Zamknij

Nowoczesne metody leczenia ortodontycznego. Jaki wybrać aparat na zęby?

17.08.2021
Aktualizacja: 17.08.2021 16:30
Aparaty ortodontyczne - jakie można wybrać?
fot. Shutterstock

Jakie są metody leczenie ortodontycznego? Jakie aparaty na zęby są dostępne na rynku i jak długo trwa leczenie nimi? Wyjaśnia lek. dent. Kamila Mochocka.

  1. Leczenie ortodontyczne u dzieci
  2. Leczenie ortodontyczne u osób dorosłych
  3. Leczenie ortodontyczne: aparaty stałe
  4. Leczenie ortodontyczne: Aparaty samoligaturujące (SLB)
  5. Leczenie ortodontyczne: aparaty nakładkowe (Alignery)
  6. Cyfrowa ortodoncja

Współczesna ortodoncja oferuje nam wiele możliwości, dzięki którym możemy mieć piękny uśmiech. Wybór aparatu ortodontycznego zależy m.in. od rodzaju wady zgryzu, a także potrzeb pacjenta. Oczywiście leczenie ortodontyczne trwa długo, wymaga odbycia wielu wizyt kontrolnych i samodyscypliną m.in. w kwestiach utrzymania higieny jamy ustnej. Jak wygląda leczenie ortodontyczne u dzieci i u osób dorosłych, a także jakie aparaty ortodontyczne są dostępne na rynku? Wyjaśnia lek. dent. Kamila Mochocka.

Leczenie ortodontyczne u dzieci

U dzieci nieposiadających jeszcze wszystkich zębów stałych, najlepiej sprawdzają się aparaty zdejmowane (ruchome). Użytkuje się je jedynie przez kilka godzin w ciągu dnia i dodatkowo zakłada do spania, na noc. Pozwalają one na zachowanie bardzo dobrej higieny jamy ustnej, ponieważ nie utrudniają dokładnego mycia zębów. Poza tym dziecko jest mniej narażone na komentarze ze strony rówieśników np. w szkole.

Warto zwrócić uwagę, że efektem działania aparatów zdejmowanych jest nie tylko "wyprostowanie zębów", ale przede wszystkim przygotowanie kości szczęki i żuchwy dziecka na wyrżnięcie się zębów stałych. Poprzez cotygodniowe, a nawet codzienne poszerzanie aparatu za pomocą specjalnego kluczyka, rodzic – na podstawie rekomendacji wydanych przez stomatologa – może pomóc uzyskać przestrzeń dla nowowyrzynających się zębów stałych. Dzięki temu istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że zęby stałe wyrosną w sposób nieprawidłowy – do czego często dochodzi, gdy mają właśnie za mało miejsca w jamie ustnej.

Najlepszy czas na rozpoczęcie leczenia to 6.–8. rok życia, dlatego właśnie wtedy warto zgłosić dziecko na w wizytę do ortodonty, by ocenić, czy wszystko jest w porządku i ewentualnie, czy istnieje potrzeba rozpoczęcia leczenia.

Leczenie ortodontyczne u osób dorosłych

Osoby dorosłe, w tym kontekście chodzi o osoby mające komplet w pełni wyrżniętych zębów stałych, mają do wyboru znacznie więcej metod uporządkowania zgryzu. Wyróżnia się aparaty stałe, aparaty samoligaturujące (SLB), aparaty nakładkowe – Alignery. Na czym polega leczenie z zastosowaniem wymienionych aparatów? Wyjaśniamy.

Leczenie ortodontyczne: aparaty stałe

Najpopularniejszą metodą dostępną od kilkudziesięciu lat na polskim rynku są tradycyjne aparaty stałe, przyklejane do zębów w postaci małych zameczków połączonych łukiem i zabezpieczonych ligaturami (gumeczkami). W tej grupie wyróżniamy aparaty metalowe i estetyczne, które cechują się zameczkami w kolorze złota, w kolorze zęba (ceramiczne/ kompozytowe) lub przezroczystymi zameczkami (kryształowe/ szafirowe).

W zależności od potrzeb pacjenta aparat stały może być naprawdę mało widoczny. Jednocześnie ten typ aparatów wymaga wizyt kontrolnych co 4-6 tygodni i wiąże się z koniecznością poświęcenia więcej czasu na oczyszczenie zębów po każdym posiłku. Na szczęście tu z pomocna przychodzą szczoteczki elektryczne, soniczne, irygatory stomatologiczne, szczoteczki międzyzębowe (tzw. wyciorki), a także specjalne nitki dentystyczne usztywnione na jednym z końców, by ułatwić manewrowanie nicią pomiędzy zameczkami.

Niewątpliwą zaletą tych aparatów jest możliwość wyboru koloru ligatur przy każdej wizycie kontrolnej, włącznie z układaniem ich np. w tęczę co znacznie umila leczenie wady zgryzu i zachęca szczególnie młodych pacjentów do noszenia aparatu. Czas leczenia zależy oczywiście od indywidualnego przypadku pacjenta, ale zwykle trwa ono 2 lata oraz wymagana kilkuletniej (czasami dożywotniej) retencji po zakończonym leczeniu w celu utrzymania osiągniętych efektów – jest ona realizowana za pomocą podklejenia specjalnego drucika od wewnętrznej strony zębów lub zakładania szyny na noc przez pacjenta. To uniwersalna metoda stosowana zarówno podczas leczenia nastolatków, jak i osób dorosłych, odpowiednia dla wszystkich wad zgryzu.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że nie istnieje górna granica wiekowa dla leczenia ortodontycznego – w każdym wieku warto zadbać o zgryz, ponieważ ma to ogromne przełożenie nie tylko na estetykę uśmiechu, ale też komfort i funkcjonalność układu zębowego.

Leczenie ortodontyczne: Aparaty samoligaturujące (SLB)

Podobnie jak przy aparatach stałych, aparaty samoligaturujące (SLB) również działają poprzez przymocowanie na stałe specjalnych zameczków do zewnętrznej powierzchni zębów. Przy tej metodzie leczenia wykorzystywane są wyłącznie zameczki metalowe i kosmetyczne (przezroczyste). Ten typ aparatu wymaga znacznie rzadszych kontroli, jedynie co 8-10 tygodni, oraz zakłada skrócenie czasu leczenia nawet o 6 miesięcy w stosunku do aparatów klasycznych. W SLB (self ligating braces, czyli aparat samoligaturujący) nie zakładamy ligatur (kolorowych gumeczek), ponieważ sama konstrukcja zamka umożliwia utrzymanie łuku w zamku za pomocą specjalnych zapadek (klapek). Po zakończeniu leczenia również konieczne jest zastosowanie przynajmniej kilkuletniej lub dożywotniej retencji w celu zachowania prostych zębów na lata. Na rynku dostępne są także aparaty tzw. lingwalne, czyli aparaty przyklejane od strony językowej zębów, często projektowane indywidualnie na każdy ząb dla danego pacjenta.

Leczenie ortodontyczne: aparaty nakładkowe (Alignery)

Stosunkowo nową metodą na polskim rynku – a w skali świata cieszącą się ogromną popularnością – są alignery. To przezroczyste, wykonane z wysokiej jakości, bardzo cienkiego, gładkiego i transparentnego tworzywa przypominającego plastik nakładki, które stosuje się całą dobę, zdejmując je wyłącznie do jedzenia, mycia zębów i picia gorących napojów. Niewątpliwą przewagą tych aparatów nad dotychczas stosowanymi aparatami stałymi jest ich estetyka – są naprawdę niewidoczne, a co równie ważne, nie powodują żadnych zmian w wymowie pacjenta (czego niestety nie można powiedzieć np. o aparatach stałych), ani nie kaleczą i nie ocierają od wewnątrz policzków czy ust pacjenta. Dodatkowo możliwość ich zdjęcia celem umycia i wynitkownia zębów, bardzo dobrze wpływa na ogólną higienę jamy ustnej.

Zasada działania alignerów zakłada przesuwanie zęba poprzez nacisk wywoływany przez nakładki na zęby. Terapia trwa około 4-12 miesięcy i polega na cotygodniowej (lub co 2 tygodnie) wymianie nakładek na nowe. Zgłaszając się do gabinetu ortodontycznego, pacjent kierowany jest na skan jamy ustnej (jako alternatywa do klasycznego wycisku), na podstawie którego opracowywany jest szczegółowy plan leczenia, który obejmuje zaprojektowanie precyzyjnych przemieszczeń zębów z wykorzystaniem specjalnej techniki cyfrowej w programie komputerowym.

Tak przygotowane projekty alignerów trafiają do specjalistycznych laboratoriów techniki dentystycznej, które z wykorzystaniem druku 3D przygotowują nakładki idealnie dobrane do potrzeb konkretnego pacjenta. Po ich przygotowaniu i przesłaniu do gabinetu pacjent otrzymuje od lekarza komplet nakładek na cały wyliczony okres terapii, lub zgłasza się po kolejne etapy co 5-6 tygodni (zależy to od konkretnego przypadku i potrzeb).

Po zakończonym procesie leczenia niezbędna jest retencja, jednak trwa ona zwykle od 8 do 24 miesięcy, czyli znacznie mniej niż w przypadku aparatów stałych czy SLB. Metodą nakładkową mogą być zarówno nastolatkowie, jak i osoby dorosłe.

W tym miejscu warto także rozprawić się z mitem, jakoby nakładki były skuteczne tylko dla osób z niewielkimi nasileniami wady zgryzu lub które decydują się na powtórne leczenie ortodontyczne. Jeżeli leczenie prowadzone jest przez doświadczonego lekarza, z zastosowaniem tej metody można leczyć praktycznie każdą wadę zgryzu, choć czasem będzie to wymagało zastosowania dodatkowych elementów zaprojektowanych w płycie alignera, takich jak attachmenty, czyli zaczepy, wyciągi czy mikroimplanty do zakotwienia kostnego.

Cyfrowa ortodoncja

Jak widać, możliwości nowoczesnej ortodoncji jest wiele. Z pomocą przychodzą nam niewątpliwie techniki cyfrowe, takie jak skany wewnątrzustne, indywidualne projektowanie aparatów dla konkretnego pacjenta, czy wydruki 3D. W zależności od potrzeb leczniczych pacjenta, jego preferencji, technik stosowanych przez danego lekarza, jesteśmy w stanie przeprowadzić skuteczne, bezpieczne i nieuciążliwe leczenie ortodontyczne, aby móc uśmiechać się szeroko.

Lek. dent. Kamila Mochocka zajmuje się leczeniem ortodontycznym  dzieci i dorosłych.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.