Zamknij

Kapsaicyna – cudowny składnik papryczki chili. Jak wpływa na zdrowie?

09.09.2021
Aktualizacja: 12.10.2021 14:32
Kapsaicyna - leczniczy składnik chili
fot. Shutterstock

Kapsaicyna to substancja, która odpowiada za pikantny smak ostrych papryczek, w tym chili czy habanero. Ma ona też działania prozdrowotne, dlatego stosuje się ją nie tylko w farmaceutykach, ale także w kosmetykach. Kapsaicyna może korzystnie wpływać na zdrowie, ale… pod pewnymi warunkami.

  1. Czym jest kapsaicyna?
  2. Jakie działanie ma kapsaicyna?
  3. Kapsaicyna – wpływ na odchudzanie
  4. Kapsaicyna może obniżać ciśnienie krwi
  5. Kapsaicyna ma działanie przeciwbólowe
  6. Kapsaicyna chroni żołądek
  7. Czy kapsaicyna ma działania niepożądane?

O tym, że ostre papryczki i pikantne przyprawy przyspieszają metabolizm, wie pewnie większość osób, która szukała sposobów na zrzucenie nadmiaru kilogramów. Za takie działanie tych produktów odpowiada właśnie kapsaicyna. Substancja ta ma jednak także inne działanie na organizm człowieka. I są one pozytywne, ale tylko pod warunkiem, że zostaną użyte w odpowiedniej ilości – tutaj zasada: im więcej, tym lepiej, nie działa.

Czym jest kapsaicyna?

Kapsaicyna jest naturalną substancją, alkaloidem, który jest składnikiem aktywnym roślin z rodzaju pieprzowców (Capsicum) – zawierają ją różne gatunki papryk z tej rodziny. W naturze jej rolą jest odstraszanie zwierząt roślinożernych. Ma niezwykle ostry smak. W odpowiednich stężeniach może mieć pozytywny wpływ na zdrowie.

Pomysł natury (na odstraszanie roślinożerców) wykorzystywali już Indianie, którzy używali wysuszonych i sproszkowanych papryk chili jako oślepiającego na krótki czas środka bojowego. Poza tym już 7000 lat p.n.e. używano ich zarówno w kulinariach, jak i w medycynie ludowej, by łagodzić bólu zębów. Tradycyjnie owoce i liście papryk chili są używane w przypadku wysypek i bólów skórnych we wschodniej Nikaragui. Powszechnie chili znana jest najlepiej jako bardzo ostra przyprawa.

Jakie działanie ma kapsaicyna?

Zawartość kapsaicyny w papryczkach z rodzaju Capsicum determinuje ich ostry smak – im więcej kapsaicyny, tym są one bardziej pikantne. Wykazano, że kapsaicyna ma pozytywny wpływ na ludzki organizm. Wykazuje działanie:

  • przeciwbólowe
  • drażniące
  • zmniejszające masę ciała
  • antyoksydacyjne
  • przeciwbakteryjne
  • termoregulacyjne.

Substancja ta ma też działanie antyoksydacyjne, obniżające ciśnienie krwi oraz przeciwdrobnoustrojowe. Istnieją również badania, które dowodzą, że ma ona wpływ na rozwój nowotworów (może być skuteczna w ich leczeniu, ale to działanie jest silne uzależnione od dawki) oraz funkcjonowanie przewodu pokarmowego (działanie ochronne na śluzówkę żołądka).

Co ciekawe, drażniące (odstraszające) działanie kapsaicyny jest wykorzystywane w gazach stosowanych przy pacyfikacjach ulicznych (kapsaicyna jest ich składnikiem), a także w środkach ochrony roślin czy repelentach jako środek odstraszający owady.

Ważne!

Kapsaicyna to substancja, która nie rozpuszcza się w wodzie, lecz w tłuszczach i etanolu. Aby zneutralizować pieczenie w jamie ustnej po spożyciu pikantnej potrawy, najlepiej wypić szklankę tłustego mleka, przepłukać usta olejem roślinnym lub… alkoholem.

Kapsaicyna – wpływ na odchudzanie

W badaniach naukowych stwierdzono, że kapsaicyna ma działanie odchudzające. Mechanizm zmniejszania masy ciała polega na tym, że przyspiesza ona spalanie tłuszczów, zwiększa temperaturę ciała, zwiększając metabolizm (ale tylko spożywany regularnie, bo kapsaicyna przyjęta jednorazowo powoduje obniżenie temperatury ciała i spowolnienie metabolizmu), a także zmniejsza apetyt.

Kapsaicyna może obniżać ciśnienie krwi

Próby na zwierzętach wykazały łagodny efekt obniżania zbyt wysokiego ciśnienia krwi. Lecznicze działanie tej substancji to również redukowanie stresu oksydacyjnego, co spowalnia postęp procesów miażdżycowych i zmniejsza ryzyko zawału serca.

Kapsaicyna ma działanie przeciwbólowe

Działanie przeciwbólowe kapsaicyny polega na tym, że substancja ta wyłącza działanie receptorów, których rolą jest wywoływanie wrażenia bólu w odpowiedzi na m.in. temperaturę powyżej 43 st. C oraz silnie kwaśne pH cieczy.

Kapsaicyna chroni żołądek

Choć w zapobieganiu większości chorób układu pokarmowego obowiązuje zasada unikania ostrych potraw w diecie, to wyniki badań naukowych wskazują, że kapsaicyna może działać ochronnie na przewód pokarmowy i zapobiegać m.in. chorobie wrzodowej żołądka. Regularne stosowanie małych dawek kapsaicyny u zdrowych ludzi zmniejszało ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka, których powodem było zwiększone spożycie etanolu czy przyjmowanie aspiryny.

Czy kapsaicyna ma działania niepożądane?

Kapsaicyna w dużych dawkach ma działanie drażniące i pobudza receptory bólu. Możliwe jest więc oparzenie kapsaicyną np. skóry. Kapsaicyna powoduje też podrażnienie oczu i otwartych ran, a w dużych dawkach podrażnienie śluzówki przewodu pokarmowego.

Istnieje także ryzyko śmiertelnego zatrucia kapsaicyną w wyniku paraliżu oddechowego. Za dawkę śmiertelną uznaje się ilość od 56 do 512 mg/kg masy ciała. Kapsaicyna w wysokim stężeniu jest substancją neurotoksyczną, która zaburza rozwój układu nerwowego i może uszkadzać neurony.

Okazuje się więc, że kapsaicyna w małych dawkach ma działanie lecznicze, natomiast w dużych szkodzi, a nawet może być śmiertelna.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródła: T. Pieńko, Kapsaicyna – właściwości, zastosowania i perspektywy. Biuletyn Wydz. Farm. WUM, 2013, 2: 11–17 / Doz.pl /Wylecz.to