Nieprawidłowe oddychanie ma wpływ na wady zgryzu

20.05.2019
Aktualizacja: 24.05.2019 09:08
Leczenie wad zgryzu za pomocą aparatu jest czasochłonne
fot. Shutterstock

Sposób oddychania jest kluczowy dla prawidłowego rozwoju szczęki. Niewiele osób wie, że oddychanie przez usta jest jedną z głównych przyczyn powstawania wad zgryzu, ale nie tylko. Dr Kamila Wasiluk, ortodontka, tłumaczy, jak ważny jest prawidłowy oddech i dlaczego warto o niego dbać już od najmłodszych lat.

Prawidłowe oddychanie to oddychanie przez nos. Usta, gdy oddychamy, powinny być zamknięte, a wdech i wydech niezauważalne, ciche. Oddychanie to fizjologiczna czynność, która nie powinna sprawiać trudności. Człowiek zdrowy oddycha bez wysiłku, spokojnie i regularnie. Natomiast oddech nieprawidłowy jest widoczny, ciężki i głośny, czasami wymaga wysiłku. Oddech nieprawidłowy, ponieważ sprawia trudność, wspomagany jest przez usta. Człowiek nabiera wtedy więcej powietrza, niż potrzebuje organizm, a to jest niekorzystne.

Osoby oddychające nieprawidłowo mają charakterystyczne cechy: bladą twarz, podkrążone oczy, często zatkany nos. W konsekwencji pojawiają się u nich kolejne objawy takie jak krzywe zęby, chrapanie, są nadpobudliwe lub ospałe i mogą mieć słabą koncentrację. U dzieci, jeśli się to dzieje od najmłodszych lat, nieprawidłowe oddychanie będzie wpływać na niewłaściwy rozwój twarzoczaszki.

Niestety, bardzo dużo dzieci oddycha nieprawidłowo. Szacuje się, że nawet 70-80 proc. małych dzieci chodzi na co dzień z otwartą buzią i ma niewłaściwy tor oddychania. To problem na dużą skalę, którego rodzice nie zawsze są świadomi, ponieważ często nawet go nie zauważają u swoich pociech. Taki nawyk prowadzi jednak do wielu problemów w przyszłości.

Wpływ niewłaściwego oddychania na zgryz

Oddychanie przez usta jest główną przyczyną powstawania wad zgryzu. Jeśli od najmłodszych lat podczas wzrostu dziecka jego usta są otwarte, a język znajduje się na dnie jamy ustnej zamiast na podniebieniu, to rozwój szczęki (a co za tym idzie również żuchwy, która w rozwoju podąża za szczęką, dopasowując się rozmiarem do niej) jest nieprawidłowy.

oddychanie przez usta a bezdech senny

U wielu osób z powodu oddychania przez usta w dzieciństwie, zwężenia szczęki i dolnej pozycji języka, w kolejnych latach pojawia się w problem częściowej blokady dróg oddechowych. To powoduje chrapanie i bezdechy senne, które są groźne dla zdrowia i życia, bo zwiększają ryzyko chorób układu krążenia, zawałów serca oraz udarów mózgu.

Łuki zębowe stają się węższe, niż mogłyby być i nie są w stanie pomieścić prawidłowo wszystkich zębów stałych, czego rezultatem są stłoczenia (krzywe zęby). Poza tym twarz w wyniku takiego rozwoju rośnie w kierunku pionowym, jest dłuższa i bardziej pociągła. Przez nieprawidłową postawę jamy ustnej, u dziecka powstanie wada zgryzu. W skrajnych przypadkach może ona być na tyle nasilona, że może być konieczna operacja ortodontyczna.

Oddychanie przez usta stopniowo prowadzi do nieprawidłowości. Wszystko za sprawą nieodpowiedniej pracy mięśni twarzy. Można powiedzieć, że język jest pewnego rodzaju naturalnym aparatem ortodontycznym, który rozkładając się na podniebieniu, rozpycha szczękę, wywierając siły, które powodują, że rozwija się ona na boki i do przodu. Język w naturalny sposób w procesie wzrostu modeluje szczękę. Natomiast, gdy usta są otwarte, język opada na dół jamy ustnej i nie może spoczywać na podniebieniu. W wyniku nieprawidłowej postawy języka górna szczęka rozwija się gorzej.

Przyczyny niewłaściwego oddychania

Oddychanie przez usta ma wiele przyczyn. Nieprawidłowo oddychają często te dzieci i dorośli, którzy często chorują, cierpią na powtarzające się infekcje górnych dróg oddechowych i alergie, mają powiększone migdałki. Mając często zatkany nos, człowiek dostarcza do organizmu tlen, wspomagając się ustami. Często powtarzająca się sytuacja prowadzi do utrwalenia się nawyku nieprawidłowego oddychania. Ponadto oddychanie przez usta powoduje wysuszanie i podrażnianie śluzówki, a to sprzyja wnikaniu do organizmu dziecka i namnażaniu wirusów oraz bakterii, a więc doprowadza do kolejnych infekcji i tak koło się zamyka.

Inną przyczyną nieprawidłowego oddychania są powiększone migdałki, które znacząco ograniczają drożność dróg oddechowych.

Leczenie niewłaściwego oddychania

Pierwszym krokiem w wyeliminowaniu nieprawidłowego oddychania jest zdiagnozowanie przyczyny. Należy więc zgłosić się do specjalisty, może być to ortodonta, neurologopeda, laryngolog lub inny, który przeprowadzi odpowiednie badania i wywiad. Dopiero na podstawie ustalenia właściwej przyczyny lub przyczyn (bo często jest ich kilka) nieprawidłowego oddychania można wdrożyć odpowiednie postępowanie. Lekarz nakierowuje wówczas rodzica na prawidłową ścieżkę terapeutyczną.

Jeśli przyczyną oddychania przez usta są nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, to należy skupić się na walce z chorobami i dążyć do udrożnienia nosa. Warto również zadbać o odporność poprzez odpowiednią dietę, sport, przebywanie na świeżym powietrzu. Zatkany nos powinien być udrażniany poprzez częste jego wydmuchiwanie i irygacje oraz stosowanie preparatów ułatwiających oddychanie przez nos nocą.

Warto wiedzieć

Odwracanie skutków nieprawidłowego oddychania jest pracochłonne

Jeśli dziecko przez kilka lat miało nieprawidłowy tor oddychania, nie zmienimy tego w ciągu jednej wizyty u ortodonty, tak samo jak nie cofniemy negatywnych skutków takiej funkcji. Jest to proces terapeutyczny, który może trwać wiele miesięcy, a nawet lat. Jest bardzo pracochłonny i wymaga dużego zaangażowania przede wszystkim ze strony opiekunów, którzy muszą dostosowywać się w domu do wskazówek specjalistów oraz zadanych przez nich ćwiczeń i motywować oraz pilnować do ich wykonywania przez dziecko. Taka terapia wprowadzona odpowiednio wcześnie może ustrzec dziecko przed poważnymi wadami zgryzu, nieestetycznym wyglądem, a nawet chorobami układu krążenia.