Dieta w cukrzycy. Niektóre zalecenia Cię zaskoczą

18.02.2019
Aktualizacja: 19.03.2019 12:17
Dieta cukrzycowa
fot. Shutterstock

Surowa marchewka tak, gotowana nie. Pomarańcza – jak najbardziej, sok pomarańczowy – już niekoniecznie. Sprawdź, co jeść i w jakiej formie, żeby utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi, chorując na cukrzycę.

Chorzy na cukrzycę typu 1. powinni przestrzegać prawidłowo zbilansowanej diety oraz unikać spożywania węglowodanów prostych, a insulinoterapia powinna być dostosowana do ich nawyków żywieniowych. W cukrzycy typu 2. podstawowym zadaniem jest nie tylko utrzymanie dobrej kontroli stężenia glukozy we krwi pacjenta, ale także pożądanej masy ciała. Co ważne, dieta zastosowana w stanie przedcukrzycowym lub w pierwszych latach pojawienia się cukrzycy typu 2. może nawet przyczynić się do cofnięcia się objawów choroby.

Dieta cukrzycowa – zasady

Zgodnie z oficjalnym stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego „Zalecania kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę”: celem leczenia dietetycznego chorych na cukrzycę jest utrzymywanie prawidłowego stężenia w surowicy krwi, prawidłowego poziomu stężenia lipidów i lipoprotein, prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi oraz prawidłowej masy ciała.

Autorzy raportu podkreślają, że nie ma diety uniwersalnej dla wszystkich diabetyków, ale wszyscy chorzy na cukrzycę powinni zwrócić uwagę na wielkość porcji oraz na ilość węglowodanów w całej diecie i w poszczególnych posiłkach.

Najlepiej jeść pięć dobrze zbilansowanych posiłków dziennie. Węglowodany powinny stanowić 45 proc. całkowitej ilości energii, z czego główne źródło powinny stanowić pełnoziarniste produkty zbożowe, zwłaszcza o niskim indeksie glikemicznym (< 55 IG).

Podstawowe ograniczenie dotyczy węglowodanów prostych (jedno- i dwucukrów), których spożywanie chory powinien ograniczyć do minimum.

Eksperci rekomendują także ograniczenie cukrów dodanych, których źródłem są przede wszystkim słodycze. Słodziki mogą być stosowane w dawkach zalecanych przez producenta, nie zaleca się natomiast stosowania fruktozy jako zamiennika cukru.

Minimalna dzienna podaż błonnika pokarmowego powinna wynosić 25 g lub 15 g/1000 kcal diety.

Udział tłuszczu w diecie powinien być taki jak w diecie osób zdrowych i może wahać się od 25 proc. do 40 proc. wartości energetycznej diety. Zawartość cholesterolu nie powinna przekraczać 300 mg na dobę. Należy maksymalnie ograniczyć spożycie izomerów trans kwasów tłuszczowych.

U większości chorych na cukrzycę, podobnie jak w populacji ogólnej, udział energii pochodzącej z białka w diecie powinien wynosić 15–20 proc.

Ilość soli pochodzącej ze wszystkich źródeł nie powinna przekraczać 5 g na dobę.

Dieta cukrzycowa – zakazane produkty

W układaniu codziennej diety warto posiłkować się indeksem glikemicznym (IG) poszczególnych produktów. Określa on procentowo szybkość zwiększenia stężenia glukozy we krwi po spożyciu produktów w porównaniu z glukozą (IG=100).

Produkty o niskim indeksie glikemicznym (poniżej 50) należy jeść codziennie. Produkty o średnim indeksie glikemicznym (50-70) jemy od czasu do czasu. Produktów o wysokim indeksie glikemicznym (powyżej 70) należy unikać.

Warto wiedzieć, że indeks glikemiczny (IG) zależy nie tylko od ilości i rodzaju węglowodanów, ale także od metod przetwarzania żywności. Im produkt bardziej rozdrobniony lub rozgotowany, tym większy jest indeks glikemiczny. Surowa marchewka ma mały IG, a gotowana – duży. Surowe owoce mają mały IG, a soki z nich zrobione – duży. Dlatego też ograniczenie związane z podażą cukrów prostych dotyczy nie tylko słodyczy i miodu, ale także soków owocowych.

Co ciekawe, jeśli już rozgotowaliśmy ziemniaki, lepiej zjeść je z chudym mięsem i sałatą niż same. Szybko strawione spowodują gwałtowny skok stężenia glukozy we krwi. Spożywając je ze spowalniającymi trawienie białkiem, tłuszczami i błonnikiem, możemy sprawić, że cały posiłek będzie miał niższy indeks glikemiczny.

Produkty o dużym indeksie glikemicznym, których na pewno warto unikać:

  • daktyle suszone – 103,
  • bagietka – 95,
  • ryż dmuchany – 87,
  • naleśniki – 85,
  • pieczone ziemniaki – 85,
  • słone precelki – 83,
  • ziemniaki gotowane w mundurkach – 78,
  • frytki – 75,
  • dynia – 75,
  • rzepa – 72,
  • arbuz – 72,
  • popcorn – 72,
  • chleb pszenny – 70,
  • ziarno kukurydzy – 69,
  • zielony groszek z puszki – 66,
  • ziemniaki gotowane – 65,
  • kuskus – 65,
  • ryż biały gotowany – 64,
  • burak – 64,
  • rodzynki – 64,
  • czarna fasola – 64,
  • chrupki kukurydziane – 63,
  • bataty – 61.

Na koniec informacja dla tych, co w nałogu:

  • biała czekolada – 44,
  • mleczna czekolada – 43,
  • gorzka czekolada – 22.

Źródło: „Zalecania kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę“, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna 1/2018; mp.pl