Zamknij

Co to jest gluten i w czym jest? Kto nie powinien go jeść?

12.05.2021
Aktualizacja: 05.11.2021 15:49

Gluten to składnik wielu popularnych zbóż. Dla większości zdrowych osób nie jest szkodliwy, jednak jest pewna grupa, która powinna wykluczyć ten składnik ze swojej diety, bo gluten może im szkodzić. Co to w zasadzie jest gluten i w jakich produktach się znajduje?

Gluten - co to jest, w czym jest
fot. Voyagerix/easyfotostock/Eastnews
  1. Co to jest gluten?
  2. W czym jest gluten?
  3. Kto nie powinien jeść glutenu?
  4. Czy niemowlęta mogą jeść gluten?

Diety bezglutenowe stały się ostatnio bardzo popularne – niektórzy wręcz twierdzą, że działają cuda. Jednak czy słuszne jest wykluczanie z diety glutenu przez osoby, u których nie stwierdzono choroby zależnej od glutenu? Lekarze twierdzą, że nie – zrezygnować z glutenu w diecie powinni tylko ci, którym gluten naprawdę szkodzi. I najlepiej pod kontrolą specjalisty.

Co to jest gluten?

Gluten to wspólna nazwa mieszaniny białek roślinnych (prolamin i glutenin) znajdujących się w ziarnach zbóż. Podstawowe białka glutenowe to:

  • gliadyna w pszenicy
  • sekalina w życie
  • hordeina w jęczmieniu.

Gluten zawierają także wszelkie produkty wytworzone z tych zbóż: kasze, makarony, pieczywo, mąka. Białko to jest odpowiedzialne za właściwości spulchniające mąki. Podczas wyrabiania ciasta dochodzi do „rozwijania” glutenu, dzięki czemu jest ono bardziej elastyczne.

Choć gluten to w zasadzie neutralne białko, zdarza się, że u niektórych osób przyczynia się on do chorób: alergii, celiakii lub nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten (NCNG).

W czym jest gluten?

Gluten występuje w następujących zbożach i we wszystkich ich odmianach:

  • pszenicy (także w jej starych odmianach: orkiszu, samopszy, płaskurce)
  • życie
  • jęczmieniu.

Zbożem kontrowersyjnym pozostaje owies, który sam nie zawiera glutenu, ale może być nim zanieczyszczony – najlepiej jest jeść tzw. owies certyfikowany. Trzeba pamiętać, że gluten obecny jest w wielu produktach niezbożowych, jak wędliny, konserwy mięsne i rybne, jogurty, serki topione czy śmietana. Aby mieć pewność, że dany produkt nie zawiera glutenu, należy kupować produkty ze znakiem przekreślonego kłosa.

Kto nie powinien jeść glutenu?

Zdaniem lekarzy, na diecie bezglutenowej powinny być jedynie osoby chore: na alergię, celiakię i nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG). Na własną rękę nie należy jednak wyłączać z diety produktów glutenowych – każde takie ograniczenie trzeba skonsultować z lekarzem. To ważne, bo niepotrzebnie stosowana dieta bezglutenowa może przynieść więcej szkód niż korzyści, pozbawiając organizm ważnych składników odżywczych.

Choć alergia na gluten, celiakia i NCNG to różne choroby, łączy je podobieństwo niektórych objawów, zwłaszcza tych ze strony przewodu pokarmowego oraz to, że dolegliwości są reakcją na obecny w diecie gluten.

  • Celiakia – to choroba nieuleczalna, autoimmunologiczna. Osoby chore na celiakię nie mogą jeść niczego, co zawiera gluten, bo pod jego wpływem ulegają uszkodzeniu kosmki jelitowe. Choroba może długo przebiegać bez objawów, które mogą się pojawić po tygodniach albo latach od spożycia glutenu.
  • Alergia na gluten – jest chorobą alergiczną z wytworzeniem specyficznych przeciwciał IgE. Jej objawy pojawiają się dość szybko od spożycia glutenu – po minutach lub godzinach.
  • Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG) – objawy tej choroby występują po kilku godzinach lub miesiącach od spożycia glutenu. Kosmki jelitowe pozostają niezmienione (odmiennie niż przy celiakii), a we krwi nie stwierdza się obecności przeciwciał typowych dla alergii.

Czy niemowlęta mogą jeść gluten?

Tak. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi gluten można zacząć wprowadzać do diety dziecka od ukończenia przez nie 4. miesiąca życia (czyli od 17. tygodnia życia) do ukończenia 12. miesiąca życia. Podawanie niemowlętom w tym wieku produktów glutenowych nie wpływa na zwiększenie ryzyka rozwoju u nich celiakii, jak wcześniej przypuszczali naukowcy (wytyczne dotyczące wprowadzania glutenu do diety zdrowych niemowląt zostały jakiś czas temu zmienione – wcześniej produkty zawierające gluten zalecano podawać dzieciom powyżej 10. miesiąca życia).

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródła: mp.pl, celiakia.pl