Dieta Specyficznych Węglowodanów – sprawdź, co to takiego!

22.09.2019
Aktualizacja: 23.09.2019 11:03
Dieta Specyficznych Węglowodanów

Dieta Specyficznych Węglowodanów (SCD; Specific Carbohydrate Diet) to bardzo restrykcyjny plan dietetyczny, który eliminuje z jadłospisu większość węglowodanów. Sprawdź, kiedy się ją stosuje i na czym polega.

Dieta specyficznych węglowodanów została pierwotnie opracowana przez gastroenterologa dziecięcego, Sidneya Haasa, w 1951 roku i miała być przeznaczona dla osób cierpiących na celiakię. Zyskała ona jednak na popularności dużo później, kiedy to w 1987 r. biochemiczka Elaine Gottschall opublikowała książkę na jej temat. Gottschall rzuciła nowe światło na wskazania do stosowania tej diety. Na przypadku swojej córki, u której zdiagnozowano wrzodziejące zapalenie jelita grubego, Elaine zauważyła znaczną poprawę stanu zdrowia dziecka po stosowaniu diety SCD.

W jakich jednostkach chorobowych stosuje się SCD?

Dieta SCD zalecana jest w stosowaniu różnych zaburzeń przewodu pokarmowego, takich jak:

Nadal jednak nie ma wielu dowodów naukowych na działanie diety SCD w wyżej wymienionych chorobach. Ze względu na duże restrykcje żywieniowe dieta ta niesie za sobą duże ryzyko niedoborów pokarmowych. Co więcej, w ostatnich latach na rynku pojawiły się diety, które wydają się bardziej odpowiednie. W leczeniu objawowym zespołu jelita drażliwego zaleca się obecnie stosowanie diety FODMAP. Dieta w nieswoistych chorobach zapalnych jelit dalej jest opracowywana, jednak opiera się w dużej mierze na preparatach przemysłowych. W celiakii wystarczy natomiast stosować mniej restrykcyjną dietę bezglutenową.

Jak działa dieta SCD?

Istnieje niewielka ilość dowodów naukowych na to, że dieta SCD jest faktycznie skuteczna. Większość z nich dotyczy stosowania tej diety w nieswoistych chorobach zapalnych jelit, które utrudniają trawienie i wchłanianie składników odżywczych z pożywienia. Podstawową teorią stojącą za dietą SCD jest hipoteza, że węglowodany złożone stymulują u osób cierpiących na IBD przerost mikroflory jelitowej w jelicie cienkim. Wraz ze wzrostem mikroflory dochodzi do wytwarzania produktów ubocznych, które promują stany zapalne i ostatecznie prowadzą do zmniejszonego wchłaniania składników odżywczych w przewodzie pokarmowym. Twórcy diety SCD twierdzą, że poprzez wyeliminowanie wszystkich źródeł pokarmowych zawierających węglowodany złożone dochodzi do hamowania wzrostu tych bakterii i przywrócenia funkcji trawiennych. Chociaż wiele węglowodanów jest zabronionych, plan diety SCD pozwala na spożywanie węglowodanów prostych, ponieważ przewód pokarmowy wchłania je łatwiej.

Zasady diety SCD

Zasady diety SCD są bardzo restrykcyjne. Wszystkie ograniczenia dotyczą węglowodanów, a więc przede wszystkim produktów zbożowych. Dieta dopuszcza spożywanie pokarmów węglowodanowych składających się wyłącznie z monosacharydów (cukrów prostych) i wyklucza disacharydy (dwucukry) i większość polisacharydów (wielocukrów, również skrobi). W praktyce oznacza to rezygnację ze wszystkich produktów zbożowych oraz większości produktów mlecznych. SCD dopuszcza natomiast spożywanie węglowodanów prostych, czyli monosacharydów. Oznacza to, że można spożywać prawie wszystkie owoce, warzywa zawierające więcej amylozy niż amylopektyny oraz miód. W diecie dozwolone są również orzechy, mąki pochodzenia orzechowego, twaróg, mięso, jajka, masła i oleje. Ważnym elementem diety SCD są produkty fermentowane, ze względu na zawartość pro biotycznych bakterii. Przede wszystkim zaleca się jogurty naturalne (jako produkt fermentowany nie zawierają one laktozy).

Produkty dozwolone

  • Warzywa: świeże lub mrożone warzywa, dynia, szparagi, awokado, buraki, rzepa, brokuły, brukselka, kapusta, kapary, marchew, kalafior, seler, cukinia, ogórki, bakłażan, czosnek, imbir, jarmuż, por, oliwki, cebula, papryka, pietruszka, pasternak, kiszona kapusta, szpinak, pomidory 
  • Owoce: świeże lub mrożone, lub suszone owoce bez żadnych dodatków, jabłka, morele, banany, jagody, melon, czereśnie, kokos, daktyle, figi, grapefruit, winogrona, kiwi, cytryny, limonki, mango, nektarynki, pomarańcza, papaja, marakuja, brzoskwinie, ananas, śliwki, rodzynki, rabarbar, mandarynki, arbuz
  • Nabiał i jego zamienniki: sery żółte, sery pleśniowe, masło, mleko kokosowe, mleko migdałowe, domowy jogurt naturalny 
  • Produkty białkowe: mięso, ryby, owoce morza, jaja, fasola, soczewica, groch, bób
  • Produkty zbożowe: -
  • Napoje: cydr jabłkowy, burbon, wódka, whisky, wino, kawa, sok żurawinowy bez cukru, zielona herbata, sok pomarańczowy 100%, mięta, herbata
  • Słodycze: miód
  • Orzechy i nasiona: migdały, orzechy brazylijskie, orzechy nerkowca, orzechy laskowe, macadamia, orzeszki ziemne, pekany, orzeszki piniowe, pistacje, orzechy włoskie, naturalne masło orzechowe 
  • Inne: aspartam, oleje, grzyby, ocet, wasabi

Produkty zabronione

  • Warzywa: warzywa z puszki, kukurydza, okra, ziemniaki, bataty 
  • Owoce: owoce z puszki, plantany 
  • Nabiał i jego zamienniki: mleko krowie, maślanka, ser kozi, serek wiejski, serki do smarowania, ser feta, kefir, mozzarella, ricotta, śmietana, mleko sojowe, tofu
  • Produkty białkowe: mięso i ryby z niedozwolonymi dodatkami (np. panierowane, przetworzone), ciecierzyca, soja
  • Produkty zbożowe: pszenica, jęczmień, żyto, owies, gryka, bulgur, proso, komosa ryżowa, ryż, muesli, tapioka
  • Napoje: soki owocowe słodzone, piwo, brandy, sake
  • Słodycze: syrop z agawy, czekolada, kakao, fruktoza, lody, słodziki, cukier
  • Orzechy i nasiona: siemię lniane 
  • Inne: drożdże, proszek do pieczenia, ocet balsamiczny, guma do żucia, chlorella, propolis, syrop kukurydziany, skrobia kukurydziana, ketchup, miso, produkty przetworzone, gotowe sosy

Pamiętaj

SCD to dieta eliminacyjna zaprojektowana w celu leczenia IBD i przywracania funkcji trawiennych.Podczas gdy niektóre osoby mogą zauważyć poprawę w objawach IBD, bardzo niewiele badań potwierdza jej skuteczność. Ze względu na swój restrykcyjny charakter, dieta może zwiększać ryzyko niedożywienia. Jeśli zastanawiasz się nad przejściem na dietę SCD, porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem i dietetykiem.

Źródła:
1. med.stanford.edu
2. http://breakingtheviciouscycle.info
3. healthygut.com