Zamknij

Będą szczepionki na reumatoidalne zapalenie stawów? Naukowcy wyjaśniają

07.10.2021 15:02
Eksperymentalna szczepionka na reumatoidalne zapalenie stawów
fot. Shutterstock

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która atakuje stawy i inne narządy. Chorzy przez wiele lat zmagają się z bólem, a leczenie nie zawsze przynosi efekty. Według najnowszych doniesień, naukowcy z Uniwersytetu w Toledo opracowali eksperymentalną szczepionkę na RZS. To przełom w profilaktyce bolesnej choroby.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to jedna z najczęściej występujących chorób autoimmunologicznych. W Polsce niemal 400 tysięcy osób choruje na schorzenia stawów o podłożu zapalnym. Głównymi objawami reumatoidalnego zapalenia stawów są bóle i obrzęki kończyn, a wraz z rozwojem choroby może dojść do problemów z poruszaniem się.

Choroba występuje, gdy układ odpornościowy organizmu niszczy zdrową tkankę – w szczególności chrząstkę stawów rąk, nadgarstków, kostek i kolan. Częstym następstwem RZS  jest niepełnosprawność i niemożność funkcjonowania na rynku pracy. Choroby reumatyczne przyczyniają się również do powikłań wielonarządowych, które często są przyczyną zgonu.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – jak wygląda leczenie?

Leczenie RZS polega głównie na podawaniu leków, które modyfikują przebieg choroby, niestety powodują wiele skutków ubocznych. Kortykosteroidy stosowane w leczeniu RZS osłabiają kości, a leki immunosupresyjne zwiększają podatność na infekcje. Pacjentowi zaleca się również rehabilitację.

Niestety, reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą, której nie da się w pełni wyleczyć. Najnowsze badania są przełomem, jeśli chodzi o profilaktykę RZS. Jak informuje pismo „Proceedings” of the National Academy of Sciences, naukowcy z Uniwersytetu w Toledo opracowali eksperymentalną szczepionkę, mającą zapobiegać reumatoidalnemu zapaleniu stawów.

Główny autor artykułu, dr Ritu Chakravarti, adiunkt w University of Toledo College of Medicine and Life Sciences mówi – Pomimo wysokiego rozpowszechnienia RZS nie ma możliwości jego wyleczenia i nie do końca wiemy, co je powoduje. Dotyczy to prawie wszystkich chorób autoimmunologicznych, co sprawia, że leczenie lub zapobieganie im jest tak trudne.
Gdybyśmy mogli z powodzeniem wprowadzić naszą szczepionkę do kliniki, byłaby to rewolucja – dodaje

Eksperymentalna szczepionka – antidotum na zapalenie stawów?

Chakravarti od lat badał białko o nazwie 14-3-3 zeta i jego rolę w patologiach immunologicznych (w tym tętniakach aorty) oraz interleukinę-17 – cytokinę związaną z chorobami autoimmunologicznymi. Opierając się na swoich wcześniejszych pracach, grupa badawcza skupiła się na białku jako potencjalnym wyzwalaczu reumatoidalnego zapalenia stawów.
Okazało się, że jest odwrotnie. Zamiast zapobiegać reumatoidalnemu zapaleniu stawów, usunięcie białka 14-3-3 zeta za pomocą technologii edycji genów spowodowało w modelach zwierzęcych ciężkie zapalenie stawów o wczesnym początku.

Opierając się na założeniu, że białko 14-3-3 zeta chroni przed reumatoidalnym zapaleniem stawów, naukowcy opracowali na jego bazie szczepionkę, wykorzystując oczyszczone białko 14-3-3 zeta produkowane w komórce bakteryjnej. Szczepionka powoduje natychmiastową i długotrwałą odpowiedź układu odpornościowego organizmu, zapewniając ochronę przed RZS.

– Ku naszemu radosnemu zaskoczeniu reumatoidalne zapalenie stawów całkowicie zniknęło u zwierząt, które otrzymały szczepionkę. Czasami nie ma lepszego sposobu niż szczęśliwy traf. Zdarzyło nam się trafić zły wynik, ale okazał się najlepszy. Tego rodzaju odkrycia naukowe są w tej dziedzinie bardzo ważne – powiedział Chakravarti.

Oprócz zahamowania rozwoju zapalenia stawów szczepionka znacząco poprawiła również jakość kości, co pozwala sądzić, że szczepienia powinny przynosić długoterminowe korzyści.

– Od wielu lat nie dokonaliśmy żadnych naprawdę wielkich odkryć w zakresie leczenia lub zapobiegania reumatoidalnemu zapaleniu stawów. Nasze podejście jest zupełnie inne. Jest to strategia oparta na szczepionkach, oparta na nowym celu, który mamy nadzieję może leczyć lub zapobiegać reumatoidalnemu zapaleniu stawów. Potencjał tutaj jest ogromny – podkreślił Chakravarti.

Naukowcy złożyli wniosek patentowy na swoje odkrycie i poszukują partnerów z branży farmaceutycznej, którzy wesprą badania nad bezpieczeństwem i toksycznością w nadziei na przeprowadzenie badania przedklinicznego.

Źródło: PAP