Antybiotyk w leczeniu COVID-19: czy jest skuteczny?

19.11.2020
Aktualizacja: 19.11.2020 10:36
Antybiotyk w leczeniu COVID-19
fot. Shutterstock

Antybiotyk w leczeniu COVID-19 to kontrowersyjna sprawa. Wiosną stosowany masowo, jesienią wdrażany jest wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Sprawdź, jakie są oficjalne zalecenia.

Gdy jeden z moich krewnych w październiku zachorował na COVID-19 i trafił na izolację domową, zapytałam dwóch lekarzy, co właściwie powinien przyjmować. Pełna zgoda była co do paracetamolu, witaminy C oraz witaminy D, różnica zdań ujawniła się w kwestii antybiotyku. "Koniecznie antybiotyk w przypadku zaostrzenia objawów" - zaordynował pierwszy. "Żadnych antybiotyków, to przestarzałe zalecenia z marca" - ostrzegał drugi. Sprawdzamy, jakie są aktualne rekomendacje.

Antybiotyki - działanie

Koronawirus SARS-CoV-2, jak sama nazwa wskazuje, to wirus, więc sprawa powinna prosta. Generalna zasada jest bowiem następująca: antybiotyki przyjmujemy przy infekcjach bakteryjnych. Znakomita część środowiska lekarskiego ignoruje jednak tę zasadę, przepisując antybiotyki na przysłowiowy katar.

"Lekarze przepisują antybiotyki bez wykonania odpowiednich badań mikrobiologicznych, co przyczynia się do wzrostu problemu lekooporności bakterii" - grzmiał NIK w lipcu 2019.

Więcej tutaj: Lekarze przepisują za dużo antybiotyków 

Cóż się zatem dziwić, że gdy pojawił się nowy wirus, recepty poszły w ruch.

Leczenie COVID-19: zalecenia

W pierwszych zaleceniach Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych faktycznie można znaleźć antybiotykoterapię w leczeniu wspomagającym. Pamiętajmy jednak, że dokument datowany jest na 31 marca, gdy nikt jeszcze prawie nic o leczeniu COVID-19 nie wiedział.

"Ze względu na niewystarczające dane - wynikające z braku kompletnych badań klinicznych, wymaganych zwykle przy rejestracji leku do stosowania w określonym wskazaniu - decyzje o leczeniu podstawowym powinny być podejmowane indywidualnie przez lekarza prowadzącego terapię" - czytamy.

Warto dodać, że w tym samym dokumencie w leczeniu podstawowym znalazły się m.in. lopinawir/ritonawir i chlorochina - o których nikt już dzisiaj nie pamięta.

Zobacz także: FDA cofa pozwolenie na stosowanie chlorochiny w leczeniu COVID-19

COVID-19 a antybiotyk

Wracając do kwestii antybiotyku w leczeniu COVID-19, sprawdzamy kolejne aneksy do "Zaleceń postępowania w zakażeniach SARS-CoV-2 Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych".

W dokumencie z 8 czerwca "ewentualna antybiotykoterapia" wciąż jest wymieniana w leczeniu wspomagającym stabilną postać choroby. Natomiast w tym z 13 października widnieje jak wół: "Stosowanie antybiotyków, leków przeciwgrypowych, witaminy D, czy heparyny drobnocząsteczkowej, nie jest wskazane z powodu zakażenia SARS-CoV-2, o ile nie uzasadnia tego inne schorzenie".

Antybiotyki: co trzeba o nich wiedzieć?

Antybiotyki to leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Ich skuteczność w zwalczaniu bakterii jest bardzo duża pod warunkiem, że są odpowiednio stosowane.

Antybiotyk nie jest zalecany ani w I stadium COVID-19 (skąpoobjawowy, leczenie domowe), ani II stadium COVID-19 (pełnoobjawowy, konieczna hospitalizacja), ani nawet w III stadium COVID-19 ("burza cytokinowa"). Antybiotykoterapia wraca wprawdzie w IV stadium COVID-19 (zespół ostrej niewydolności oddechowej ARDS), niemniej ma ona na celu przeciwdziałanie zakażeniom szpitalnym, a nie leczenie COVID-19. "W tym stadium choroby celowe jest nierzadko stosowanie relatywnie wysokich dawek glikokortykosteroidów i zwykle empirycznej antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania obejmującej prawdopodobne czynniki mikrobiologiczne odpowiedzialne za zakażenia w konkretnym oddziale intensywnej terapii" - wyjaśnia PTEiLChZ.

"Stosowanie antybiotyków (na przykład azytromycyny), chlorochiny, hydrochlorochiny, lopinawiru/rytonawiru, oraz leków przeciwgrypowych (oseltamivir, fawipirawir), a także witaminy D jest bezzasadne w odniesieniu do zakażenia SARS-CoV-2" - czytamy w podsumowaniu.

SprawdźJak leczyć COVID-19? Nowe zalecenia w Polsce

"Przeziębienie, grypa, COVID-19 to choroby wirusowe - antybiotyki nie pomogą" - przypomina również Główny Inspektor Sanitarny na Facebooku.

Źródło: "Zalecenia diagnostyki i terapii zakażeń SARS-CoV-2 Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych", FB GIS