Szczepienia nie tylko dla dzieci. Na co powinni szczepić się dorośli?

31.08.2018
Aktualizacja: 05.07.2019 12:26
Szczepienia nie tylko dla dzieci. Na co powinni szczepić się dorośli?
fot. Shutterstock

Bardzo wiele osób wciąż uważa, że szczepienia są tylko dla dzieci. To błąd, bo szczepienia, bez względu na wiek, pełnią taką samą funkcję. Mają przygotować organizm na spotkanie z patogenami, by układ immunologiczny człowieka wiedział, jaką odpowiedź wystosować w starciu z bakteriami lub wirusami. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko zachorowania na ciężką postać choroby i wystąpienia powikłań. Dorośli też mogą, a nawet powinni się szczepić. Sprawdź, jakie szczepienia zaleca się dorosłym.

Osoby dorosłe, w przeciwieństwie do dzieci, nie podlegają obowiązkowi szczepień. Nie znaczy to jednak, że nie mogą lub nie powinny się szczepić. Dlaczego? Bo szczepienia u dorosłych działają na takiej samej zasadzie jak w przypadku dzieci. Mają chronić przed ciężkim zachorowaniem na choroby wywoływane przez patogeny i minimalizować ryzyko wystąpienia powikłań po chorobie.

W przypadku chorób zakaźnych nieuodpornieni dorośli narażeni są na zachorowania i powikłania po chorobie w większym stopniu niż dzieci. Dotyczy to w szczególny sposób osób starszych, u których zmiany związane ze starzeniem się układu odpornościowego powodują, że organizm gorzej radzi sobie z odpieraniem ataków ze strony bakterii czy wirusów i jest bardziej podatny na choroby.

Należy pamiętać, że odporność kiedyś nabyta w wyniku sczepienia obniża się z wiekiem. Dotyczy to takich chorób jak błonica, tężec czy krztusiec. Z tego powodu zaleca się przyjmowanie przypominających dawek szczepionki. Co więcej, tzw. choroby wieku dziecięcego (odra, świnka, różyczka) mogą mieć u dorosłych bardzo ciężki przebieg.

Jest jeszcze jeden, szczególnie istotny powód, dla którego dorośli powinni rozważyć zaszczepienie się. W przypadku niektórych chorób (przykładem jest krztusiec) dorośli mogą chorować łagodnie lub być bezobjawowymi nosicielami i w ten sposób zarażać swoje dzieci i wnuki, których organizm nie wykształcił jeszcze mechanizmów obronnych przeciw chorobie.

W swojej książeczce zdrowia możesz sprawdzić, jakie szczepienia i kiedy zostały podane. Warto zweryfikować, czy podano wszystkie wymagane dawki i jeśli to konieczne, uzupełnić brakujące szczepienia.

Na co mogą zaszczepić się dorośli?

Zaszczepić może się każdy dorosły, choć rzadko kto to robi. W społeczeństwie pokutuje przekonanie, że wystarczy być zaszczepionym w dzieciństwie, by uniknąć zachorowania na niektóre choroby. Tymczasem, w przypadku niektórych szczepień ochrona z czasem przemija i układ odpornościowy zostaje ponownie wystawiony na ciężką próbę.

Dorośli gorzej znoszą choroby i są bardziej narażeni na ciężki przebieg chorób oraz powikłania. Z tego powodu zaleca się wykonywanie szczepień również w dorosłym życiu by, zamiast leczyć, zapobiegać.

Trzeba jednak pamiętać, że szczepienia dla osób dorosłych są dobrowolne, a co za tym idzie, również płatne.

Szczepienia zalecane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych:

SZCZEPIENIA PRZECIWKO GRYPIE: zalecane są wszystkim osobom dorosłym, a w szczególności osobom starszym, przewlekle chorym i o obniżonej odporności, a także kobietom w ciąży i planującym ciążę. 

SZCZEPIENIA PRZECIWKO PNEUMOKOKOM: szczepieniu mogą poddać się wszyscy dorośli, choć jest ono szczególnie polecane osobom powyżej 65. roku życia i znajdującym się w grupie wysokiego ryzyka (m.in. osobom z: przewlekłą chorobą sercowo-naczyniową, płuc, chorobą alkoholową, przewlekłymi chorobami wątroby, cukrzycą).

SZCZEPIENIA PRZECIWKO ODRZE, ŚWINCE, RÓŻYCZCE: polecane wszystkim dorosłym, którzy nie byli wcześniej szczepieni w ramach szczepień ochronnych i osobom pracującym w środowiskach dziecięcych. Szczepieniu powinni poddać się również młodzi mężczyźni w celu zapobiegania różyczce wrodzonej – szczepienia wykonuje się po upływie 10 lat od szczepienia obowiązkowego.

SZCZEPIENIA PRZECIWKO BŁONICY, KRZTUŚCOWI, TĘŻCOWI: zalecane są osobom powyżej 19. roku życia (pojedyncze dawki przypominające co 10 lat) oraz osobom starszym, które mogą być narażone na zakażenie.

SZCZEPIENIA PRZECIWKO OSPIE WIETRZNEJ: przeznaczone są dla osób dorosłych, które nie chorowały wcześniej na ospę i nie zostały wcześniej zaszczepione. Przeciw ospie powinny się również zaszczepić kobiety planujące ciążę, które wcześniej nie chorowały na ospę.

Kiedy szczepienia są szczególnie ważne?

W niektórych przypadkach szczepienia dla dorosłych są szczególnie zalecane. Chodzi tu głównie o kobiety, które planują ciążę. W takich przypadkach zaleca się szczepienia przeciw: błonicy i tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince i różyczce.

Zaszczepić powinny się również osoby, które mają obniżoną odporność i przewlekle chorzy, ponieważ jest to grupa osób szczególnie narażonych na ciężkie zachorowania. Osobom z obniżoną odpornością poleca się szczepienia przeciwko: ospie wietrznej, grypie, sepsie meningokokowej, zakażeniom pneumokokowym.

Dodatkowe szczepienia zalecane są także przed wyjazdem na tereny, gdzie istnieje ryzyko zakażenia. Przed wyjazdem do krajów tropikalnych najlepiej zaszczepić się przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, czyli żółtaczce pokarmowej, przeciwko polio i durowi brzusznemu.

Szczególną grupę dorosłych, którzy powinni pilnować szczepień, stanowią pracownicy placówek opieki zdrowotnej. Narażeni są oni na zakażenie w miejscu pracy, a jednocześnie mogą stanowić źródło zakażenia dla pacjentów, z których wielu należy do grupy dużego ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań chorób.

Z tego powodu lekarze i pielęgniarki powinni co roku szczepić się przeciw grypie i pamiętać o przypominającym szczepieniu przeciw krztuścowi, a także sprawdzić stan uodpornienia przeciw odrze.

Kto jeszcze powinien się zaszczepić?

  • Pracownicy gastronomii i magazynów, którzy mają kontakt z produktami spożywczymi: szczepienie przeciw WZW A.
  • Pracownicy służby zdrowia, kosmetyczki i wszyscy, którzy mają kontakt z krwią, wydzielinami i wydalinami: szczepienie przeciw WZW B.
  • Pracownicy budowlani mający kontakt z ziemią: szczepienie przeciw tężcowi.
  • Rolnicy i leśnicy mający kontakt z zielenią: szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.
  • Osoby, które mają kontakt z odpadami komunalnymi: szczepienie przeciw durowi brzusznemu.

Warto wiedzieć

Szczepienia dla pracowników

Wielu dorosłych wymaga szczepień ze względu na wykonywaną pracę. To ochrona nie tylko dla nich samych, ale także dla bliskich.

Źródło: szczepienia.gis.gov.pl; medicenter.pl; szczepienia.pzh.gov.pl