Braki leków w aptekach RAPORT. Czy grozi nam kryzys lekowy 2020?

18.02.2020
Aktualizacja: 19.02.2020 11:03
Czy grozi nam kryzys lekowy 2020?

Choć lista leków zagrożonych brakiem dostępności po raz pierwszy od wielu miesięcy nieco się skróciła, wciąż zawiera 386 pozycji - punktują eksperci z portalu GdziePoLek. I wskazują, że widmo kolejnego kryzysu lekowego majaczy już na horyzoncie.

Ledwo udało się opanować kryzys lekowy 2019, związany z wywozem leków za granicę i wycofaniem części substancji czynnych zanieczyszczonych nitrozoaminami, a na horyzoncie widać już kolejne problemy: zatrzymanie produkcji i transportu leków w Chinach. Czy grozi nam kryzys lekowy 2020?

Kryzys lekowy 2019

W czerwcu 2019 roku pisaliśmy o tym, że Euthyrox - lek stosowany w leczeniu niedoczynności tarczycy - w zastraszającym tempie znika z aptek. Miesiąc później Naczelna Rada Aptekarska przekazała Ministerstwu Zdrowia listę 180 leków, których faktycznie brakuje w aptekach. Wśród nich znalazły się leki stosowane przez duże grupy pacjentów, m.in. w leczeniu chorób tarczycy (Euthyrox, Jodid), cukrzycy (Metformax, Glucophage, Glucobay), preparaty przeciwzakrzepowe (Clexane, Acenocumarol, Pradaxa), na nadciśnienie (Accupro, Bespres, Lotensin, Telmisartan, Tenox). A także leki na astmę, padaczkę, migrenę i depresję.

We wrześniu Ministerstwo Zdrowia opublikowało listę 350 leków zagrożonych brakiem dostępności, uspokajając, że zestawienie „nie stanowi wykazu leków, których brakuje w aptekach”, lecz jest narzędziem zapobiegającym nielegalnemu wywozowi leków, a szczyt kryzysu lekowego jest już za nami.

Portal GdziePoLek pokusił się jednak o własną analizę, z której wynikało, że 44 leków, wciąż brakuje w aptekach, m.in. leków na cukrzycę (zwłaszcza z metforminą o przedłużonym uwalnianiu: Glucophage, Symformin), na nadciśnienie (Irprestan), antybiotyku Duracef, kropli do oczu dla alergików Betradin czy szczepionki na ospę wietrzną Varilrix.

W listopadzie Ministerstwo Zdrowia opublikowało kolejną listę 416 leków zagrożonych brakiem dostępności w aptekach. Jak łatwo policzyć: 66 więcej niż we wrześniu.

Ostatni akord kryzysu lekowego 2019 wybrzmiał w grudniu: portal GdziePoLek opublikował raport, z którego wynikało, że lista leków, których faktycznie brakuje w aptekach, wydłużyła się z 44 w październiku do 50 w grudniu.

Leki zagrożone brakiem dostępności

Nowy rok, nowe rozdanie. Na doniesienia o kolejnych brakach w aptekach nie trzeba było długo czekać. Od początku lutego pacjenci alarmowali, że nie mogą dostać leku Euthyrox N w dawce 88 mcg. Niespełna dwa tygodnie później Ministerstwo Zdrowia oficjalnie potwierdziło, że są problemy z zapewnieniem ciągłości dostaw produktu leczniczego Euthyrox w dawkach: 75 mcg, 88 mcg oraz 100 mcg.

Kilka dni później ukazała się kolejna lista leków zagrożonych brakiem dostępności. "Po raz pierwszy od wielu miesięcy lista leków zagrożonych brakiem dostępności skróciła się" - zauważa portal GdziePoLek, jednocześnie punktując, że w wykazie wciąż znajduje się 386 pozycji.

W stosunku do zestawienia z listopada 2019 roku, lista wydłużyła się o kolejne preparaty na cukrzycę: Metformax SR w dawce 750 mg w dwóch wielkościach opakowań, Avaminę SR - z metforminą o przedłużonym uwalnianiu oraz Fiasp - dwa opakowania insuliny. Nowe pozycje na lutowej liście leków zagrożonym brakiem dostępności 2020 to także aerozol stosowany w leczeniu astmy - Flixotide - w dawce dla dzieci 50 mcg. Kolejne pozycje to dwa leki na nadciśnienie, niewydolność krążenia oraz marskość wątroby z wodobrzuszem i obrzękami - Tialorid i Tialorid Mite - które nie mają zamienników. Znaleźć też można lek ograniczający powikłania podczas chemioterapii - Zarzio w dawce 30 mln i 48 mln jednostek.

"Co ciekawe, z listy produktów zagrożonych brakiem dostępności zniknęła szczepionka przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego - Gardasil 9. Nie oznacza to jednak, że preparat jest już dostępny, wręcz przeciwnie - termin wznowienia dostaw jest wyjątkowo odległy. Zapowiadany przez polskie Ministerstwo Zdrowia powszechny program szczepień przeciwko HPV dla dziewczynek, który miałby ruszyć w 2021 roku, stoi pod znakiem zapytania, między innymi ze względu na trudność z zabezpieczeniem odpowiedniej liczby szczepionek" - czytamy na portalu gdziepolek.pl.

Szczepionce Gardasil poświęciliśmy zresztą odrębny tekst, który znaleźć można TUTAJ>>

W lutym 2020 roku portal GdziePoLek po raz kolejny publikuje własny raport na temat dostępności leków w Polsce. "Znowu brakuje kluczowego dla chorych na tarczycę leku Euthyrox N, a kolejne terminy dostaw preparatu z jodem nie są dotrzymywane. Znikają też kolejne leki dla pacjentów z chorobą Parkinsona" - czytamy. Aktualny stan brakujących produktów leczniczych: 48.

Koronawirus a kryzys lekowy?

"Słychać więcej głosów (z Niemiec i teraz Indii), że jeśli problemy związane z koronawirusem przedłużą się, to może wystąpić kolejny kryzys lekowy z produkcją w Chinach w tle. Zatrzymane są nie tylko fabryki, ale także transport" - to wpis portalu GdziePoLek na Twitterze z 14 lutego 2020 roku.

Pod koniec 2019 roku w Chinach pojawił się tajemniczy wirus, który wywołał epidemię zapalenia płuc w Wuhan w prowincji Hubei. Naukowcy długo nie mogli zidentyfikować patogenu. Ostatecznie rozpoznano nowy typ koronawirusa, który najpierw opatrzono symbolem 2019-nCoV, a następnie oficjalną nazwą COVID-19.

"Co za pytanie >>jeżeli<<?!" - żachnął się dr Krzysztof Łanda, wiceminister zdrowia w latach 2015-2017. "Kryzys w dostępie do leków w UE jest pewny. Pytanie, jak tam prace nad #RTR >>plus<< w @MinRozwoju? Czy powołano sztab kryzysowy w @MZ_GOV_PL? Ta fala nadciąga jak 2+2=4" - zawyrokował były wiceminister zdrowia na Twitterze.

Co zrobić, jeśli leku nie ma w aptekach? Jeśli leku nie ma w aptece, to lekarz przepisuje zamiennik. Zamiennik to lek który ma tę samą ilość substancji aktywnej, tę samą postać, tę samą dostępność biologiczną oraz takie samo działanie farmakologiczne. Może zawierać inne substancje pomocnicze, pod warunkiem, że nie zmieniają one właściwości leku i nie wpływają na jego skuteczność.

Jeśli zamiennika nie ma, występują problemy z jego dostępnością, wszystkie dostępne na rynku zamienniki powodują u danego pacjenta niekorzystne skutki uboczne lub dostępne są wyłącznie droższe wersje danego produktu leczniczego, pojawia się widmo przerwania ciągłości terapii. Wówczas lekarz może podjąć decyzję o zastosowaniu terapii alternatywnej, inną substancją czynną.

Dostępność leków w aptekach sprawdzić można w wyspecjalizowanych serwisach farmaceutycznych:

  • gdziepolek.pl
  • ktomalek.pl

W Ministerstwie Zdrowia działa też specjalna infolinia dla pacjentów. Informacje uzyskać można pod bezpłatnym numerem: 800 190 590.

Źródło: gdziepolek.pl, gov.pl