliwego – dieta:

W przypadku IBS z przewagą zaparcia stolec (IBS-C, z ang. constipation predomintant irritable bowel syndrome) jest twardy lub grudkowaty, a wypróżnienia występują rzadziej niż 3 razy w tygodniu i wymagają wysiłku. Chorzy z tym typem zespołu jelita chorego skarżą się na ból brzucha oraz dyskomfort związany z wypróżnianiem.

Zespół jelita drażliwego postać zaparciowa - ogólne zalecenia dietetyczne

Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS) w postaci zaparciowej musi być dietą wysokobłonnikową, ponieważ błonnik pokarmowy przyspiesza przemieszczanie się treści pokarmowej w jelitach, a tym samym ułatwia oddawanie stolca i poprawia rytm wypróżnień poprzez nasilenie fermentacji oraz zwiększenie ilości wody w dolnym odcinku przewodu pokarmowego. Jednak u niektórych osób produkty bogate w błonnik mogą wywoływać wzdęcia, dlatego menu najlepiej byłoby układać pod okiem dietetyka, który weźmie pod uwagę nasze indywidualne preferencje i uwarunkowania fizjologiczne. Do każdego posiłku zaleca się przynajmniej jednej porcji żywności o wysokiej zawartości błonnika rozpuszczalnego (np. owoce, warzywa psyllium).

– Zwiększanie ilości błonnika można rozpocząć od warzyw gotowanych, a jeśli są dobrze tolerowane, kontynuować wprowadzanie warzyw surowych. Nie zaleca się spożywania dużych ilości błonnika pokarmowego w jednym posiłku, ani gwałtowne zwiększenie jego ilości w całodziennej diecie – zaleca dr. inż. Danuta Gajewska.

W diecie osób chorych na zespół jelita drażliwego z przewagą zaparć istotne jest także odpowiednie nawodnienie organizmu. Zaleca się picie dużych ilości wody (8-10 szklanek), a także różnego rodzaju herbat, soków (np. z suszonych śliwek) oraz napojów mlecznych.

Posiłki powinny być przygotowywane na wodzie lub na parze, a także pieczone w pergaminie lub folii aluminiowej.

Zespół jelita drażliwego postać zaparciowa - co można jeść?

Urozmaicone produkty ze wszystkich grup, np. pieczywo pełnoziarniste, ryż brązowy, grube kasze, płatki zbożowe, owoce (świeże i suszone) warzywa, a także nasiona i orzechy, jeśli oczywiście są dobrze tolerowane.

Grupy produktów Produkty zalecane
Napoje Woda (niegazowana), herbata (ale nie mocna), soki, napoje mleczne, mleko sojowe, ryżowe, owsiane
Produkty zbożowe Prodykty pełnoziarniste: pieczywo, kasze, makarony, płatki i otręby zbożowe, jęczmień, owies
Mleko i produkty mleczne Twarożki, jogurty, kefiry, maślanki, koktajle mleczne
Mięso, drób, ryby Chude, np. kurczak, indyk, chude ryby (np. dorsz), chude wędliny (pieczone lub gotowane, duszone)
Tłuszcze Masło i margaryny miękkie wysokiej jakości, oleje roślinne
Warzywa Zielony groszek, dynia, ziemniaki, pasternak, okra, bakłażan, gotowane warzywa: marchew, zielony groszek, szpinak, jarmuż, siemię lniane.
Owoce Świeże, suszone, w postaci sałatek, przecierów itp. w zależności od indywidualnej tolerancji, np. mandarynki, pomarańcze, grejpfruty, klementynki, truskawki, maliny, banany, awokado, borówki.
Przyprawy Przyprawy łagodne, np. cynamon, sok z cytryny, koperek, bazylia, majeranek

Zespół jelita drażliwego postać zaparciowa - co można jeść?

W diecie dedykowane zespołowi jelita drażliwego przeciwwskazane są przede wszystkim produkty wzdymające (np. świeże pieczywo, warzywa kapustne i strączkowe), zawierające garbniki (np. mocna herbata, kakao, kawa ziarnista, czekolada) oraz ciężkostrawne (np. smażone jajka, mięso czerwone, sery żółte i pleśniowe). 

Grupy produktów Produkty przeciwwskazane
Napoje Napoje gazowane, słodzone, kakao, alkohol
Produkty zbożowe Chleb świeży, pszenny, bułki, tosty, biszkopty, makarony pszenne, ryż biały
Mleko i produkty mleczne Sery żółte i pleśniowe, tłuste mleko, tłusty twaróg
Mięso, drób, ryby Tłuste gatunki mięsa, tłuste wędliny, mięsa smażone. Zaleca się unikanie smażonych jaj.
Tłuszcze Smalec, śmietana, margaryny twarde
Warzywa Marynowane, zasmażane, warzywa kapustne, cebulowe i strączkowe (m.in. groch, fasola, gotowana kapusta, kalafiory, świeże ogórki)
Owoce W zależności od indywidualnej tolerancji (ale ostrożność trzeba zachować w przypadku jabłka, brzoskwinie, śliwki, nektarynki, gruszki, mango, morele, czereśnie)
Przyprawy Przyprawy ostre, takie jak ocet, chilli, pieprz

Przykładowe menu dla chorych z IBS-C

Przykładowe menu dla osób z zespołem jelita drażliwego postać zaparciowa (ułożone przez dr inż. Danutę Gajewską)

  • Śniadanie: owsianka z malinami i cynamonem, słaba herbata
  • Drugie śniadanie: grahamka z twarogiem i papryką, koktajl mleczny z truskawakami
  • Obiad: zupa pomidorowa, pieczony indyk, ziemniaki w mundurkach, gotowana marchewka z groszkiem, słaba herbata
  • Podwieczorek: sałatka owocowa z orzechami włoskimi i migdałami, kefir, woda
  • Kolacja: chleb pełnoziarnisty z masłem, polędwicą i sałatką z sałaty, papryki i pomidora, herbata malinowa

Źródło:

  • "Zalecenia dietetyczne dla pacjentów z zespołem jelita drażliwego (IBS)" opracowane przez dr inż. Danutę Gajewską, Polskie Towarzystwo Dietetyki
  • "Zespół jelita drażliwego w świetle najnowszych wytycznych", Krystian Adrych z Katedry i Kliniki Gastroenterologii i Hepatologii, Gdański Uniwersytet Medyczny

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.