Zamknij

Nieprawidłowe wędzidełko. Kiedy zabieg podcięcia jest konieczny?

22.04.2022
Aktualizacja: 22.04.2022 09:45

Do czego są nam potrzebne wędzidełka? Jakie są ich rodzaje? Jak rozpoznać nieprawidłowe funkcjonowanie wędzidełek i jakie są procedury postępowania po ich zdiagnozowaniu przez lekarza? Na te pytania odpowiada dr n. med. Michał Łobacz, specjalista chirurgii stomatologicznej i konsultant systemu implantologicznego Alpha Bio Tec. 

Wędzidełko językowe i wargowe. Kiedy podciąć?
fot. Shutterstock
  1. Wędzidełko – czym jest i za co odpowiada?
  2. Nieprawidłowe wędzidło – co dalej?
  3. Podcinanie wędzidełka języka – na czym polega ta procedura?
  4. Podcięcie, wycięcie wędzidełka – jakie znieczulenie?
  5. Zaburzenie ruchomości warg – jakie mogą być jego konsekwencje?
  6. Nieprawidłowe wędzidła warg – jak wygląda leczenie?
  7. Nieprawidłowe wędzidełka policzkowe to problem użytkowników protez

Wędzidełko – czym jest i za co odpowiada?

Wędzidełko, inaczej wędzidło, to pasmo błony śluzowej, które łączy ze sobą dwie różne struktury anatomiczne. Wyróżniamy wędzidełka językowe, wargowe (górne i dolne) oraz wędzidła policzka.
Funkcją wędzidełek jest utrzymywanie prawidłowego napięcia języka, warg czy też policzków. Odgrywają one również ważną rolę w prawidłowości wykonywania ruchów przez te struktury anatomiczne.

Prawidłowo ukształtowane wędzidło jest elementem anatomii prawidłowej. Niestety, w niektórych sytuacjach dochodzi do jego (lub ich) przerostu, nieprawidłowego uformowania, co stanowi wskazanie do podjęcia interwencji chirurgicznej.

Nieprawidłowe wędzidło – co dalej?

Częstym problemem, z powodu którego pacjenci zgłaszają się do lekarza stomatologa, jest nieprawidłowe wędzidło języka. Nieprawidłowość ta może zostać rozpoznana zaraz po urodzeniu i może objawiać się niepoprawnym odruchem ssania u niemowląt. Dzieje się tak, gdy ten cienki fragment błony śluzowej, ogranicza ruchomość języka.

Najczęściej jednak nieprawidłowe wędzidło jest rozpoznawane u dzieci w późniejszym okresie. Takich pacjentów w wieku rozwojowym najczęściej kierują do chirurga stomatologicznego logopedzi lub neurologopedzi.

Nieprawidłowy ruch języka, ograniczony przez nieprawidłowe wędzidło języka, stwarza trudności w odpowiednim rozwoju zdolności mowy, ale może również wpływać na rozwój wad ortodontycznych, czy stanowić nawet czynnik ograniczający prawidłowy rozwój kości twarzoczaszki. Wędzidło, które stwarza takie zagrożenia dla zdrowia, bezwzględnie wymaga konsultacji specjalisty i podjęcia stosownych działań.

Podcinanie wędzidełka języka – na czym polega ta procedura?

Korekta takiej nieprawidłowości jest w zdecydowanej większości przypadków nieskomplikowanym zabiegiem, który przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych, w znieczuleniu miejscowym. Procedura ta polega na podcięciu wędzidełka języka z użyciem standardowych technik chirurgicznych. Zabieg ten nazywamy frenotomią lub frenulotomią.

Czasami jednak konieczny jest bardziej skomplikowany zabieg, którego celem jest wycięcie wędzidła (frenulektomia) czy nawet zmiana kształtu, przyczepu, wielkości wędzidełka. Mowa wtedy o frenuloplastyce. Celem tych zabiegów jest odtworzenie prawidłowego zakresu ruchów języka.

Trzeba jednak pamiętać, że sam zabieg chirurgiczny nie pozwoli na prawidłowy rozwój mowy, dlatego konieczne jest prowadzenie pacjenta we współpracy z logopedą.

Podcięcie, wycięcie wędzidełka – jakie znieczulenie?

Wszystkie wymienione wyżej procedury wykonywane są najczęściej w warunkach znieczulenia miejscowego. Zdarza się jednak, że ze względu na wiek pacjenta, trudności we współpracy oraz ryzyko, jakie niesie ze sobą zabieg, rekomenduje się przeprowadzenie procedury w warunkach znieczulenia ogólnego.

Taki rodzaj znieczulenia umożliwia prawidłowe przeprowadzenie zabiegu bez ryzyka zarówno dla pacjenta, jak i lekarza. Pacjenci w wieku rozwojowym, czyli dzieci, są bardzo wrażliwą grupą pacjentów, i w mojej ocenie widzę zdecydowanie więcej pozytywnych aspektów związanych z wykonaniem takiego zabiegu pod narkozą.

Tak samo rekomenduję zastosowanie znieczulenia pełnego u pacjentów z niepełnosprawnościami, w szczególności rozwojowymi czy intelektualnymi, mając oczywiście na względzie przede wszystkim ich komfort psychiczny.

Zaburzenie ruchomości warg – jakie mogą być jego konsekwencje?

Również wędzidła warg, zarówno górnej, jak i dolnej, mogą zaburzać prawidłową ruchomość warg, co prowadzi do różnych problemów i obniżenia komfortu życia pacjenta. Na przykład mogą prowadzić do nieprawidłowości w przyzębiu w odcinku siecznym – w przypadku nasilonego przyczepu wędzidła wargi górnej może ono wrastać w obręb brodawki przysiecznej, powodując diastemę, czyli zwiększoną szparę między siekaczami przyśrodkowymi szczęki.

Zdarza się również, że zbyt niski przyczep wędzidła wargi górnej lub dolnej powoduje tzw. pull syndrome. Nadmierne napięcie wędzidła w takim przypadku prowadzi do patologicznej ruchomości dziąsła brzeżnego w okolicy tych zębów i efektem tego bywa powstanie recesji oraz odsłanianie się korzenia zęba.

Spotyka się także problemy z wędzidłami warg u osób użytkujących protezy zębowe. Zbyt nisko zlokalizowany przyczep wędzidła utrudnia wykonanie i użytkowanie protez.

Nieprawidłowe wędzidła warg – jak wygląda leczenie?

Omawiając możliwości lecznicze, to w zależności od wskazań wykonać można procedury frenektomi, frenulektomii lub frenuloplastyki.

Dobór techniki znieczulenia, zależy przede wszystkim od wieku pacjenta. U osób dorosłych takie zabiegi wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym. U dzieci, podobnie jak w przypadku wędzidła języka, warto rozważyć możliwość przeprowadzenia zabiegu w warunkach znieczulenia ogólnego, zwłaszcza w przypadku utrudnionej współpracy z pacjentem, która została stwierdzona podczas standardowych wizyt stomatologicznych.

Nieprawidłowe wędzidełka policzkowe to problem użytkowników protez

Najrzadziej w praktyce klinicznej spotykam się z problem nadmiernie zaznaczonych wędzidełek policzkowych. Najczęściej powodują one problem u użytkowników protez, gdyż nie pozwalają na uzyskanie optymalnej pozycji protezy lub doprowadzają do jej przemieszczania, gdy dochodzi do napinania się wędzidła.

Analogicznie do możliwości terapeutycznych w przypadkach wędzidełek językowych, czy wargowych, można wykonać zabiegi frenektomii, frenulektomii lub frenuloplastyki. Najczęściej przeprowadzane są one w warunkach znieczulenia miejscowego.

Podsumowując, zabiegi w obrębie wędzideł mogą być przeprowadzone z użyciem standardowych technik chirurgicznych (nożyczki, skalpel), a rana opatrywana jest poprzez założenie szwów. Przy mniej nasilonych wadach, gdzie wystarczające jest przeprowadzenie procedury podcięcia wędzidła, zastosowanie znajduje diatermia, czyli technika elektrochirurgiczna, wykorzystująca przepływ prądu elektrycznego do cięcia, niszczenia lub koagulacji tkanek. Zdecydowaną zaletą tych technik jest brak konieczności zakładania szwów pacjentowi. Procedury wykonywane w obrębie wędzideł są krótkimi i bezpiecznymi zabiegami, i – zakładając ich odpowiednie wykonanie – dają prawidłowy wynik funkcjonalny i estetyczny.