Okiem eksperta: Terapia fagowa alternatywą dla antybiotyków?

Aleksandra Supryn
15.02.2016 10:32
Okiem eksperta: Terapia fagowa alternatywą dla antybiotyków?
fot. Terapia fagowa zamiast antybiotyków. Sprawdź, na czym polega

Coraz więcej bakterii wykazuje oporność na antybiotyki. Alternatywą dla antybiotykoterapii może być terapia fagowa. Sprawdź, kto może do niej przystąpić, jak ona przebiega i ile kosztuje. 

Do tej pory podstawą leczenia zakażeń bakteryjnych były antybiotyki. Niestety, coraz częściej spotyka się bakterie oporne na ich działanie. Związane jest to między innymi ze zbyt częstym zlecaniem antybiotyków przez lekarzy oraz z ich nieprawidłowym stosowaniem przez pacjentów. Niezwykle groźne stały się bakterie odporne na wszystkie dostępne leki. Dlatego też naukowcy poszukują nowych metod, które umożliwiłyby skuteczne leczenie.

Duże nadzieje niesie terapia fagowa. Bakteriofagi stanowią najliczniejszą grupę organizmów na Ziemi. Zasiedlają glebę i wodę, występują także w organizmie człowieka, np. w układzie pokarmowym. Pierwsze próby zastosowania ich w leczeniu podjął w 1919 r. Felix d’Herelle.

Na czym polega terapia fagowa?

Podstawą działania terapii fagowej są bakteriofagi, czyli wirusy bakteryjne atakujące bakterie, również te oporne na antybiotyki. Ich namnażanie powoduje śmierć bakterii. Dodatkową zaletą jest brak szkodliwego działania na komórki pacjenta, a terapię można uznać za bezpieczną, bez groźnych skutków ubocznych. Fagi nie niszczą naturalnej flory bakteryjnej, co było częstym problemem podczas stosowania antybiotyków.

Terapia fagowa polega na przyjmowaniu preparatów fagowych – doustnie, doodbytniczo lub miejscowo – 2-3 razy dziennie, przez okres 6-8 tygodni. Leczenie odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. Oznacza to, że chory co 2-4 tygodnie musi przyjeżdżać na wizyty kwalifikacyjne i kontrolne do Ośrodka Terapii Fagowej.

Polecamy: Superbakterie atakują w USA. Antybiotyki przestają być skuteczne

Kto może przystąpić do terapii fagowej?

Aby zostać zakwalifikowanym do terapii fagowej, trzeba spełniać kilka podstawowych kryteriów.

O przystąpienie do terapii mogą ubiegać się pacjenci powyżej 18. roku życia, przewlekle zakażeni dokładnie określonymi bakteriami i poddani wcześniejszemu standardowemu leczeniu, które nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, a także chorzy ze zidentyfikowanymi bakteriami wielolekoopornymi. Wskazaniem są między innymi zakażenia bakteryjne skóry, kości i szpiku, stawów, przewodu pokarmowego, dróg moczowych, rodnych, oddechowych, ucha środkowego, zatok czy migdałków.

Niestety do kryteriów wykluczających należą: wiek, ciąża, karmienia piersią, zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego.

Przed przystąpieniem do terapii niezbędne jest wykonanie tak zwanego typowania fagowego. Badanie to polega na określeniu wrażliwości szczepu bakteryjnego na panel różnych bakteriofagów. Pozytywny wynik oznacza możliwość przygotowania odpowiedniego preparatu fagowego i podania go pacjentowi.

Ile kosztuje terapia fagowa?

Pierwszy w Unii Europejskiej Ośrodek Terapii Fagowej Centrum Medycznego Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN utworzono w 2005 r. we Wrocławiu.
Stosowana tam terapia fagowa nadal uważana jest za terapię eksperymentalną i w związku z tym nie jest refundowana przez NFZ, a jej koszt waha się w granicach 2800-5700 zł.
Terapia przynosi pozytywne efekty oraz pełne wyzdrowienie u około 40 proc. pacjentów, cierpiących na wielolekooporne zakażenia bakteryjne. Aby zwiększyć ten wynik, cały czas prowadzone są liczne badania.

Niestety, z czasem bakterie mogą nabywać oporność na bakteriofagi, a organizm ludzki wytwarzać przeciwciała przeciwko nim. Kolejną przeszkodą są obecne regulacje prawne, które są niedostosowane do szerokiego wykorzystania bakteriofagów. Mimo to uważa się, że posiadają one niezwykły potencjał i nie należy go lekceważyć. 

Zobacz także: Jak antybiotyki w mięsie wpływają na nasze zdrowie? Co nam grozi?

ZdrowoBardzo / Aneta Moskalik/ mk

 

Źródło:

1. Międzybrodzki R., Borysowski J., Fortuna W., Weber-Dąbrowska B., Górski A. Terapia fagowa jako alternatywa w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie antybiotykooporne. Kardiochirur. Torakochir. Pol. 2006. 3, 201-205.

2. www.iitd.pan.wroc.pl